Ελάχιστες αμοιβές για το επάγγελμα του λογιστή/φοροτεχνικού στην Ε.Ε.

Επιμέλεια - Έρευνα
Κουλογιάννης Κων/νος

Στην πλειονότητα των χωρών της Ε.Ε. δεν ισχύουν θεσμοθετημένες ελάχιστες αμοιβές για το επάγγελμα του λογιστή/φοροτεχνικού. Η Γερμανία αποτελεί εξαίρεση με επίσημα καθορισμένο πλαίσιο αμοιβών όπως θα δείτε παρακάτω. Επίσης, σε καμία χώρα της Ε.Ε. δεν εντοπίζεται επιμελητήριο ή σύλλογος που να επιβάλλει από μόνο του (με νομική ισχύ φυσικά) κατώτατες τιμές. Αντίθετα, σε όποια χώρα υπάρχουν πίνακες αμοιβών από επαγγελματικούς φορείς, αυτοί είναι ενδεικτικοί και μη δεσμευτικοί. Η γενική τάση εντός Ευρωπαϊκής Ένωσης (μετά και την Οδηγία 2006/123/ΕΚ) είναι η απελευθέρωση των επαγγελματικών αμοιβών, προβάλλοντας ως κύρια αιτία τον ελεύθερο ανταγωνισμό.

Ενδεχομένως, το παράδειγμα της Γερμανίας, με την επιχειρηματολογία που θα δείτε και πιο κάτω, θα μπορούσε να υιοθετηθεί από το Ο.Ε.Ε. έτσι ώστε να θεσπιστούν και στη χώρα μας ελάχιστες αμοιβές για τις υπηρεσίες που παρέχονται από λογιστές - φοροτεχνικούς.

Ι. Αναλυτικά τι ισχύει σε κάθε κράτος μέλος της Ε.Ε.

Αυστρία: Δεν υπάρχει κανένας νόμος ή κανονισμός που να ορίζει ελάχιστες τιμές για τις λογιστικές υπηρεσίες. Οι αμοιβές των λογιστών διαμορφώνονται ελεύθερα στην αγορά, χωρίς θεσμοθετημένο κατώτατο όριο . Δεν υφίστανται υποχρεωτικά καθορισμένες ελάχιστες αμοιβές από το επαγγελματικό επιμελητήριο (μόνο γενικές κατευθυντήριες γραμμές ως προς τα κριτήρια καθορισμού της αμοιβής).

Βέλγιο: Δεν προβλέπεται από τη νομοθεσία κάποια ελάχιστη αμοιβή για τις λογιστικές υπηρεσίες. Οι αμοιβές καθορίζονται με ελεύθερη διαπραγμάτευση μεταξύ των μερών. Το Ινστιτούτο Λογιστών (Institute des Experts-comptables et des Conseils Fiscaux) παρέχει μη δεσμευτικές οδηγίες για τον καθορισμό εύλογων αμοιβών ανάλογα με την εργασία, αλλά δεν επιβάλλονται κατώτατες τιμές.

Βουλγαρία: Δεν υπάρχει θεσμοθετημένη κατώτατη αμοιβή για λογιστικές ή φοροτεχνικές υπηρεσίες. Δεν εντοπίζεται ειδική νομοθεσία που να ορίζει ελάχιστες τιμές, ούτε έχει δοθεί τέτοια αρμοδιότητα σε επαγγελματικό σύλλογο. Οι αμοιβές συμφωνούνται ελεύθερα μεταξύ πελάτη και λογιστή (τηρουμένων τυχόν γενικών κανόνων δεοντολογίας).

