Τα πρόστιμα του ΓΕΜΗ για την παράλειψη υποβολής οικονομικών καταστάσεων και ο έλεγχος της αναλογικότητας - Τι ισχύει στις χώρες της Ε.Ε.

Τα πρόστιμα

Το υπουργείο ανάπτυξης με τον νόμο 4919/2022 και συγκεκριμένα με το άρθρο 50 έχει θεσμοθετήσει κυρώσεις για μια σειρά από παραβάσεις που αφορούν στις υποχρεώσεις των επιχειρήσεων προς το Γ.Ε.ΜΗ. Ειδικά για την παράλειψη δημοσίευσης οικονομικών καταστάσεων με την περίπτωση ζ' του άρθρου 50 του ν. 4919/2022, έχει θεσπιστεί το εύρος των προστίμων για την παράλειψη υποβολής οικονομικών καταστάσεων από 1000 έως 100.000 ευρώ, προκειμένου η χώρα μας να εναρμονιστεί με το άρθρο 28 της Οδηγίας (ΕΕ) 2017/1132¹, που προβλέπει ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να θεσπίσουν κατάλληλες κυρώσεις τουλάχιστον για τις περιπτώσεις:
α) ελλείψεως της δημοσιότητας των λογιστικών εγγράφων όπως ορίζεται στο άρθρο 14 στοιχείο στ' της οδηγίας και
β) απουσίας επί των εμπορικών εγγράφων ή οποιουδήποτε διαδικτυακού τόπου της εταιρείας, των υποχρεωτικών ενδείξεων που προβλέπονται στο άρθρο 26 της οδηγίας.

Το σχετικό άρθρο της οδηγίας 2017/1132 είναι πανομοιότυπο με το άρθρο 6 της πρώτης οδηγίας 68/151/ΕΟΚ² η οποία κωδικοποιήθηκε στη συνέχεια με την οδηγία 2009/101/ΕΚ και το σχετικό άρθρο μεταφέρθηκε ως άρθρο 7. Στη συνέχεια, η Οδηγία 2009/101/ΕΚ καταργήθηκε με την Οδηγία (ΕΕ) 2017/1132 η οποία και ισχύει ως σήμερα. Η οδηγία αυτή αποτελεί μια κωδικοποίηση ορισμένων πτυχών του εταιρικού δικαίου, συγκεντρώνοντας κανόνες από διάφορες προηγούμενες οδηγίες, συμπεριλαμβανομένων φυσικά αυτών της 2009/101/ΕΚ και της 89/666/ΕΟΚ. Το άρθρο που αφορά στις κυρώσεις για την έλλειψη δημοσιότητας των οικονομικών καταστάσεων μεταφέρθηκε στο άρθρο 28 της Οδηγίας (ΕΕ) 2017/1132, διατηρώντας σχεδόν ακέραιο το περιεχόμενο των προηγούμενων διατάξεων.

Οι κυρώσεις του άρθρου 50 του νόμου 4919/2022 όπως όλοι γνωρίζουμε εξειδικεύτηκαν και καθορίστηκε η έναρξη ισχύος τους με την απόφαση 46982/18-06-2025 η οποία δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ στις 8.7.2025.

Τα πρόστιμα της περίπτωσης ζ' του άρθρου 50 (παράλειψη υποβολής οικονομικών καταστάσεων) προβλέπονται στο άρθρο 10 της εν λόγω απόφασης το οποίο καθορίζει το ύψος του προστίμου βάσει του νομικού τύπου, του κριτηρίου οντότητας και του κριτηρίου του μεγέθους σύμφωνα με τον κάτωθι πίνακα:

Οντότητες που τηρούνται στην Υ.ΓΕ.ΜΗ. της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου

Λοιπές οντότητες (Υ.Γ.Ε.ΜΗ. Επιμελητηρίων)

Στην ίδια απόφαση αναφέρεται ότι : Ως παράβαση της περ. ια) της παρ. 1 του άρθρου 34, της περ. ε) της παρ. 1 του άρθρου 35, της περ. θ) του άρθρου 39, της περ. ι) του άρθρου 43 και των άρθρων 44 και 45 του ν. 4919/2022 νοείται η παράλειψη υποβολής οικονομικών καταστάσεων και των συνοδευτικών εκθέσεων, εντός της προθεσμίας που ορίζεται από τις ειδικότερες διατάξεις. Συνεπώς τα ανωτέρω αυστηρά πρόστιμα, επιβάλλονται ακόμη και στην περίπτωση καθυστέρησης και όχι μόνο στην περίπτωση παράληψης .

Εδώ πρέπει αρχικά να επισημάνω ότι η διατύπωση της σχετικής νομοθετικής διάταξης αναφέρεται ρητώς στην παράλειψη υποβολής των οικονομικών καταστάσεων και όχι στην εκπρόθεσμη υποβολή αυτών («για παράλειψη υποβολής των οικονομικών καταστάσεων»).
Περαιτέρω, από συγκριτική επισκόπηση του θεσμικού πλαισίου που διέπει τα πρόστιμα για τη μη δημοσίευση οικονομικών καταστάσεων στα εμπορικά μητρώα των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (βλ. Παράρτημα Ι), προκύπτει ότι τα πρόστιμα που ισχύουν στην Ελλάδα είναι όχι μόνο ιδιαίτερα αυστηρά, αλλά και τα υψηλότερα μεταξύ των κρατών-μελών. Τούτο ισχύει παρά το γεγονός ότι τα εν λόγω κράτη υπάγονται στο ίδιο εναρμονισμένο πλαίσιο υποχρεώσεων, όπως αυτό ορίζεται στην Οδηγία (ΕΕ) 2017/1132, και ειδικότερα στα άρθρα 28 και 14 αυτής (βλ. Παράρτημα Ι).
Ακόμη και κατόπιν της προβλεπόμενης μείωσης των επιβληθέντων προστίμων κατά 50% σε περιπτώσεις συμμόρφωσης εντός 30 ημερών από την κοινοποίηση (κατά τα οριζόμενα στην παρ. 4. άρθρου 50 του ν. 4919/2022), τα πρόστιμα στην Ελλάδα εξακολουθούν να υπερβαίνουν σημαντικά τα αντίστοιχα των λοιπών κρατών-μελών της Ένωσης για την παράβαση της παράλειψης δημοσίευσης των οικονομικών καταστάσεων

Η αναλογικότητα των σχετικών προστίμων

Η επιβολή των ως άνω προστίμων εγείρει επίσης ερωτήματα ως προς τη συμμόρφωσή τους με την αρχή της αναλογικότητας, όπως αυτή κατοχυρώνεται στο δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Υπενθυμίζεται ότι η εν λόγω αρχή αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της ενωσιακής έννομης τάξης, λειτουργώντας ως κριτήριο ελέγχου της νομιμότητας τόσο των πράξεων των θεσμικών οργάνων της Ένωσης όσο και των μέτρων που λαμβάνονται από τα κράτη-μέλη κατά την ενσωμάτωση και εφαρμογή των ενωσιακών οδηγιών. Η αναλογικότητα αναγνωρίστηκε αρχικά μέσω της νομολογίας του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την υπόθεση Fédération Charbonnière de Belgique (ECJ Case 8/55)³. Με την πάροδο του χρόνου, η αρχή αυτή κατοχυρώθηκε ρητά στο άρθρο 5 παρ. 4 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση  (ΣΕΕ)⁴, το οποίο ορίζει ότι:
«Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, το περιεχόμενο και η μορφή της δράσης της Ένωσης δεν υπερβαίνουν τα αναγκαία για την επίτευξη των στόχων των Συνθηκών». Η διατύπωση αυτή διασφαλίζει ότι κάθε ενωσιακή δράση —και κατ’ επέκταση, κάθε μέτρο που λαμβάνεται από τα κράτη-μέλη στο πλαίσιο εναρμόνισης— δεν πρέπει να υπερβαίνει το αναγκαίο μέτρο για την επίτευξη των επιδιωκόμενων στόχων.

