Η παρακράτηση λογιστικών αρχείων από πρώην λογιστή δεν συνιστά ανωτέρα βία και δεν απαλλάσσει την εταιρεία από πρόστιμο για μη επίδειξη βιβλίων

TAXHEAVEN

Η πιο αξιόπιστη πηγή φορολογικής ενημέρωσης

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ
Εκτύπωση: 10/10/2026 22:05
Κ.Φ.Δ. - Πρόστιμα - Δ.Ε.Δ.

Η παρακράτηση λογιστικών αρχείων από πρώην λογιστή δεν συνιστά ανωτέρα βία και δεν απαλλάσσει την εταιρεία από πρόστιμο για μη επίδειξη βιβλίων

Ημερομηνία: 7 Σεπτεμβρίου 2026

Συντάκτης: Επιστημονική ομάδα TAXHEAVEN

Κατηγορία: Κ.Φ.Δ. - Πρόστιμα - Δ.Ε.Δ.

Πηγή: https://tax2.taxheaven.gr/news


ΔΕΔ

Απόφαση ΔΕΔ

Η παρακράτηση λογιστικών αρχείων από πρώην λογιστή δεν συνιστά ανωτέρα βία και δεν απαλλάσσει την εταιρεία από πρόστιμο 50.000 ευρώ για μη επίδειξη βιβλίων κατόπιν πρόσκλησης του άρθρου 14 ΚΦΔ

Επιμέλεια: Επιστημονική ομάδα Taxheaven
1

Ιστορικό

Με πράξη επιβολής προστίμου της Προϊσταμένης του ΚΕ.ΦΟ.Δ.Ε. Αττικής, φορολογικού έτους 2022, επιβλήθηκε σε βάρος της προσφεύγουσας εταιρείας πρόστιμο ποσού 50.000,00 ευρώ, σύμφωνα με τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 53 παρ. 11 και 57 παρ. 2 του ν. 5104/2024 (ΚΦΔ). Η παράβαση καταλογίστηκε διότι η προσφεύγουσα δεν έθεσε στη διάθεση του ελέγχου τα ζητηθέντα με τη με αριθμ ......./2025 πρόσκληση της ΥΕΔΔΕ Αττικής λογιστικά αρχεία (βιβλία) για το φορολογικό έτος 2022 με αποτέλεσμα να ματαιωθούν οι απαραίτητες ελεγκτικές επαληθεύσεις, κατά παράβαση του άρθρου 5 παρ. 14 του ν. 4308/2014 (ΕΛΠ) και των άρθρων 14 και 29 παρ. 1 και 2 του ν.5104/2024 (ΚΦΔ).

Με πράξη επιβολής προστίμου της Προϊσταμένης του ΚΕ.ΦΟ.Δ.Ε. Αττικής, φορολογικού έτους 2025, επιβλήθηκε σε βάρος της προσφεύγουσας εταιρείας πρόστιμο ποσού 500,00 ευρώ, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 53 παρ. 2 του ν. 5104/2024 (ΚΦΔ). Η παράβαση καταλογίστηκε διότι η προσφεύγουσα δεν ανταποκρίθηκε στη με αριθμ. ......./2025 πρόσκληση της ΥΕΔΔΕ Αττικής και δεν έθεσε στη διάθεση του ελέγχου τα ζητηθέντα λογιστικά αρχεία (φορολογικά στοιχεία) για το φορολογικό έτος 2022, κατά παράβαση του άρθρου 5 παρ. 14 του ν. 4308/2014 (ΕΛΠ) και των άρθρων 14 και 29 παρ. 1 και 2 του ν. 5104/2024 (ΚΦΔ).