Γαλλία: Δεν υφίσταται νομοθετικά καθορισμένο κατώτατο όριο αμοιβών για τους Expert-Comptable (ορκωτούς λογιστές). Οι αμοιβές είναι αντικείμενο ελεύθερης συμφωνίας. Το Ordre des Experts-Comptables προβλέπει μέσω κώδικα δεοντολογίας ότι η αμοιβή πρέπει να αντανακλά δίκαια την αξία και το εύρος των παρεχόμενων υπηρεσιών, αλλά δεν υπάρχουν συγκεκριμένα ελάχιστα ποσά με ισχύ νόμου.

Γερμανία: Η μοναδική χώρα με επίσημα καθορισμένες κατώτατες αμοιβές για λογιστές/φοροτεχνικούς. Συγκεκριμένα ισχύει ο Κανονισμός Αμοιβών Φοροτεχνικών - Steuerberatervergütungsverordnung (StBVV), που εκδίδεται από το ομοσπονδιακό Υπουργείο Οικονομικών δυνάμει του νόμου για τους φορολογικούς συμβούλους. Ο StBVV ορίζει δεσμευτικά κατώτατα και ανώτατα όρια στις χρεώσεις των φοροτεχνικών/λογιστών για τις υπηρεσίες τους. Για κάθε είδους υπηρεσία (π.χ. τήρηση βιβλίων, φορολογικές δηλώσεις κ.λπ.) προβλέπεται εύρος αμοιβής.

Δανία: Δεν υπάρχει καμία νομοθετική ρύθμιση ελάχιστης αμοιβής για λογιστικές ή φορολογικές υπηρεσίες. Οι αμοιβές καθορίζονται ελεύθερα με συμφωνία. Δεν υφίστανται υποχρεωτικές ελάχιστες τιμές από επαγγελματικό οργανισμό - η αγορά ρυθμίζει τις αμοιβές βάσει προσφοράς/ζήτησης και οι σύλλογοι δίνουν μόνο κατευθυντήριες συστάσεις.

Ελλάδα: Δεν υπάρχει νομοθετημένη κατώτατη αμοιβή για υπηρεσίες λογιστών-φοροτεχνικών. Οι αμοιβές ρυθμίζονται ελεύθερα με συμφωνία πελάτη-επαγγελματία. Το Οικονομικό Επιμελητήριο Ελλάδος (αρμόδιο για την αδειοδότηση λογιστών) δεν έχει θεσπίσει υποχρεωτικές ελάχιστες αμοιβές για τις λογιστικές υπηρεσίες.

Εσθονία: Δεν προβλέπονται ελάχιστες αμοιβές με νόμο για τους λογιστές. Το επάγγελμα είναι απελευθερωμένο ως προς τις τιμές και οι αμοιβές διαμορφώνονται με βάση τον ανταγωνισμό.

Ιρλανδία: Καμία νομοθετική ρύθμιση περί ελαχίστων αμοιβών δεν ισχύει. Οι επαγγελματίες λογιστές (π.χ. chartered accountants) καθορίζουν τις χρεώσεις τους ελεύθερα. Τα επαγγελματικά τους ινστιτούτα (Chartered Accountants Ireland, etc.) δεν επιβάλλουν ελάχιστες τιμές - παρέχουν μόνο οδηγίες βέλτιστης πρακτικής και πρότυπα ποιότητας, χωρίς ρυθμιστικό κατώτατο όριο.

Ισπανία: Δεν υπάρχει νόμος που να ορίζει ελάχιστη αμοιβή για λογιστικές/φορολογικές υπηρεσίες. Οι Colegios (π.χ. Colegio de Economistas, Asociación de Asesores Fiscales) δεν μπορούν βάσει νόμου να επιβάλουν υποχρεωτικά κατώτατες αμοιβές για λογιστικές/φοροτεχνικές υπηρεσίες.