Προκειμένου να κριθεί αν πληρείται η αρχή της αναλογικότητας, έχει άτυπα καθιερωθεί η εξέταση (από το δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης με πλήθος αποφάσεων βλ. παράρτημα ΙΙ) του ελέγχου των τριών πυλώνων⁵:

1. Καταλληλότητα. Αξιολογείται κατά πόσον το επίμαχο μέτρο είναι κατάλληλο για την επίτευξη του επιδιωκόμενου στόχου.
2. Αναγκαιότητα. Εξετάζεται κατά πόσον το μέτρο είναι το λιγότερο επαχθές μεταξύ εκείνων που είναι κατάλληλα. Η αρχή επιβάλλει την επιλογή της λύσης που περιορίζει στο ελάχιστο τον φόρτο για τους εμπλεκόμενους φορείς.
3. Αναλογικότητα εν στενή εννοία STRICTO SENSU. Το τελικό κριτήριο, κατά το οποίο το μέτρο δεν πρέπει να επιβάλλει στον ιδιώτη ή στο κράτος-μέλος βάρος που είναι υπέρμετρο σε σχέση με τον επιδιωκόμενο στόχο. Πρόκειται για μία στάθμιση μεταξύ του επιδιωκόμενου σκοπού και των μέσων που χρησιμοποιούνται.⁶

Ανάλογο σκεπτικό ακολουθεί και το ΣτΕ όταν εξετάζει υποθέσεις που αφορούν υπέρογκα πρόστιμα (και όχι μόνο). Συγκεκριμένα το ΣτΕ για την αναλογικότητα των προστίμων εξετάζει κατά πόσο ο νόμος που προβλέπει το πρόστιμο είναι σύμφωνος με την αρχή της αναλογικότητας καθώς και κατά πόσο η εκάστοτε διοίκηση, κατά την επιβολή του προστίμου, έχει αιτιολογήσει επαρκώς την επιλογή της, ώστε το μέτρο να μην είναι υπερβολικό σε σχέση με την παράβαση (αναγκαιότητα βλ. ενδεικτικά ΣτΕ 668/2025, ΣτΕ 1863/2022, ΣτΕ 2112/2010). Άλλωστε την αρχή της αναλογικότητας αναγνωρίζει ήδη ρητώς το άρθρο 25 παρ.1 του  Συντάγματος και το ΣτΕ την μνημονεύει σε πλήθος αποφάσεών του (βλ. ενδεικτικά ΣτΕ 2527/2013, ΣτΕ 482/2025, ΣτΕ 559/2025, ΣτΕ 464/2025, ΣτΕ 366/2025,ΣτΕ 2402/2010, ΣτΕ 1314/2023 κ.ά.)

Έχοντας υπόψη όλα τα ανωτέρω, ακόμη και αν δεχτούμε ότι για τις μεγάλες και εισηγμένες στο χρηματιστήριο επιχειρήσεις το πρόστιμο των 100.000 ευρώ είναι ενδεχομένως κατάλληλο και αναγκαίο για την τήρηση της διαφάνειας, την προστασία των επενδυτών, και την προστασία των συμφερόντων των τρίτων, για τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, η επιβολή τόσο υψηλών προστίμων (10.000€ και 25.000€, 5.000€, 2.500€) φαίνεται να παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας, κυρίως στην πτυχή της αναλογικότητας stricto sensu (αναλογικότητα με την στενή έννοια) για τους εξής λόγους:

α) Για τις πολύ μικρές και μικρές εταιρείες αντίστοιχα, τα πρόστιμα είναι δυσανάλογα με τον κύκλο εργασιών και την κερδοφορία τους. Η καθυστέρηση μίας ημέρας, που μπορεί να οφείλεται σε αμέλεια ή παράλειψη, δεν δικαιολογεί την επιβολή ενός προστίμου που μπορεί να ισοδυναμεί με μεγάλο μέρος των ετήσιων κερδών αλλά και μεγάλο μέρος του ετήσιου κύκλου εργασιών τους, εάν λάβουμε φυσικά υπόψιν ότι στην Ελλάδα σχεδόν το 99% των επιχειρήσεων είναι μικρές κι πολύ μικρές με τζίρο πάνω από 50.000 ευρώ σύμφωνα και με τα πρόσφατα στοιχεία του ΟΟΣΑ αλλά και της Ευρωπαϊκής επιτροπής⁸. Φανταστείτε σε μια μικρή Α.Ε με τζίρο 950.000 και κέρδη 50.000 ευρώ να της επιβληθεί πρόστιμο 25.000 για καθυστέρηση υποβολής οικονομικών καταστάσεων. Ένα πρόστιμο αυτής της τάξης μεγέθους μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την οικονομική της βιωσιμότητα και αντί να λειτουργεί υπέρ του δημοσίου συμφέροντος, ενδέχεται να επιφέρει ακόμη και το κλείσιμο της επιχείρησης, κάτι που αντιβαίνει στον ευρύτερο στόχο της οικονομικής ανάπτυξης.

β) Το σύστημα προστίμων του Γ.Ε.ΜΗ. δεν φαίνεται να λαμβάνει υπόψη τη σοβαρότητα της παράβασης. Το πρόστιμο είναι το ίδιο είτε η καθυστέρηση είναι μια μέρα είτε ένας μήνας, κάτι που αντιτίθεται στην αρχή της αναλογικότητας ενώ σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, ισχύει η κλιμάκωση των προστίμων ανά περίοδο καθυστέρησης ενώ σε άλλες ισχύει η επιβολή των προστίμων μόνο μετά από προειδοποίηση (βλ. Παράρτημα Ι,  Γερμανία, Δανία). Ένα αναλογικότερο σύστημα θα μπορούσε να προβλέπει ένα κλιμακούμενο πρόστιμο ανάλογα με τον χρόνο της καθυστέρησης ή το μέγεθος της επιχείρησης. Ενδεικτικά, ένα σαφώς αναλογικότερο σύστημα είναι αυτό που ισχύει στο μητρώο πραγματικών δικαιούχων⁷ (100€ και 500€ ευρώ πρόστιμο για εκπρόθεσμη δήλωση και μετά από 3 μήνες η επιβολή μεγαλύτερων προστίμων ανάλογα με τον τζίρο). Η δυνατότητα μείωσης του προστίμου κατά 50% (ρύθμιση που προβλέπεται στην παράγραφο 4 του άρθρου 50 του ν. 4919/2022) εφόσον ο υπόχρεος εντός τριάντα (30) ημερών από την ημερομηνία κοινοποίησης σε αυτόν της πράξης επιβολής προστίμου προβεί σε καταβολή του και ταυτόχρονα στην καταχώριση/μεταβολή/διαγραφή της πράξης για την οποία επιβλήθηκε το πρόστιμο, δεν καθιστά το σύστημα αναλογικότερο.

γ) Η δημοσίευση των οικονομικών καταστάσεων για μια μικρή ή πολύ μικρή εταιρεία έχει πολύ μικρότερη σημασία για το δημόσιο συμφέρον σε σχέση με τις εισηγμένες ή μεγάλες εταιρείες, όπου η διαφάνεια είναι κρίσιμη για την προστασία των επενδυτών. Συνεπώς οι εταιρίες αυτές έχουν περιορισμένη επίδραση στην αγορά. Η αναλογικότητα επιβάλλει τη διαφοροποίηση των κυρώσεων ανάλογα με τη σημασία του επιδιωκόμενου στόχου.