2

Προσφυγή

Η εταιρία άσκησε ενδικοφανή προσφυγή ζητώντας να ακυρωθούν και εξαφανισθούν, άλλως να μεταρρυθμιστούν οι ως άνω προσβαλλόμενες πράξεις λόγω συνδρομής λόγων ανωτέρας βίας και έλλειψης υπαιτιότητας. Ειδικότερα, η προσφεύγουσα προβάλλει τα παρακάτω:

• Έλλειψη υπαιτιότητας και αντικειμενική αδυναμία (ανωτέρα βία). Η μη προσκόμιση των ζητηθέντων αρχείων δεν οφείλεται σε δόλο ή αμέλεια της διοίκησης της εταιρείας, αλλά σε αποκλειστική υπαιτιότητα του (πρώην) λογιστή της, στον οποίο είχε ανατεθεί η τήρηση και φύλαξη των βιβλίων και ο οποίος ουδέποτε πριν τις 21/04/2026 δεν της παρέδωσε τα λογιστικά αρχεία που τηρούσε αποκλειστικά. Ως εκ τούτου, είναι πασίδηλο ότι βρέθηκε σε πλήρη και ολοσχερή αντικειμενική αδυναμία προσκομιδής των αιτούμενων στοιχείων λόγω ανωτέρας βίας κατά την έννοια του νόμου, ελλείψει της παράδοσης τους από τον προηγούμενο λογιστή, οι δε εξώδικες δηλώσεις της προς αυτόν ήταν η μοναδική δίοδος να προστατευτεί η εταιρεία και τελικά με αυτές πέτυχε την καθυστερημένη από εκείνον παράδοση των αιτούμενων.

• Έλλειψη υποκειμενικής υπόστασης της παράβασης. Κατά τα όσα ήδη αναφέρθηκαν στον ως άνω πρώτο λόγο της ενδικοφανούς προσφυγής, η εταιρεία τελούσε σε αντικειμενική αδυναμία συμμόρφωσης, καθώς το υλικό υπόστρωμα των λογιστικών αρχείων βρισκόταν υπό την παράνομη κατοχή τρίτου προσώπου που αρνούταν τη συνεργασία.

• Έλλειψη υπαιτιότητας. Όταν o φορολογούμενος αποδεικνύει ότι έπραξε ό,τι ήταν ανθρωπίνως και νομικά δυνατό (αίτημα παράτασης, εξώδικη όχληση) για να συμμορφωθεί, η κύρωση στερείται νομίμου ερείσματος λόγω έλλειψης υπαιτιότητας.

• Παραβίαση αρχής αναλογικότητας. Η επιβολή προστίμου 50.000 ευρώ για μια επιχείρηση με ακαθάριστα έσοδα μόλις 53.512,00 ευρώ, όταν η μη προσκόμιση οφείλεται σε παράνομη παρακράτηση αρχείων από τρίτον, παραβιάζει βάναυσα την αρχή της αναλογικότητας και της χρηστής διοίκησης.

3

Απόφαση ΔΕΔ

Επειδή στις διατάξεις του άρθρου 27 παρ. 1 του ν. 5104/2024 (ΚΦΔ) ορίζεται: «...»

Επειδή, στις διατάξεις του άρθρου 13 παρ. 1 του ν. 5104/2024 ορίζεται: «...»

Επειδή, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 14 του ν. 5104/2024: «1. Οι πληροφορίες, τις οποίες ζητά εγγράφως η Φορολογική Διοίκηση από τον φορολογούμενο, παρέχονται μέσα σε δέκα (10) εργάσιμες ημέρες από την κοινοποίηση του σχετικού αιτήματος.

Η προθεσμία αυτή δύναται να παραταθεί με απόφαση του αρμοδίου Προϊσταμένου αν ο φορολογούμενος προσκομίσει επαρκείς αποδείξεις για πιθανές δυσχέρειες κατά την προετοιμασία και υποβολή των πληροφοριών που του ζητήθηκαν για λόγους που δεν οφείλονται σε δική του υπαιτιότητα.