Ιταλία: Δεν υφίστανται πλέον νόμιμες κατώτατες αμοιβές για τους λογιστές (Commercialisti). Ιστορικά, υπήρχαν υποχρεωτικά ελάχιστα όρια αμοιβών για τα ελεύθερα επαγγέλματα, αλλά καταργήθηκαν με τις μεταρρυθμίσεις Bersani 2006 και Monti 2012. Σήμερα, οι αμοιβές των Commercialisti καθορίζονται ελεύθερα σε συμφωνία με τον πελάτη . Υφίσταται μεν ένας πίνακας αναφοράς αμοιβών από το επαγγελματικό συμβούλιο (Consiglio Nazionale dei Dottori Commercialisti), αλλά χρησιμοποιείται μόνο ως ενδεικτικός (π.χ. για εκτίμηση της "δίκαιης αμοιβής" σε δικαστικές διαφορές ή για τον κανόνα του "equo compenso" σε συμβάσεις με μεγάλους πελάτες) - δεν αποτελεί υποχρεωτικό κατώτατο τιμολόγιο γενικής εφαρμογής.

Κάτω Χώρες (Ολλανδία): Δεν υπάρχει νομοθετική ρύθμιση για ελάχιστες αμοιβές λογιστών. Το επάγγελμα του λογιστή/φοροτεχνικού είναι πλήρως απελευθερωμένο ως προς τις χρεώσεις. Οι επαγγελματικές ενώσεις (όπως το NBA για ορκωτούς λογιστές) δεν επιβάλλουν κατώτατα όρια - οι τιμές συνήθως υπολογίζονται με ωριαίες χρεώσεις, και συμφωνούνται ελεύθερα.

Κροατία: Δεν προβλέπονται από το νόμο ελάχιστες αμοιβές για λογιστικές και φοροτεχνικές υπηρεσίες. Μετά την ένταξη στην ΕΕ, το επάγγελμα λειτουργεί με βάση τον ανταγωνισμό.

Κύπρος: Δεν υπάρχει θεσμοθετημένο κατώτατο ύψος αμοιβών για τους εγκεκριμένους λογιστές στην Κύπρο. Οι αμοιβές διαμορφώνονται με ελεύθερη συμφωνία. Το ΣΕΛΚ (Σώμα Εγκεκριμένων Λογιστών Κύπρου) δεν επιβάλλει ελάχιστες χρεώσεις - περιορίζεται στην έκδοση προαιρετικών οδηγιών ή συστάσεων σχετικά με την τιμολόγηση, οι οποίες όμως δεν έχουν νομική δεσμευτικότητα.

Λετονία: Δεν υπάρχει κανένας νόμος που να θέτει ελάχιστες αμοιβές για τις λογιστικές υπηρεσίες. Οι τιμές είναι ελεύθερες. Δεν υφίσταται υποχρεωτικό κατώτατο από κάποιο επαγγελματικό φορέα. (Σημειώνεται ότι στη Λετονία οι συμφωνίες success fee επιτρέπονται, δηλ. μέρος της αμοιβής μπορεί να εξαρτάται από το αποτέλεσμα, κάτι ενδεικτικό της ευελιξίας στην τιμολόγηση.)

Λιθουανία: Δεν έχει θεσπιστεί κατώτατη νόμιμη αμοιβή για λογιστές. Η αγορά των λογιστικών/φοροτεχνικών υπηρεσιών λειτουργεί χωρίς ρυθμιζόμενες τιμές - οι αμοιβές καθορίζονται ανταγωνιστικά. Δεν υπάρχουν υποχρεωτικά ελάχιστα από τον σύνδεσμο λογιστών· πιθανώς υφίστανται κώδικες δεοντολογίας που προτρέπουν σε δίκαιη και επαρκή αμοιβή, αλλά χωρίς συγκεκριμένα κατώτατα ποσά.

Λουξεμβούργο: Δεν υπάρχει κανονιστική ρύθμιση για τις αμοιβές των λογιστών - καμία υποχρεωτική ελάχιστη αμοιβή δεν προβλέπεται. Το Σώμα Ορκωτών Λογιστών του Λουξεμβούργου (OEC) απλώς ορίζει στον κώδικα ηθικής ότι η αμοιβή πρέπει να αντανακλά την αξία της εργασίας και την εμπειρία του επαγγελματία, αλλά αυτό δεν μεταφράζεται σε συγκεκριμένη κατώτατη τιμή.