δ) Όπως προανέφερα, ο νόμος αναφέρεται σε "παράλειψη" και όχι σε εκπρόθεσμη υποβολή. Η γραμματική αυτή διαφοροποίηση δεν είναι τυχαία. Σε άλλες χώρες της ΕΕ, υπάρχει σαφής διάκριση και κλιμάκωση των προστίμων ανάλογα με την περίοδο καθυστέρησης. Για παράδειγμα, στο Βέλγιο τα πρόστιμα αυξάνονται προοδευτικά (148€ για 9-10 μήνες, 222€ για 10-12 μήνες, 443€ από τον 13ο μήνα).  Η έλλειψη αντίστοιχης διαβάθμισης στις κυρώσεις που προβλέπει η απόφαση 46982/18-06-2025 καθιστά το σύστημα δυσανάλογο και πιθανώς αντίθετο στις απαιτήσεις του ενωσιακού δικαίου.

Εν κατακλείδι

Τα δημόσια εμπορικά μητρώα είναι ζωτικής σημασίας για όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς —εταιρείες, αρχές και το ευρύ κοινό— προκειμένου να έχουν πρόσβαση και να βασίζονται σε ακριβείς, επικαιροποιημένες εταιρικές πληροφορίες για διάφορους σκοπούς, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρηματικών συναλλαγών, των διοικητικών διαδικασιών και των δικαστικών διαδικασιών. Η αξιοπιστία των εταιρικών πληροφοριών σε αυτά τα μητρώα συνδέεται φυσικά και με την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, διευκολύνοντας την αξιόπιστη ταυτοποίηση πελατών σύμφωνα με την αρχή «γνωρίζω τον πελάτη μου» (know-your-customer). Ωστόσο όπως προανέφερα οι κυρώσεις που επιβάλλονται για την παράλειψη ή την εκπρόθεσμη υποβολή των οικονομικών καταστάσεων στα εμπορικά μητρώα πρέπει να βρίσκονται εντός των ορίων της αναλογικότητας και να μην είναι επιζήμιες για τις επιχειρήσεις. Όπως αναφέρει το δικαστήριο της ευρωπαϊκής ένωσης αλλά και το ΣτΕ, τα μέτρα (εν προκειμένω οι κυρώσεις) δεν πρέπει να βαίνουν πέραν του μέτρου που είναι αναγκαίο για την επίτευξη των σκοπών που θεμιτώς επιδιώκονται με την οικεία νομοθεσία και θα πρέπει η βαρύτητα αυτών να τελεί σε εύλογη σχέση με τη σοβαρότητα της παράβασης. Συνεπώς, κατά την άποψή μου, χρειάζεται να γίνει άμεσα αναθεώρηση του πλαισίου των κυρώσεων για την εκπρόθεσμη υποβολή των οικονομικών καταστάσεων στο ΓΕΜΗ, πριν ακόμα ξεκινήσουν να επιβάλλονται (από 1.1.2026) έτσι ώστε να μην οδηγηθούν σε οικονομική ασφυξία μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις.

 

Παραπομπές

1. Οδηγία (ΕΕ) 2017/1132 - https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=CELEX%3A02017L1132-20220812
2. Οδηγία 68/151/ΕΟΚ - https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=CELEX:31968L0151
3. Υπόθεση Fédération Charbonnière (ECJ Case 8/55) - https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/HTML/?uri=CELEX:61955CJ0008
4. Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ) - https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=celex%3A12016ME%2FTXT
5. Αρχή της αναλογικότητας (EUR-Lex) - https://eur-lex.europa.eu/EL/legal-content/glossary/principle-of-proportionality.html
6. Η αρχή της αναλογικότητας (Taxheaven) - https://www.taxheaven.gr/circulars/34430/arora-fpa-h-arxh-ths-analogikothtas
7. Πρόστιμα πραγματικών δικαιούχων - https://www.taxheaven.gr/law/4557/2018/article/20/paragraph/9/view
8. Μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην ΕΕ - https://www.taxheaven.gr/news/70771/mikromesaies-epixeirhseis-mme-sthn-ee

Παράρτημα Ι

Επισημάνσεις ανά χώρα

Βέλγιο
Τα ποσά του πίνακα είναι αναπροσαρμοσμένα με τον ετήσιο δείκτη τιμών καταναλωτή από το 2018 και μετά. τα αρχικά πρόστιμα ήταν 400, 600, 1200 ευρώ για μεσαίες και μεγάλες και 129,180,360 ευρώ για πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις

Βουλγαρία
Η  Βουλγαρία συνδυάζει σταθερά πρόστιμα για διευθυντές με ποσοστιαία πρόστιμα για εταιρείες
Για φυσικά πρόσωπα το βασικό πρόστιμο είναι  από 200 έως 3.000 BGN (περίπου 100 έως 1.500 ευρώ)
Για επαναλαμβανόμενες παραβάσεις το πρόστιμο διπλασιάζεται (400 έως 6.000 BGN)


Γαλλία
Το άρθρο L611-2 του Code de commerce παρέχει στον πρόεδρο του εμπορικού δικαστηρίου την εξουσία να εκδίδει διαταγή (injonction) προς τις εταιρίες για κατάθεση των λογαριασμών τους, συνοδευόμενη από astreinte (ημερήσια χρηματική ποινή) που κυμαίνεται συνήθως από €300 έως €500 ανά ημέρα καθυστέρησης. Σύμφωνα με πρόσφατη απόφαση του Ακυρωτικού Δικαστηρίου (Cour de Cassation, 7 Μαΐου 2019, n°17-21047), οι διευθυντές είναι προσωπικά υπεύθυνοι για την καταβολή των astreintes (ημερήσιων προστίμων) και δεν μπορούν να μεταφέρουν το κόστος στην εταιρία χωρίς να διακινδυνεύουν ποινική δίωξη για κατάχρηση εταιρικών περιουσιακών στοιχείων.
Η διαδικασία περιλαμβάνει αρχικές υπενθυμίσεις από το μητρώο, επίσημη ειδοποίηση (mise en demeure) από το εμπορικό δικαστήριο, έκδοση διαταγής με ημερήσιες χρηματικές ποινές, και τελικά ρευστοποίηση των συσσωρευμένων ποινών.
Σε περίπτωση καθυστέρησης στην υποβολή των οικονομικών καταστάσεων ο πρόεδρος του εμποροδικείου μπορεί να εκδώσει διαταγή στον διαχειριστή να τους υποβάλει εντός ενός μηνός. Κάθε ενδιαφερόμενο πρόσωπο (υπάλληλος ή πρώην υπάλληλος) και ο εισαγγελέας μπορεί να ζητήσει από το δικαστήριο να εκδώσει την παρούσα διαταγή.
Συχνά, ο πρόεδρος του εμπορικού δικαστηρίου ορίζει χρηματική ποινή για κάθε ημέρα καθυστέρησης.
Ο διευθυντής της εταιρείας οφείλει στη συνέχεια να υποβάλει τους λογαριασμούς εντός ενός μηνός από την υποβολή του αιτήματος από τον πρόεδρο του δικαστηρίου. Μπορεί να ορίσει ένα άτομο υπεύθυνο για την υποβολή αυτών των λογαριασμών.
Ελλείψει υποβολής λογαριασμών, ο πρόεδρος του δικαστηρίου υποχρεώνει την εταιρεία να καταβάλει το πρόστιμο.


Γερμανία
Προβλέπεται προειδοποίηση από την Γερμανική αρχή. Εάν τα μέρη δεν έχουν συμμορφωθεί με την εκ του νόμου υποχρέωσή τους εντός έξι εβδομάδων από την παραλαβή της προειδοποιητικής ειδοποίησης τότε επιβάλλονται τα πρόστιμα. Παρέχονται επίσης κίνητρα για καθυστερημένη συμμόρφωση με μειωμένα πρόστιμα.

Πορτογαλία
Σύμφωνα με τη νομοθεσία της χώρας, εάν η εταιρεία δεν προβεί στην καταχώριση εντός 15 ημερών από την κοινοποίηση της διαδικασίας παράβασης, τα ελάχιστα και μέγιστα ποσά των προστίμων διπλασιάζονται. Αυτό σημαίνει ότι μια μεγάλη εταιρεία μπορεί να αντιμετωπίσει πρόστιμα έως €1.500.