2. Κατόπιν έγγραφου αιτήματος (πρόσκλησης) της Φορολογικής Διοίκησης, αντίγραφα μέρους των λογιστικών αρχείων (βιβλίων και στοιχείων) ή οποιουδήποτε συναφούς εγγράφου, παρέχονται στη Φορολογική Διοίκηση μέσα σε δέκα (10) εργάσιμες ημέρες από την κοινοποίηση του σχετικού αιτήματος, εκτός εάν ο φορολογούμενος προσκομίσει επαρκείς αποδείξεις για πιθανές δυσχέρειες κατά την προετοιμασία και παράδοση των πληροφοριών που του ζητήθηκαν, για λόγους που δεν οφείλονται σε δική του υπαιτιότητα. Όταν τα βιβλία τηρούνται ή τα στοιχεία εκδίδονται ηλεκτρονικά, παρέχονται αντίγραφα των ηλεκτρονικών αρχείων.»

Επειδή, στις διατάξεις του ν. 4308/2014 (ΕΛΠ) ορίζονται τα εξής: «...»

Επειδή σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 53 παρ. 2 του ν. 5104/2024: «...»

Επειδή, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 53 παρ. 11 του ν. 5104/2024: «...»

Επειδή, στο άρθρο 57 παρ. 2 του ν. 5104/2024 ορίζεται: «2. Αν διαπιστωθεί στο πλαίσιο ελέγχου που διενεργείται, αφού παρέλθει η προθεσμία του ν. 4308/2014 (Α΄ 251) για κατάρτιση χρηματοοικονομικών καταστάσεων, ότι η ελεγχόμενη οντότητα δεν τήρησε, δεν ενημέρωσε ή δεν διαφύλαξε τα λογιστικά της αρχεία (βιβλία), καθώς και τις φορολογικές μνήμες και τα αρχεία που δημιουργούν οι Φορολογικοί Ηλεκτρονικοί Μηχανισμοί (Φ.Η.Μ.), επιβάλλεται πρόστιμο ίσο με το δεκαπέντε τοις εκατό (15%) επί του μέσου όρου των εσόδων της από επιχειρηματική δραστηριότητα, για κάθε ελεγχόμενο έτος, για το οποίο διαπιστώνονται τα ανωτέρω, όπως αυτά προκύπτουν από τον μέσο όρο των δηλωθέντων εσόδων με τις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος των τριών (3) τελευταίων φορολογικών ετών, μη συμπεριλαμβανομένου εκείνου για το οποίο δεν έχει παρέλθει η προθεσμία υποβολής της οικείας δήλωσης φορολογίας εισοδήματος. Το πρόστιμο αυτό, εφόσον πρόκειται για υπόχρεο τήρησης απλογραφικού λογιστικού συστήματος, ανέρχεται σε ποσό από δέκα χιλιάδες (10.000) έως τριάντα χιλιάδες (30.000) ευρώ, ανά ελεγχόμενο έτος, και, εφόσον πρόκειται για υπόχρεο τήρησης διπλογραφικού λογιστικού συστήματος, σε ποσό από τριάντα χιλιάδες (30.000) έως ενενήντα χιλιάδες (90.000) ευρώ, ανά ελεγχόμενο έτος. Σε περίπτωση μη υποβολής έστω και μιας από τις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος των τριών (3) τελευταίων φορολογικών ετών παρά την ύπαρξη σχετικής υποχρέωσης, το πρόστιμο υπολογίζεται με βάση τον μέσο όρο των εσόδων των υποβληθεισών δηλώσεων και δεν μπορεί να είναι κατώτερο των τριάντα χιλιάδων (30.000) ευρώ ανά ελεγχόμενο έτος, εφόσον πρόκειται για υπόχρεο τήρησης απλογραφικού λογιστικού συστήματος και των πενήντα χιλιάδων (50.000) ευρώ ανά ελεγχόμενο έτος, εφόσον πρόκειται για υπόχρεο τήρησης διπλογραφικού λογιστικού συστήματος, ούτε μπορεί να είναι ανώτερο του τριπλάσιου του κατά περίπτωση κατώτερου προστίμου. ……………»