Μάλτα: Δεν υφίσταται νομοθεσία για ελάχιστες αμοιβές λογιστών/φοροτεχνικών. Οι αμοιβές συμφωνούνται ελεύθερα. Δεν υπάρχουν δεσμευτικά ελάχιστα από τον Σύνδεσμο Λογιστών ή άλλον φορέα - οποιεσδήποτε τιμές αναφοράς είναι προαιρετικές. Το πλαίσιο είναι πλήρως απελευθερωμένο όπως και στις υπόλοιπες χώρες της Ε.Ε.

Ουγγαρία: Δεν υπάρχει νόμος που να καθορίζει ελάχιστες αμοιβές για λογιστικές υπηρεσίες. Οι επαγγελματικές αμοιβές είναι θέμα ελεύθερης αγοράς. Το Ουγγρικό Επιμελητήριο Ορκωτών Λογιστών δεν έχει εξουσία επιβολής κατώτατων τιμών - οι κατευθυντήριες οδηγίες του είναι συμβουλευτικές και όχι δεσμευτικές.

Πολωνία: Δεν έχει θεσπιστεί κατώτατη νόμιμη αμοιβή για τους φορολογικούς συμβούλους ή λογιστές. Οι τιμές διαμορφώνονται με ελεύθερη διαπραγμάτευση με τον πελάτη. Το Εθνικό Επιμελητήριο Φορολογικών Συμβούλων (KIDP), στο οποίο υπάγονται οι επαγγελματίες, δεν ορίζει κάποιο πλαίσιο κατώτατων αμοιβών.

Πορτογαλία: Δεν υπάρχει νομοθετημένο ελάχιστο τιμολόγιο για τις υπηρεσίες των Certified Accountants. Οι αμοιβές είναι ελεύθερες, με μόνη καθοδήγηση τις γενικές κατευθυντήριες αρχές που έχει εκδώσει το Ordem dos Contabilistas Certificados σχετικά με τα κριτήρια τιμολόγησης (π.χ. πολυπλοκότητα, χρόνος εργασίας κ.ά.). Αυτές οι κατευθύνσεις όμως δεν είναι νομικά δεσμευτικές και δεν αποτελούν ελάχιστες αμοιβές - λειτουργούν απλώς ως πλαίσιο αναφοράς.

Ρουμανία: Δεν έχει θεσπιστεί επίσημο κατώτατο όριο αμοιβών για λογιστικές/φοροτεχνικές υπηρεσίες. Οι αμοιβές συμφωνούνται ελεύθερα. Το Σώμα Ορκωτών Λογιστών και Λογιστών (CECCAR) και το Επιμελητήριο Φορολογικών Συμβούλων μπορεί να εκδίδουν πίνακες ενδεικτικών αμοιβών για διάφορες λογιστικές υπηρεσίες, όμως αυτές δεν είναι δεσμευτικές για τους επαγγελματίες.

Σλοβακία: Δεν υπάρχει καμία ρύθμιση νόμου που να επιβάλλει ελάχιστες αμοιβές στους λογιστές ή φορολογικούς συμβούλους. Οι τιμές είναι ελεύθερες στην αγορά. Ο Σύλλογος Φορολογικών Συμβούλων Σλοβακίας (SKDP) δεν επιβάλλει κατώτατα τιμολόγια - οι επαγγελματίες είναι υποχρεωμένοι μόνο να συνάπτουν συμβάσεις ανάθεσης έργου με τους πελάτες όπου περιγράφεται η συμφωνηθείσα αμοιβή. Δεν υπάρχουν δεσμευτικές ελάχιστες τιμές.