Δανία
Στην Δανία οι αρχές μετά την λήξη προθεσμίας της ετήσια υποβολής των οικονομικών καταστάσεων στέλνει επιστολή αιτήματος στην διοίκηση ζητώντας από την εταιρεία να υποβάλει την ετήσια έκθεση της εταιρείας. Η επιστολή αιτήματος καθορίζει προθεσμία 8 εργάσιμων ημερών από την ημερομηνία της επιστολής για την υποβολή της ετήσιας έκθεσης. Εάν η ετήσια έκθεση ή η δήλωση απαλλαγής παραληφθεί από εμπορικό μητρώο πριν από τη λήξη αυτής της προθεσμίας, το μητρώο δεν λαμβάνει καμία περαιτέρω ενέργεια λόγω της καθυστέρησης. Υπό πολύ ειδικές συνθήκες, η Δανική Αρχή Επιχειρήσεων μπορεί να απαλλάξει πλήρως ή εν μέρει ένα μέλος της διοίκησης ή έναν διευθυντή υποκαταστήματος από την καταβολή του τέλους σύμφωνα με το άρθρο 151, εάν το ενδιαφερόμενο πρόσωπο μπορεί να αποδείξει στην Αρχή ότι έχει επιδιώξει να επιταχύνει την υποβολή κ.λπ. και ότι η καθυστέρηση δεν μπορεί επομένως να αποδοθεί σε αυτό.

Εσθονία
Η Εσθονία επιβάλλει αναγκαστικό πρόστιμο (sunniraha) έως €3.200. Μια εταιρεία μπορεί να διαγραφεί από το μητρώο εάν η καθυστέρηση ξεπεράσει τους τρεις μήνες. Εάν μια εταιρία παραλείψει την υποβολή της ετήσιας έκθεσης εντός της νόμιμης προθεσμίας (συνήθως 30 Ιουνίου για τις περισσότερες εταιρίες), το εμπορικό μητρώο  στέλνει αρχικά μια προειδοποίηση και ορίζει μια νέα, πρόσθετη προθεσμία για την υποβολή της έκθεσης. Αυτή η πρώτη ενέργεια δίνει στην εταιρία μια τελευταία ευκαιρία να συμμορφωθεί πριν την επιβολή περαιτέρω κυρώσεων.

Ιρλανδία
Το Companies Registration Office (CRO) είναι η επίσημη αρχή που εφαρμόζει τις κυρώσεις για μη δημοσίευση λογιστικών εγγράφων στην Ιρλανδία. Το CRO λειτουργεί υπό το Department of Enterprise, Trade and Employment και έχει την εξουσία να επιβάλλει διοικητικά πρόστιμα, να κινεί διαδικασίες διαγραφής εταιρειών και να ασκεί ποινικές διώξεις στο District Court σύμφωνα με το Section 865 του Companies Act 2014.
Το 2022, το CRO εισέπραξε €7,9 εκατομμύρια σε πρόστιμα καθυστερημένης υποβολής. Ετησίως διαγράφονται πάνω από 11.000 εταιρείες για μη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις υποβολής. Η Corporate Enforcement Authority (CEA), που αντικατέστησε το Office of the Director of Corporate Enforcement τον Ιούλιο 2022, διαθέτει ενισχυμένες εξουσίες έρευνας και επιβολής του νόμου με προϋπολογισμό άνω των €6 εκατομμυρίων και προσωπικό 80+ ατόμων.

Ισπανία
Εάν μια εταιρεία δεν υποβάλει τις δεόντως εγκεκριμένες ετήσιες λογιστικές καταστάσεις της στο Εμπορικό Μητρώο εντός ενός έτους από το τέλος της οικονομικής χρήσης, το Μητρώο θα μπλοκάρει αυτόματα την καταχώριση οποιουδήποτε εγγράφου υποβληθεί στη συνέχεια. Αυτό αναφέρεται συνήθως ως "cierre registral" ή "κλείσιμο του φακέλου της εταιρείας".

Πορτογαλία
Η μη καταχώριση των οικονομικών καταστάσεων για δύο συνεχόμενα έτη αποτελεί αυτόματη (ex officio) αιτία διάλυσης και εκκαθάρισης της εταιρείας, χωρίς να απαιτείται αίτηση από τρίτο.

Ιταλία
Τα πρόστιμα επιβάλλονται "ανά υπόχρεο πρόσωπο" (διαχειριστές, εκκαθαριστές, ελεγκτές).Το Μητρώο Επιχειρήσεων (Registro Imprese), μέσω του Conservatore (Εφόρου), έχει την εξουσία να κινήσει διαδικασίες για την αυτεπάγγελτη διαγραφή εταιρειών που επίμονα αδυνατούν να συμμορφωθούν με τις υποχρεώσεις κατάθεσης οικονομικών καταστάσεων. Αυτό είναι ένα σοβαρό μέτρο που οδηγεί στην εξάλειψη της νομικής προσωπικότητας της εταιρείας. Στην Ιταλία, οι εταιρείες έχουν νομική υποχρέωση να καταρτίζουν και να καταθέτουν τις ετήσιες οικονομικές τους καταστάσεις (bilanci) στο Μητρώο Επιχειρήσεων (Registro Imprese)
Η κύρια εθνική νομική βάση για την υποχρέωση υποβολής οικονομικών καταστάσεων είναι το Άρθρο 2435 του Ιταλικού Αστικού Κώδικα (Codice Civile). Αυτό το άρθρο ορίζει ότι οι διαχειριστές των εταιρειών κεφαλαίου (società di capitali), όπως οι S.p.A. και S.r.l., καθώς και οι συνεταιρισμοί (cooperative), πρέπει να καταθέτουν τις εγκεκριμένες οικονομικές καταστάσεις. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι αυτή η απαίτηση δεν επεκτείνεται στις προσωπικές εταιρείες (società di persone), οι οποίες υποχρεούνται μόνο να καταρτίζουν ετήσια έκθεση χωρίς δημόσια κατάθεση.
Το Άρθρο 2435 του Αστικού Κώδικα συνδέει ρητά την υποχρέωση κατάθεσης των οικονομικών καταστάσεων με την «ανάγκη προστασίας τρίτων και της κοινότητας». 
Το ιταλικό σύστημα κυρώσεων δεν είναι αμιγώς τιμωρητικό· ενσωματώνει μια σαφή δομή κινήτρων. Η διάκριση στα πρόστιμα για καθυστερήσεις έως 30 ημέρες έναντι εκείνων που υπερβαίνουν τις 30 ημέρες σηματοδοτεί αμέσως ότι οι βραχύτερες καθυστερήσεις αντιμετωπίζονται λιγότερο αυστηρά. Επιπλέον, η πανταχού παρούσα επιλογή «pagamento in misura ridotta», διαθέσιμη για πληρωμή εντός 60 ημερών από την κοινοποίηση, λειτουργεί ως ισχυρό κίνητρο για άμεση διόρθωση. Αυτή η κλιμακωτή δομή και ο μηχανισμός μειωμένης πληρωμής καταδεικνύουν μια πραγματιστική ρυθμιστική φιλοσοφία. Το σύστημα αποσκοπεί στην ενθάρρυνση της εθελοντικής συμμόρφωσης και της ταχείας αποκατάστασης των παραβάσεων, μειώνοντας έτσι το διοικητικό βάρος για τις αρχές επιβολής.

Κροατία
Οι κυρώσεις για τη μη δημοσίευση οικονομικών καταστάσεων κυμαίνονται από 1.320 έως 13.270 ευρώ για νομικά πρόσωπα και από 660 έως 2.650 ευρώ για υπεύθυνα φυσικά πρόσωπα. Η FINA είναι η κύρια αρχή επιβολής, και οι εταιρείες που δεν συμμορφώνονται για τρία συνεχόμενα έτη κινδυνεύουν με διαγραφή από το εμπορικό μητρώο.