Επειδή, σύμφωνα με το άρθρο 71 παρ. 1 του ν. 5104/2024: «1. Ο φορολογούμενος δύναται να ζητά απαλλαγή από τόκους ή πρόστιμα σε περίπτωση ανωτέρας βίας. Απαλλαγή δεν χορηγείται, αν δεν έχουν εξοφληθεί, πριν από το αίτημα απαλλαγής, όλοι οι φόροι για τους οποίους επιβλήθηκαν τα πρόστιμα. Απαλλαγή δεν χορηγείται για τόκους και πρόστιμα που επιβάλλονται για ανακριβή δήλωση, καθώς και για τα πρόστιμα που επιβάλλονται για παραβάσεις φοροδιαφυγής.»

Επειδή, σύμφωνα με την ΠΟΛ.1252/2015 εγκύκλιο της: «...»

Επειδή, η ανωτέρα βία αποτελεί γενική αρχή του δικαίου και εφαρμόζεται και όταν δεν την προβλέπει σχετικά ο νόμος (πρβλ. Σ.τ.Ε. 2097/1979 Ολομ.,361/1992 Ολομ., Σ.τ.Ε. 2049/1992, 201/1994, 2840/2000, 1862/2014 ΔΕΦ ΑΘ). Σύμφωνα με τη νομολογία ανωτέρα βία συνιστά κάθε γεγονός απρόβλεπτο, το οποίο δεν μπορούσε να αποτραπεί ακόμη και με μέτρα εξαιρετικής επιμέλειας και σύνεσης (Σ.τ.Ε. 1609/2002).

Επειδή, με την υπό κρίση ενδικοφανή προσφυγή, η προσφεύγουσα εταιρεία προβάλλει τον ισχυρισμό ότι η μη ανταπόκρισή της στη με αριθμ. ......./2025 πρόσκληση για την προσκόμιση των λογιστικών της αρχείων οφείλεται στην παρακράτηση αυτών από τον πρώην λογιστή της, γεγονός το οποίο χαρακτηρίζει ως περίπτωση ανωτέρας βίας και αντικειμενικής αδυναμίας συμμόρφωσης.

Επειδή, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, ο φορολογούμενος υπέχει προσωπική υποχρέωση να τηρεί, να διαφυλάσσει και να θέτει στη διάθεση της φορολογικής διοίκησης τα λογιστικά αρχεία και κάθε στοιχείο που ζητείται στο πλαίσιο φορολογικού ελέγχου. Η ανάθεση της τήρησης των λογιστικών υποχρεώσεων σε λογιστή ή άλλο τρίτο πρόσωπο δεν απαλλάσσει τον φορολογούμενο από τις νόμιμες υποχρεώσεις του ούτε μεταθέτει την ευθύνη συμμόρφωσης προς τη φορολογική διοίκηση.

Επειδή, οι επικαλούμενες ενέργειες ή παραλείψεις του πρώην λογιστή, ακόμη και αν θεωρηθούν αληθείς, ανάγονται αποκλειστικά στις ιδιωτικές συμβατικές σχέσεις μεταξύ αυτού και της προσφεύγουσας εταιρείας και δεν είναι δυνατόν να αντιταχθούν έναντι της φορολογικής διοίκησης προς απαλλαγή της τελευταίας από τις έννομες συνέπειες της μη συμμόρφωσης στις νόμιμες υποχρεώσεις της. Τυχόν αστική ή άλλη ευθύνη του λογιστή δύναται να αναζητηθεί από την προσφεύγουσα ενώπιον των αρμόδιων δικαστηρίων, χωρίς να επηρεάζεται η νομιμότητα των προσβαλλόμενων πράξεων.

Επειδή, εξάλλου, ως ανωτέρα βία νοείται γεγονός απρόβλεπτο, εξαιρετικό και αναπότρεπτο, το οποίο δεν θα μπορούσε να αποτραπεί ακόμη και με την επίδειξη άκρας επιμέλειας και σύνεσης.