Σλοβενία: Δεν υφίσταται νομοθεσία για κατώτατες αμοιβές λογιστών/φοροτεχνικών. Οι χρεώσεις καθορίζονται με συμφωνία. Το Σλοβενικό Επιμελητήριο Λογιστών δεν έχει θεσμική δυνατότητα να επιβάλει ελάχιστες αμοιβές.

Σουηδία: Δεν υπάρχει κατώτατη αμοιβή καθορισμένη από νόμο για λογιστικές υπηρεσίες. Η αγορά είναι πλήρως απελευθερωμένη και οι αμοιβές είναι αποτέλεσμα ελεύθερης συμφωνίας. Οι επαγγελματικές οργανώσεις (π.χ. FAR για ελεγκτές και λογιστές) δεν επιβάλλουν υποχρεωτικές κατώτατες αμοιβές - αντίθετα, οι χρεώσεις των λογιστών συνήθως βασίζονται σε ωριαία κόστη και συμφωνίες επί του έργου, χωρίς ρυθμιστική παρέμβαση.

Τσεχία: Δεν προβλέπεται από τη νομοθεσία κανένα ελάχιστο ή σταθερό πλαίσιο αμοιβών για τους φοροτεχνικούς/λογιστές. Οι χρεώσεις είναι θέμα ελεύθερης συμφωνίας και «δεν υπάρχει καμία ρύθμιση σχετικά με τα τιμολόγια σε ισχύ» στη χώρα. Το Επιμελητήριο Φορολογικών Συμβούλων Τσεχίας (KDP ČR) απαιτεί μόνο να υπογράφεται σύμβαση με τον πελάτη για τις υπηρεσίες.

Φινλανδία: Δεν υπάρχει νομοθετημένο κατώτατο όριο αμοιβών για λογιστές. Οι αμοιβές ορίζονται ελεύθερα. Οι επαγγελματικοί φορείς (KILA, Association of Finnish Accounting Firms κ.λπ.) δεν έχουν δικαίωμα επιβολής τιμολογίων - τυχόν συστάσεις για το ύψος των αμοιβών είναι προαιρετικές. Συνεπώς, καμία δεσμευτική κατώτατη αμοιβή δεν ισχύει.
 

ΙΙ. Η εκστρατεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά των ελάχιστων αμοιβών

Βάσει των ανωτέρω γίνεται εύκολα κατανοητό ότι η Γερμανία είναι η μόνη χώρα της ΕΕ που εξακολουθεί να διατηρεί νομικά δεσμευτικές ελάχιστες αμοιβές για λογιστές  όπως ορίζονται στο πλαίσιο του StBVV.
Έξι χώρες (Ιταλία, Ισπανία, Βέλγιο, Λουξεμβούργο, Αυστρία και Γαλλία) κατάργησαν τέτοιους κανονισμούς, κυρίως λόγω της πίεσης που άσκησε η Ε.Ε. από το 2004 η οποία κορυφώθηκε με την έκδοση της οδηγίας 2006/123/ΕΚ για τις υπηρεσίες, γνωστή και ως Οδηγία Bolkestein. Οι υπόλοιπες είκοσι χώρες της ΕΕ δεν θέσπισαν ποτέ μέσω νόμου, ελάχιστες αμοιβές για το επάγγελμα του Λογιστή/φοροτεχνικού.