Κύπρος
Από 5/3/2024, το ανώτατο όριο περιλαμβάνει €20 τέλος εντύπου + €20 τέλος εκπρόθεσμης + €50 εφάπαξ + €1/ημέρα (μέγιστο σύνολο €150)

Λετονία
Υπολογίζεται σε μονάδες προστίμου (1 μονάδα = €5). Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, φυσικά πρόσωπα ή μέλη του διοικητικού συμβουλίου μπορούν να αντιμετωπίσουν απευθείας πρόστιμα. Για μέλη Δ.Σ  €140-€2.000

Λιθουανία
Από 1/7/2024 υπάρχει αυτοματοποιημένο σύστημα.


Λουξεμβούργο
Το Λουξεμβούργο έχει ένα διττό σύστημα με ποινικές κυρώσεις για τους διευθυντές και αυτόματα διοικητικά τέλη για την εταιρεία. Μια πρόσφατη μεταρρύθμιση του Ιανουαρίου 2025 ενίσχυσε τις εξουσίες επιβολής, με τη δυνατότητα επιβολής ημερήσιων ποινών έως €40 και διοικητικών προστίμων έως €3.500.

Μάλτα
Πρόστιμα επιβάλλονται στους διευθυντές/αξιωματούχους προσωπικά


Φινλανδία
Το τέλος για τη μη υποβολή γνωστοποίησης στο εμπορικό μητρώο και το τέλος για την εκπρόθεσμη υποβολή οικονομικών καταστάσεων δεν επιβάλλονται εάν η μη υποβολή οφείλεται σε λόγο πέραν του ελέγχου του υπόχρεου για την υποβολή της γνωστοποίησης, η μη υποβολή είναι ήσσονος σημασίας ή υπάρχει βάσιμος λόγος για τη μη υποβολή.


Ολλανδία
Η μη δημοσίευση των οικονομικών καταστάσεων τιμωρείται ως οικονομικό αδίκημα κατηγορίας 4 και μέγιστο πρόστιμο €25.750. Για νομικά πρόσωπα μπορεί να αυξηθεί στην κατηγορία 5: €103.000. Στην πράξη στις μικρές και πολύ μικρές τα αρχικά πρόστιμα είναι από 400 έως 900 ευρώ.

Πολωνία
Ένα μεμονωμένο πρόστιμο μπορεί να φτάσει έως 15.000 PLN (περίπου €3.500 - €4.000, ανάλογα με τις συναλλαγματικές ισοτιμίες) για κάθε πρόσωπο που υποχρεούται να υποβάλει τα οικονομικά έγγραφα (π.χ., κάθε μέλος του διοικητικού συμβουλίου). Το συνολικό σωρευτικό ποσό των προστίμων στην ίδια υπόθεση (για την ίδια περίοδο μη συμμόρφωσης) δεν μπορεί να υπερβεί το 1.000.000 PLN (περίπου €230.000 - €250.000)
Ένα βασικό χαρακτηριστικό αυτών των διοικητικών προστίμων είναι ο αναγκαστικός τους χαρακτήρας. Εάν η εταιρεία εκπληρώσει τελικά την υποχρέωση (δηλαδή, υποβάλει τα εκκρεμή οικονομικά έγγραφα, ακόμη και καθυστερημένα) ή οι διαδικασίες διακοπούν για άλλους λόγους, τυχόν πρόστιμα που έχουν επιβληθεί αλλά δεν έχουν ακόμη καταβληθεί διαγράφονται.4 Ωστόσο, τα πρόστιμα που έχουν ήδη καταβληθεί γενικά δεν επιστρέφονται.

Ρουμανία
Το ONRC μπορεί να ζητήσει δικαστική διάλυση μετά από 6 μήνες από τη λήξη της προθεσμίας (Άρθρο 237, Νόμος 31/1990)

Σλοβενία
Πέρα από τα πρόστιμα, ο σλοβενικός νόμος προβλέπει μια ακόμα πιο σοβαρή συνέπεια για την παρατεταμένη μη συμμόρφωση. Εάν μια εταιρεία δεν υποβάλει την ετήσια έκθεσή της για δύο συνεχόμενα έτη, αυτό αποτελεί λόγο για την ενδεχόμενη διαγραφή της από το μητρώο επιχειρήσεων.9 Η διαγραφή αυτή, αν και δεν είναι αυτόματη και επιδέχεται προσφυγής, συνιστά την πιο αυστηρή κύρωση, καθώς απειλεί την ίδια την ύπαρξη της εταιρείας

Σουηδία
Εάν η ετήσια έκθεση δεν υποβληθεί εντός 11 μηνών από το τέλος του οικονομικού έτους, το Bolagsverket μπορεί να ξεκινήσει διαδικασία αναγκαστικής εκκαθάρισης της εταιρίας. Το διοικητικό τέλος για αυτή τη διαδικασία είναι 2.700 SEK.


 

Πηγές κυρώσεων χωρών Ε.Ε.

Αυστρία
https://www.jusline.at/gesetz/ugb/paragraf/283

Βέλγιο
https://www.ejustice.just.fgov.be/cgi_loi/article.pl?language=fr&lg_txt=f&cn_search=2019032309 https://www.ejustice.just.fgov.be/cgi_loi/article.pl?language=fr&lg_txt=f&cn_search=2019032309#Art.3:12/1

Βουλγαρία
Άρθρο 74 νόμου περί λογιστικής - https://lex.bg/bg/laws/ldoc/2136697598
Υπηρεσία Εμπορικού Μητρώου Βουλγαρίας: https://portal.registryagency.bg/en/
Εμπορικό Μητρώο και Μητρώο ΜΚΝΠ: https://portal.registryagency.bg/en/home-cr

Γαλλία
Άρθρο L232-23 του Code de commerce (Υποχρέωση κατάθεσης λογαριασμών) - https://www.legifrance.gouv.fr/codes/article_lc/LEGIARTI000048535220
Άρθρο L232-24 του Code de commerce (Διαδικασίες ελέγχου) - https://www.legifrance.gouv.fr/codes/article_lc/LEGIARTI000037556621
Άρθρο L242-10 του Code de commerce (Ποινικές κυρώσεις) - https://www.legifrance.gouv.fr/codes/article_lc/LEGIARTI000025559684
Άρθρο L611-2 του Code de commerce (Εξουσίες προέδρου εμπορικού δικαστηρίου) -https://www.legifrance.gouv.fr/codes/article_lc/LEGIARTI000044052535/2021-10-01
Γενική σελίδα Code de commerce - https://www.legifrance.gouv.fr/affichCode.do?cidTexte=LEGITEXT000005634379&idSectionTA=LEGISCTA000006161304

Δανία
Άρθρα 150-152 του Årsregnskabsloven - https://www.retsinformation.dk/eli/lta/2024/1057
Άρθρο 150 - Αρχική επιστολή όχλησης με δύο προθεσμίες
Άρθρο 151-  Χρηματικές κυρώσεις (tvangsbøder) σε μέλη της διοίκησης
Άρθρο 152 - Εξαιρέσεις υπό ειδικές περιστάσεις

Γερμανία
Άρθρο 334 και 335 HGB (Διοικητικές κυρώσεις): https://www.gesetze-im-internet.de/hgb/__335.html
Γερμανικό Εμπορικό Μητρώο: https://www.firma.de/en/company-formation/german-commercial-register/

Εσθονία
Commercial Register Act - https://www.riigiteataja.ee/en/eli/503012023001/consolide
Commercial Code - https://www.riigiteataja.ee/en/eli/509012023001/consolide
Centre of Registers and Information Systems (RIK) - https://www.rik.ee/en
Wisecounter EU - Sanctions for Failure to Submit Annual Reports - https://www.wisecounter.eu/sanctions-for-failure-to-submit-annual-reports-in-estonia/ e-Business Register - https://www.e-resident.gov.ee/blog/posts/business-register-deleting-estonian-companies/