Η παρακράτηση των λογιστικών στοιχείων από πρόσωπο το οποίο επέλεξε και εξουσιοδότησε η ίδια η προσφεύγουσα να χειρίζεται τις φορολογικές της υποθέσεις δε συνιστά γεγονός ανωτέρας βίας κατά την έννοια του νόμου, αλλά περιστατικό που εντάσσεται στη σφαίρα οργάνωσης και λειτουργίας της επιχείρησής της.

Επειδή, από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτει ότι, παρά τη νόμιμη κοινοποίηση της πρόσκλησης για προσκόμιση των λογιστικών αρχείων, η προσφεύγουσα δεν ανταποκρίθηκε εντός της ταχθείσας προθεσμίας, ενώ τα στοιχεία προσκομίστηκαν αρκετούς μήνες αργότερα, μετά την ολοκλήρωση του ελέγχου και την έκδοση των προσβαλλόμενων πράξεων, η, δε, εκ των υστέρων προσκόμιση των στοιχείων δεν αναιρεί την ήδη τελεσθείσα παράβαση ούτε θεραπεύει την παράλειψη συμμόρφωσης κατά τον κρίσιμο χρόνο. Συνεπώς, ο προβαλλόμενος λόγος περί συνδρομής ανωτέρας βίας, αντικειμενικής αδυναμίας και έλλειψης υπαιτιότητας απορρίπτεται ως αβάσιμος.

Επειδή, σε κάθε περίπτωση, οι από 18/02/2026 και 07/04/2026 εξώδικες δηλώσεις προς τον πρώην λογιστή της, τις οποίες επικαλείται η προσφεύγουσα εταιρεία, συντάχθηκαν και επιδόθηκαν αφού είχε ήδη λήξει η σχετική προθεσμία προσκόμισης των ζητηθέντων αρχείων με την υπ’ αριθμ. ......./27-02-2025 πρόσκληση, ενώ και η τελική παράδοση των στοιχείων που πραγματοποιήθηκε μετά την έκδοση των προσβαλλόμενων πράξεων δεν αίρει τις διαπιστωθείσες παραβάσεις.

Επειδή, λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω κρίνεται ότι δεν μπορεί να τύχουν εφαρμογής οι διατάξεις του άρθρου 71 του ν. 5104/2024 περί απαλλαγής λόγω ανωτέρας βίας και ως εκ τούτου, στοιχειοθετείται πλήρως η επιβολή των προσβαλλόμενων προστίμων.

Επειδή, η δημόσια διοίκηση δεσμεύεται από την αρχή της νομιμότητας, όπως αυτή καθιερώνεται με τις διατάξεις των άρθρων 26 παρ. 2, 43, 50, 82, 83 και 95 & 1 του Συντάγματος (ΣτΕ 8721/1992, 2987/1994), και η οποία συνεπάγεται ότι η διοίκηση οφείλει ή μπορεί να προβαίνει μόνο σε ενέργειες που προβλέπονται και επιβάλλονται ή επιτρέπονται από τους κανόνες που θεσπίζουν το Σύνταγμα, οι νομοθετικές πράξεις, οι διοικητικές κανονιστικές πράξεις, που έχουν εκδοθεί βάσει νομοθετικής εξουσιοδότησης, καθώς και από κάθε κανόνα ανώτερης ή ισοδύναμης προς αυτούς τυπικής ισχύος.

Επειδή, ο έλεγχος της συνταγματικότητας, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 87 παρ. 2 και 93 παρ. 4 του Συντάγματος, ανήκει στη δικαιοδοσία των Δικαστηρίων και δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα των οργάνων της Διοίκησης, τα οποία οφείλουν να εφαρμόζουν το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο.

Α π ο φ α σ ί ζ ο υ μ ε

Την απόρριψη της 


TAXHEAVEN.GR | © 2026 Taxheaven S.A. | https://tax2.taxheaven.gr/news