Η Ιταλία ήταν μία από τις πρώτες χώρες που κατάργησε επίσημα τις ελάχιστες αμοιβές λογιστών όταν θέσπισε το "Διάταγμα Bersani" (Νομοθετικό Διάταγμα αρ. 223) τον Ιούλιο του 2006. Η Ισπανία κατάργησε τις ελάχιστες αμοιβές για επαγγελματικές υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων των λογιστών, το 2009 μέσω του "Νόμου Omnibus" (Νόμος 25/2009). Αυτή η νομοθεσία εφάρμοσε την Οδηγία της ΕΕ για τις Υπηρεσίες (2006/123/ΕΚ) και κατάργησε τις υποχρεωτικές ελάχιστες επαγγελματικές αμοιβές υπέρ του ελεύθερου ανταγωνισμού της αγοράς. Μεταγενέστερη νομοθεσία ενίσχυσε περαιτέρω αυτή τη δέσμευση για ανταγωνιστικές αγορές επαγγελματικών υπηρεσιών.
Η Γαλλία από την άλλη πλευρά ενώ δεν είχε θεσμοθετημένο κάποιο σύστημα ελάχιστων αμοιβών, διατηρούσε όμως μια προσαύξηση φόρου 25% για επιχειρήσεις που δεν χρησιμοποιούσαν διαπιστευμένους λογιστές, ουσιαστικά ενθαρρύνοντας τη χρήση επαγγελματιών λογιστών από τους επιτηδευματίες. Αυτή η έμμεση υποστήριξη αμοιβών καταργήθηκε σταδιακά από το 2020 έως το 2023: μειώθηκε στο 20% το 2020, 15% το 2021, 10% το 2022 και εξαλείφθηκε εντελώς το 2023.

Ο κύριος παράγοντας πίσω από αυτές τις καταργήσεις ήταν η πολιτική ανταγωνισμού της ΕΕ η οποία κατέληξε στην έκδοση της οδηγίας 2006/123/ΕΚ αφού είχαν προηγηθεί όμως αρκετές εκθέσεις και διαβουλεύσεις:
- Η έκθεση του 2004 της Επιτροπής για τον "Ανταγωνισμό στις Επαγγελματικές Υπηρεσίες" προσδιόρισε συγκεκριμένα τις σταθερές ή ελάχιστες τιμές ως "πιθανώς το ρυθμιστικό μέσο που είναι πιθανό να έχει τις πιο επιζήμιες επιπτώσεις στον ανταγωνισμό", και επέβαλε πρόστιμο στον Βελγικό Σύλλογο Αρχιτεκτόνων για τη λειτουργία κλίμακας ελάχιστων αμοιβών.
-Η έκθεση παρακολούθησης του 2005 "Περιθώρια για περισσότερη μεταρρύθμιση" προέτρεπε τα κράτη μέλη να εξαλείψουν τους αδικαιολόγητους περιορισμούς στον ανταγωνισμό στις επαγγελματικές υπηρεσίες.
- Διάφορες αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου (όπως θα δείτε παρακάτω) οι οποίες δημιούργησαν προηγούμενα κατά των κλιμάκων ελάχιστων αμοιβών, συμπεριλαμβανομένης της υπόθεσης Arduino (C-35/99), της υπόθεσης Cipolla (Συνεκδικαζόμενες Υποθέσεις C-94/04 και C-202/04), και πιο πρόσφατα της υπόθεσης των Λιθουανών Συμβολαιογράφων (C-128/21) και της υπόθεσης των Βουλγάρων Δικηγόρων (C-438/22) τον Ιανουάριο του 2024.

ΙΙΙ. Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου και οι υποθέσεις πριν και μετά την οδηγία της Ε.Ε.

- Υπόθεση Arduino (C-35/99) - 2002. Η υπόθεση αφορούσε το νομικό επάγγελμα στην Ιταλία, συγκεκριμένα το σύστημα κατώτατων (και ανώτατων) αμοιβών για δικηγόρους. Η διαφορά προέκυψε από ποινική διαδικασία για τροχαία παράβαση, όπου το τοπικό δικαστήριο (Pretore di Pinerolo) δεν εφάρμοσε το ισχύον τιμολόγιο για τον καθορισμό των δικηγορικών εξόδων. Σε έφεση, το Ιταλικό Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε παράνομη την μη εφαρμογή του τιμολογίου, εγείροντας ερωτήματα σχετικά με τη συμβατότητα του ιταλικού συστήματος καθορισμού ελάχιστων αμοιβών δικηγόρων με το δίκαιο ανταγωνισμού της ΕΕ.