Ιρλανδία
https://www.formacompany.ie/cro-late-filing-penalties/
Companies Act 2014 (πλήρες κείμενο) - https://www.irishstatutebook.ie/eli/2014/act/38/enacted/en/html
Section 343 (Annual Returns) - https://www.irishstatutebook.ie/eli/2014/act/38/section/343/enacted/en/html
Section 865 (Prosecutions): http://www.irishstatutebook.ie/eli/2014/act/38/section/865/enacted/en/html
Section 871 (Penalty Categories): https://service.betterregulation.com/document/177846

Ισπανία
BOE - Ισπανικός Νόμος Κεφαλαιουχικών Εταιρειών: https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2010-10544
BOE - Real Decreto 2/2021: https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2021-1351

Πορτογαλία
https://pgdlisboa.pt/leis/lei_mostra_articulado.php?nid=3759&tabela=leis
https://informador.pt/legislacao/lexit/codigos/direito-comercial/codigo-das-sociedades-comerciais/titulo-vii-disposicoes-penais/artigo-528-o-ilicitos-de-mera-ordenacao-social/
http://bdjur.almedina.net/item.php?field=node_id&value=1002093
https://www.pgdlisboa.pt/leis/lei_mostra_articulado.php?ficha=601&artigo_id=&nid=524&pagina=7&tabela=leis&nversao=&so_miolo= (άρθρο 528)

Ιταλία
https://www.na.camcom.gov.it/registro-imprese-e-albi/deposito-pratiche/sanzioni
Άρθρο 2630 Ιταλικού Αστικού Κώδικα: https://www.brocardi.it/codice-civile/libro-quinto/titolo-xi/capo-iii/art2630.html
Camera di Commercio Bologna - Οδηγός κυρώσεων: https://www.bo.camcom.gov.it/it/registro-imprese/sanzioni
Camera di Commercio Liguria - Επίσημος οδηγός 2023 -https://rivlig.camcom.gov.it/sites/default/files/contenuto_redazione/oldsite/SERVIZI_ANAGRAFICO_CERTIFICATIVI/REGISTROIMPRESE/11/11127_RIVLIG_1422017.pdf

Κροατία
https://narodne-novine.nn.hr/clanci/sluzbeni/2024_07_85_1474.html - Άρθρο 60

Κύπρος
https://www.companies.gov.cy/gr/%CE%B2%CE%AC%CF%83%CE%B7-%CF%80%CE%BB%CE%B7%CF%81%CE%BF%CF%86%CE%BF%CF%81%CE%B9%CF%8E%CE%BD/%CF%85%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82-%CF%87%CF%81%CE%B7%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE%CF%82-%CE%B5%CF%80%CE%B9%CE%B2%CE%AC%CF%81%CF%85%CE%BD%CF%83%CE%B7%CF%82-%CE%B5%CE%BA%CF%80%CF%81%CF%8C%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%BC%CE%B7%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%B1%CF%87%CF%8E%CF%81%CE%B9%CF%83%CE%B7%CF%82

Λετονία
Grāmatvedības likums (Νόμος περί Λογιστικής) https://likumi.lv/ta/id/324249 - Συγκεκριμένο άρθρο με τις κυρώσεις
Οι κυρώσεις για τη μη υποβολή οικονομικών καταστάσεων προβλέπονται στο Άρθρο 42 του Νόμου περί Λογιστικής (Grāmatvedības likums).
Το άρθρο τιτλοφορείται "Grāmatvedības kārtošanas noteikumu neievērošana, gada pārskata un konsolidētā gada pārskata neiesniegšana" που σημαίνει "Παραβίαση κανόνων λογιστικής, μη υποβολή ετήσιων και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων".

Τσεχία
https://www.zakonyprolidi.cz/cs/1991-563

Φινλανδία 
Άρθρο 25 του Νόμου 564/2023 - https://www.finlex.fi/en/legislation/2023/564

Λιθουανία
https://www.registrucentras.lt/duk/atsakymas/kokia-atsakomybe-numatyta-uz-neteisingu-juridinio-asmens-duomenu-bei-dokumentu-pateikima-taip-pat-neteisingu-finansiniu-ataskaitu-rinkiniu-pateikima-dokumentu-nepateikima-arba-pateikima-ne-laiku
Κώδικας Διοικητικών Παραβάσεων (Administracinių nusižengimų kodeksas) - Νόμος αρ. XII-1869 της 25ης Ιουνίου 2015 - https://e-seimas.lrs.lt/portal/legalAct/lt/TAD/4ebe66c0262311e5bf92d6af3f6a2e8b
Νόμος περί Εταιρειών (Akcinių bendrovių įstatymas) - Νόμος αρ. VIII-1835 URL: https://e-seimas.lrs.lt/portal/legalAct/lt/TAD/2af0c0d049b811e68f45bcf65e0a17ee
Αστικός Κώδικας (Civilinis kodeksas) - Νόμος αρ. VIII-1864 URL: https://e-seimas.lrs.lt/portal/legalAct/lt/TAD/TAIS.245495

Λουξεμβούργο
https://efitax.lu/obligation-de-depot-des-comptes-annuels/
https://efitax.lu/obligation-de-depot-des-comptes-annuels/
https://www.pwc.lu/en/newsletter/2025/newly-imposed-increased-filing-fees-for-rcs-and-rbe.html
https://cnc.lu/publications/doctrine/delai-de-depot-au-rcs-de-comptes-consolides-etablis-a-des-fins-legales/ https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1915/08/10/n1/consolide/20250302
https://www.gsl.lu/en/deadlines-penalties-late-filing-of-annual-accounts-in-luxembourg/

Μάλτα
Companies Act (Chapter 386) - https://legislation.mt/eli/cap/386/eng/pdf και Ενδέκατο Παράρτημα (Eleventh Schedule) του Companies Act

Ρουμανία
Νόμος 82/1991 περί λογιστικής (Legea contabilității) - https://static.anaf.ro/static/10/Anaf/legislatie/Legea_contabilitatii.htm
Νόμος 31/1990 περί εμπορικών εταιρειών (Legea societăților comerciale) -  https://legislatie.just.ro/Public/DetaliiDocumentAfis/56732

Σλοβενία
https://pisrs.si/pregledPredpisa?id=ZAKO4291
Άρθρα 685-689 ZGD-1: Καθορίζουν τα πρόστιμα για παραβάσεις του νόμου
Άρθρο 685 ZGD-1: Πρόστιμα για εταιρείες (prekrški družbe)
Άρθρο 686 ZGD-1: Άλλες παραβάσεις εταιρειών
Άρθρο 688 ZGD-1: Πρόστιμα για ατομικές επιχειρήσεις

Σουηδία
https://www.riksdagen.se/sv/dokument-och-lagar/dokument/svensk-forfattningssamling/arsredovisningslag-19951554_sfs-1995-1554/
Οι κυρώσεις για τη μη δημοσίευση λογιστικών εγγράφων βρίσκονται στο Κεφάλαιο 8 (8 kap.) - Offentliggörande του Årsredovisningslagen, το οποίο περιλαμβάνει
- Κεφ. 8 άρθρο 5  - Καθορίζει τα τέλη καθυστέρησης (förseningsavgifter)
- Κεφ. 8 άρθρα 6 και 6α  - Ρυθμίζει τα ποσά και τις προϋποθέσεις των προστίμων

Παράρτημα  ΙΙ

Υποθέσεις του ΔΕΕ οι οποίες εξετάζουν την αρχή της αναλογικότητας στα πρόστιμα και στις κυρώσεις σε διάφορους τομείς

Υπόθεση C-35/20, A (Φινλανδία). Η υπόθεση αφορούσε έναν Φινλανδό υπήκοο (Α) που ταξίδεψε με σκάφος αναψυχής μεταξύ Φινλανδίας και Εσθονίας χωρίς να φέρει μαζί του το έγκυρο διαβατήριό του. Η φινλανδική νομοθεσία προέβλεπε ποινικές κυρώσεις για τη μη κατοχή ταξιδιωτικού εγγράφου κατά τη διέλευση συνόρων, με πρόστιμο που μπορούσε να φτάσει το 20% του καθαρού μηνιαίου εισοδήματος του παραβάτη. Στην περίπτωση του Α, το προβλεπόμενο πρόστιμο ανερχόταν σε 95.250 ευρώ.
Το εθνικό δικαστήριο, παρόλο που διαπίστωσε την παράβαση, δεν επέβαλε ποινή, κρίνοντας ότι η παράβαση ήταν ήσσονος σημασίας και το προβλεπόμενο πρόστιμο υπερβολικό. Κατόπιν προδικαστικού ερωτήματος του φινλανδικού Ανωτάτου Δικαστηρίου, το ΔΕΕ επιβεβαίωσε το δικαίωμα των κρατών μελών να επιβάλλουν την υποχρέωση κατοχής ταξιδιωτικών εγγράφων. Ωστόσο, τόνισε ότι οι κυρώσεις πρέπει να συνάδουν με τις γενικές αρχές του δικαίου της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένης της αναλογικότητας και της απαγόρευσης των διακρίσεων. Το Δικαστήριο έκρινε ότι ένα βαρύ χρηματικό πρόστιμο, όπως το 20% του καθαρού μέσου μηνιαίου εισοδήματος του παραβάτη, ήταν δυσανάλογο προς τη σοβαρότητα της παράβασης, δεδομένου ότι ο Α ήταν κάτοχος έγκυρου εγγράφου αλλά απλώς παρέλειψε να το φέρει μαζί του. https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=247057&pageIndex=0&doclang=EL&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=12998063


Υπόθεση ILVA A/S (C-383/23, Φεβρουάριος 2025), το ΔΕΕ εξέτασε δανέζικο πρόστιμο GDPR που αρχικά ορίστηκε στα €201.000 αλλά μειώθηκε στα €13.400. Το Δικαστήριο καθόρισε ότι ενώ ο κύκλος εργασιών του ομίλου μπορεί να καθορίσει τα μέγιστα επίπεδα προστίμου βάσει του GDPR, η πραγματική ποινή πρέπει να λαμβάνει υπόψη την οικονομική ικανότητα της συγκεκριμένης οντότητας και τη φύση της παράβασης. Αυτή η αρχή της αξιολόγησης της οικονομικής πραγματικότητας έχει καταστεί κεντρική στην ανάλυση αναλογικότητας σε όλους τους τομείς. https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=295319&pageIndex=0&doclang=EL&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=13012962

Υπόθεση Deutsche Wohnen SE (C-807/21, 2023) βελτίωσε περαιτέρω την επιβολή του GDPR . Όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 47 των προτάσεών του, μόνον ένα διοικητικό πρόστιμο του οποίου το ύψος καθορίζεται βάσει της πραγματικής ή ουσιαστικής οικονομικής ικανότητας του αποδέκτη του και, ως εκ τούτου, επιβάλλεται από την εποπτική αρχή με κριτήριο, όσον αφορά το ύψος του, την έννοια της οικονομικής ενότητας μπορεί να πληροί τις τρεις προϋποθέσεις του άρθρου 83, παράγραφος 1, του ΓΚΠΔ, ήτοι να είναι συγχρόνως αποτελεσματικό, αναλογικό και αποτρεπτικό.

Η υπόθεση C-788/19, Commission v Spain (Form 720), είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της εφαρμογής της αναλογικότητας ως ορίου στην επιβολή κυρώσεων από τα κράτη μέλη. Η Ισπανία είχε θεσπίσει ένα σύστημα φορολογικών προστίμων για τη μη δήλωση περιουσιακών στοιχείων στο εξωτερικό, το οποίο περιλάμβανε πρόστιμο 150% του φόρου επί των αδήλωτων κεφαλαιακών κερδών, το οποίο μπορούσε να συνδυαστεί με κατ' αποκοπήν πρόστιμα. Επιπλέον, το σύστημα αυτό προέβλεπε την άρση της παραγραφής, επιτρέποντας τη φορολόγηση περιουσιακών στοιχείων ανεξάρτητα από τον χρόνο απόκτησής τους. Το ΔΕΕ έκρινε ότι τα μέτρα αυτά ήταν δυσανάλογα και ότι η Ισπανία είχε παραβεί τις υποχρεώσεις της βάσει του Άρθρου 63 της ΣΛΕΕ περί ελεύθερης κυκλοφορίας κεφαλαίων. Το Δικαστήριο τόνισε ότι, παρόλο που η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής είναι ένας θεμιτός στόχος, τα μέτρα που ελήφθησαν υπερέβαιναν κατά πολύ τα αναγκαία. Ειδικότερα, η άρση της παραγραφής κρίθηκε ως ένα μέτρο που παραβιάζει την «θεμελιώδη απαίτηση» της ασφάλειας δικαίου και δεν δικαιολογείται για την επίτευξη του στόχου της καταπολέμησης της φοροδιαφυγής. Η απόφαση επιβάλλει μια αναγκαία ισορροπία μεταξύ των δημοσιονομικών συμφερόντων του κράτους και των δικαιωμάτων των φορολογουμένων. https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=252823&pageIndex=0&doclang=EL&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=13019036

Η υπόθεση C-97/21, MV-98 v Bulgaria, είναι ένα σημαντικό παράδειγμα του ελέγχου της αναλογικότητας επί των εθνικών κυρώσεων. Η υπόθεση αφορούσε την επιβολή χρηματικού προστίμου και τη σφράγιση της επιχείρησης για 14 ημέρες για την πώληση ενός πακέτου τσιγάρων χωρίς την έκδοση απόδειξης. Το ΔΕΕ έκρινε ότι μια τέτοια διπλή κύρωση, ιδίως όταν δεν υπάρχει μηχανισμός συντονισμού για την αξιολόγηση της σωρευτικής επιβάρυνσης, παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας και της αρχής ne bis in idem. Το Δικαστήριο υπογράμμισε ότι οι εθνικές κυρώσεις πρέπει να είναι ανάλογες με τη σοβαρότητα της παράβασης και να υπάρχει μηχανισμός που να διασφαλίζει ότι η σωρευτική ποινή δεν υπερβαίνει το αναγκαίο για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής υπενθυμίζοντας επίσης ότι οσάκις υφίσταται επιλογή μεταξύ περισσοτέρων κατάλληλων μέτρων, πρέπει να επιλέγεται το λιγότερο καταναγκαστικό και ότι οι προκαλούμενες δυσχέρειες δεν πρέπει να είναι υπέρμετρες σε σχέση με τους επιδιωκόμενους σκοπούς. https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=273282&pageIndex=0&doclang=EL&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=13023930

Στην υπόθεση C-524/15 Menci (2018) το ΔΕΕ επιβεβαίωσε ότι η αυστηρότητα των κυρώσεων "πρέπει να περιορίζεται σε ό,τι είναι απολύτως αναγκαίο σε σχέση με τη σοβαρότητα του συγκεκριμένου αδικήματος".  Η απόφαση διευκρίνισε ότι η εθνική νομοθεσία που επιτρέπει τόσο διοικητικές όσο και ποινικές κυρώσεις για το ίδιο αδίκημα πρέπει:
- να επιδιώκει στόχο γενικού συμφέροντος,
- να περιέχει κανόνες συντονισμού που περιορίζουν τα πρόσθετα μειονεκτήματα στο απολύτως αναγκαίο,
- να διασφαλίζει ότι η συνολική αυστηρότητα όλων των κυρώσεων είναι ανάλογη του αδικήματος. https://www.taxheaven.gr/circulars/28360/ypooesh-c-524-15