Η απόφαση Arduino (2002) προηγείται της Οδηγίας 2006/123/ΕΚ, αλλά επηρέασε τον τρόπο με τον οποίο η Οδηγία αντιμετώπισε τη ρύθμιση επαγγελματικών υπηρεσιών. Βοήθησε στη διαμόρφωση της προσέγγισης του Άρθρου 15 της οδηγίας, το οποίο επιβάλλει στα κράτη μέλη να αξιολογούν ρυθμίσεις όπως οι "σταθερές κατώτατες ή/και ανώτατες τιμές".

- Υπόθεση Cipolla (Συνεκδικαζόμενες Υποθέσεις C-94/04 και C-202/04) - 2006. Η υπόθεση αφορούσε το επάγγελμα του δικηγόρου, συγκεκριμένα τις αμοιβές δικηγόρων στην Ιταλία. Η απόφαση Cipolla εκδόθηκε στις 5 Δεκεμβρίου 2006, μόλις μία εβδομάδα πριν από την έγκριση της Οδηγίας για τις Υπηρεσίες στις 12 Δεκεμβρίου 2006. Η υπόθεση είναι πιθανό να επηρέασε την τελική διατύπωση της Οδηγίας. Τα σκεπτικά και οι αρχές της απόφασης Cipolla σχετικά με τη ρύθμιση επαγγελμάτων φαίνεται να αντανακλώνται στην προσέγγιση της Οδηγίας στη ρύθμιση επαγγελματικών υπηρεσιών, ιδιαίτερα στο άρθρο 15 της οδηγίας.

- Υπόθεση Commission v Italy (C-565/08) - 2011. Η υπόθεση αφορούσε τα ανώτατα τιμολόγια αμοιβών για δικηγόρους στην Ιταλία, τα οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ισχυρίστηκε ότι περιόριζαν τη δυνατότητα δικηγόρων από άλλα κράτη μέλη να εγκατασταθούν ή να παρέχουν υπηρεσίες στην Ιταλία. Αυτή η υπόθεση προηγήθηκε της πλήρους εφαρμογής της Οδηγίας για τις Υπηρεσίες και αποφασίστηκε κυρίως βάσει των διατάξεων της Συνθήκης για την ελευθερία εγκατάστασης και παροχής υπηρεσιών.

- Υπόθεση SOA Nazionale Costruttori (C-327/12) - 2013. Η υπόθεση αφορούσε το σύστημα ελάχιστων τιμολογίων της Ιταλίας για υπηρεσίες πιστοποίησης που παρέχονται από SOAs (Società Organismo di Attestazione), οι οποίες είναι ιδιωτικοί φορείς υπεύθυνοι για την πιστοποίηση κατασκευαστικών εταιρειών που επιθυμούν να συμμετάσχουν σε διαδικασίες δημοσίων συμβάσεων.

- Υπόθεση Commission v Germany (C-377/17) - 2019. Η υπόθεση αφορούσε τα σταθερά ελάχιστα και ανώτατα τιμολόγια της Γερμανίας για τις υπηρεσίες αρχιτεκτόνων και μηχανικών (Honorarordnung für Architekten und Ingenieure - HOAI). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αμφισβήτησε αυτές τις υποχρεωτικές κλίμακες αμοιβών ως ασύμβατες με το δίκαιο της ΕΕ, ιδιαίτερα με την Οδηγία για τις Υπηρεσίες 2006/123/ΕΚ.