Υπόθεση C-351/22 Neves 77 Solutions (2024). Και σε αυτή την υπόθεση το ΔΕΕ υπογραμμίζει ότι κατά το άρθρο 52, παράγραφος 1, του Χάρτη, κάθε περιορισμός στην άσκηση των δικαιωμάτων και ελευθεριών που αναγνωρίζονται στον Χάρτη πρέπει να προβλέπεται από τον νόμο, να σέβεται το βασικό περιεχόμενο των εν λόγω δικαιωμάτων και ελευθεριών και, τηρουμένης της αρχής της αναλογικότητας, να επιβάλλεται μόνον εφόσον είναι αναγκαίος και ανταποκρίνεται πραγματικά σε αναγνωριζόμενους από την Ένωση σκοπούς γενικού συμφέροντος ή στην ανάγκη προστασίας των δικαιωμάτων και ελευθεριών των τρίτων. https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=289926&pageIndex=0&doclang=EL&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=13039193

Υπόθεση C-262/99 (Παρασκευάς Λουλουδάκης κατά Ελληνικού Δημοσίου, 12.7.2001) – Αφορούσε ελληνική νομοθεσία που προέβλεπε σωρευτικές κυρώσεις για κατάχρηση καθεστώτος προσωρινής εισαγωγής οχημάτων (πρόστιμα με βάση μόνο τον κυβισμό του οχήματος, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η παλαιότητα, και πολλαπλό τέλος έως δεκαπλάσιο των φόρων). Το ΔΕΕ έκρινε ότι ένα τέτοιο σύστημα υπερβαίνει το αναγκαίο μέτρο σε σχέση με τον στόχο του (καταστολή και πρόληψη παραβάσεων) και, δεδομένης της σοβαρότητας της παράβασης, παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας. Επιπλέον, τόνισε ότι σε περιπτώσεις αβεβαιότητας ως προς το εφαρμοστέο καθεστώς, η καλή πίστη του παραβάτη πρέπει να λαμβάνεται υπόψη για την επιμέτρηση της κύρωσης. https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=46531&pageIndex=0&doclang=EL&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=13042152

Υπόθεση C-564/15 (Tibor Farkas κατά φορολογικών αρχών Ουγγαρίας, 26.4.2017) – Αφορούσε πρόστιμο 50% που επιβλήθηκε αυτομάτως στον υποκείμενο στον φόρο για λάθος εφαρμογή του μηχανισμού αντιστροφής επιβάρυνσης ΦΠΑ, παρόλο που δεν υπήρξε απώλεια φορολογικών εσόδων ούτε ένδειξη απάτης. Το ΔΕΕ έκρινε ότι ένα τόσο υψηλό πρόστιμο είναι δυσανάλογο προς τη σοβαρότητα της παράβασης, παραβιάζοντας την αρχή της αναλογικότητας – οι φορολογικές αρχές δεν μπορούν να επιβάλλουν κυρώσεις που υπερβαίνουν το αναγκαίο για την είσπραξη του φόρου, ιδίως όταν δεν αποδεικνύεται φοροδιαφυγή ή ζημία στα έσοδα. https://www.taxheaven.gr/circulars/27090/ypooesh-c564-15

Υπόθεση C-935/19 (Grupa Warzywna Sp. z o.o. κατά φορολογικής διοίκησης Πολωνίας, 15.4.2021) – Αφορούσε πρόστιμο 20% επί του ποσού ΦΠΑ που επιβλήθηκε σε εταιρεία για εσφαλμένη δήλωση εισροών ΦΠΑ κατά την αγορά ακινήτου (η πράξη έπρεπε να είναι απαλλασσόμενη). Η εταιρεία διόρθωσε τη δήλωσή της και δεν προκλήθηκε απώλεια φόρου. Το ΔΕΕ αποφάνθηκε ότι η επιβολή του 20% προστίμου, χωρίς εξέταση τυχόν δόλου, πραγματικής ζημίας ή άλλων περιστάσεων, παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας. Τόνισε ότι οι κυρώσεις που επιβάλλονται αδιακρίτως, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες κάθε περίπτωσης, είναι αντίθετες προς το δίκαιο της ΕΕ ως δυσανάλογες προς τον επιδιωκόμενο σκοπό. https://www.taxheaven.gr/circulars/36238/ypooesh-c-935-19

Υπόθεση C-482/18 (Google Ireland Ltd κατά Nemzeti Adó- és Vámhivatal – Ουγγρική φορολογική αρχή, 3.3.2020) – Αφορούσε ουγγρικό φόρο διαφήμισης: η Google, εγκατεστημένη εκτός Ουγγαρίας, δεν υπέβαλε δήλωση εγγραφής και η αρχή της επέβαλε σειρά προστίμων μέσα σε λίγες ημέρες. Κάθε νέο πρόστιμο ήταν τριπλάσιο του προηγούμενου, οδηγώντας συνολικά σε ποσό εκατομμυρίων ευρώ, χωρίς να δοθεί χρόνος συμμόρφωσης ή δυνατότητα ακρόασης πριν οριστικοποιηθεί το συνολικό πρόστιμο. Το ΔΕΕ έκρινε ότι το σύστημα αυτό παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας, διότι επέβαλε υπέρμετρα σωρευτικά πρόστιμα σε παρόχους εγκατεστημένους σε άλλο κράτος-μέλος –σε βαθμό πολύ ανώτερο από τις κυρώσεις για αντίστοιχη παράβαση εντός Ουγγαρίας– χωρίς επαρκείς εγγυήσεις (προθεσμία συμμόρφωσης, ακρόαση, στάθμιση της βαρύτητας της παράβασης). https://www.taxheaven.gr/circulars/32450/ypooesh-c-482-18

Υπόθεση C-788/19 (Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά Βασιλείου της Ισπανίας, 27.1.2022) – Αφορούσε το ισπανικό καθεστώς δήλωσης εξωτερικών περιουσιακών στοιχείων (έντυπο 720). Το ΔΕΕ διαπίστωσε ότι οι κυρώσεις για μη υποβολή ή εκπρόθεσμη υποβολή της δήλωσης αυτής παραβιάζουν την αναλογικότητα. Συγκεκριμένα, η μη δήλωση περιουσιακών στοιχείων στην αλλοδαπή αντιμετωπιζόταν με: (α) αυτόματο «αναλογικό» πρόστιμο 150% επί του φόρου που αναλογεί στα μη δηλωθέντα ποσά, και (β) κατ’ αποκοπήν πρόστιμα (5.000 € ανά παράλειψη, με ελάχιστο 10.000 € ή 100 € ανά πληροφορία για εκπρόθεσμη δήλωση, με ελάχιστο 1.500 €) – κυρώσεις πολύ αυστηρότερες από εκείνες του γενικού φορολογικού καθεστώτος για αντίστοιχες παραβάσεις εντός Ισπανίας. Το ΔΕΕ έκρινε ότι οι κυρώσεις αυτές είναι δυσανάλογες προς τον σκοπό (συμμόρφωση των φορολογουμένων) και συνιστούν περιορισμό στην ελεύθερη κυκλοφορία κεφαλαίων που δεν μπορεί να δικαιολογηθεί. Η διαφορά ύψους (15 έως 66 φορές μεγαλύτερα πρόστιμα για μη δήλωση στο εξωτερικό σε σύγκριση με εγχώριες παραβάσεις) καταδεικνύει τον μη αναλογικό χαρακτήρα τους. Επιπλέον, τα πρόστιμα επέβαλλαν τιμωρία για καθαρά τυπική παράβαση χωρίς φορολογική ζημία, γεγονός που υπερβαίνει τα αναγκαία μέτρα εφαρμογής του φορολογικού νόμου. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/HTML/?uri=CELEX:62019CJ0788