- Υπόθεση των Λιθουανών Συμβολαιογράφων (C-128/21) - 2024. Η υπόθεση αφορούσε το συμβολαιογραφικό επάγγελμα στη Λιθουανία. Η διαφορά προέκυψε από απόφαση του Λιθουανικού Συμβουλίου Ανταγωνισμού, το οποίο διαπίστωσε ότι το Λιθουανικό Επιμελητήριο Συμβολαιογράφων και τα μέλη του παραβίασαν το δίκαιο ανταγωνισμού υιοθετώντας διευκρινίσεις σχετικά με τον υπολογισμό αμοιβών για διάφορες συμβολαιογραφικές δραστηριότητες. Αυτές οι διευκρινίσεις τυποποίησαν ουσιαστικά τον τρόπο υπολογισμού των αμοιβών από τους συμβολαιογράφους.

- Υπόθεση των Βουλγάρων Δικηγόρων (C-438/22) - 2024. Η υπόθεση αφορούσε τη νομιμότητα των ελάχιστων επαγγελματικών αμοιβών για δικηγόρους στη Βουλγαρία. Συγκεκριμένα, αφορούσε το βουλγαρικό σύστημα όπου το Ανώτατο Δικηγορικό Συμβούλιο καθορίζει ελάχιστα ποσά για τις αμοιβές δικηγόρων, τα οποία καθίστανται υποχρεωτικά από την εθνική νομοθεσία. Σύμφωνα με το βουλγαρικό δίκαιο, τα δικαστήρια απαγορευόταν να διατάσσουν την επιστροφή αμοιβών σε ποσό μικρότερο από αυτά τα ελάχιστα ποσά, ακόμη και όταν ένα μέρος διατασσόταν να καταβάλει τα έξοδα αμοιβών δικηγόρων αλλά δεν είχε υπογράψει καμία συμφωνία για δικηγορικές υπηρεσίες.

- Η υπόθεση OTOC (Υπόθεση C-1/12 Ordem dos Técnicos Oficiais de Contas κατά Autoridade da Concorrência (2013): Η μοναδική απόφαση για λογιστικές υπηρεσίες. Αυτή η υπόθεση αποτελεί τη μοναδική άμεση αναφορά του ΔΕΕ σε θέματα ανταγωνισμού στις λογιστικές υπηρεσίες. Αφορούσε τον Πορτογαλικό Σύλλογο Ορκωτών Λογιστών (OTOC) και τους κανονισμούς που επέβαλε για την υποχρεωτική εκπαίδευση των μελών του.

Τα βασικά σημεία της απόφασης ήταν:
Το ΔΕΕ έκρινε ότι οι ορκωτοί λογιστές που προσφέρουν υπηρεσίες έναντι αμοιβής και αναλαμβάνουν οικονομικούς κινδύνους αποτελούν "επιχειρήσεις" για τους σκοπούς του δικαίου ανταγωνισμού. Ο OTOC θεωρήθηκε "ένωση επιχειρήσεων" σύμφωνα με το άρθρο 101 ΣΛΕΕ και ο κανονισμός για την εκπαίδευση κρίθηκε ως περιορισμός του ανταγωνισμού που απαγορεύεται από το άρθρο 101 ΣΛΕΕ διότι: α) Επέβαλλε διακριτική μεταχείριση σε ανταγωνιστικούς παρόχους και β) δημιουργούσε εμπόδια εισόδου στην αγορά για άλλους παρόχους εκπαίδευσης.
Αν και η υπόθεση επικεντρώθηκε σε θέματα εκπαίδευσης και όχι άμεσα σε ελάχιστες αμοιβές, θέτει σημαντικές αρχές για το πώς αντιμετωπίζονται οι περιορισμοί στον ανταγωνισμό στον κλάδο των λογιστικών υπηρεσιών.

ΙV. Διατήρηση κατώτατων αμοιβών φοροτεχνικών στην Γερμανία παρά την έκδοση της οδηγίας 2006/123/ΕΚ

Παρά τις αρχικές αντιρρήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η νομική βάση για τη διατήρηση του StBVV (Steuerberatervergütungsverordnung) εντοπίζεται αφενός στην ερμηνευτική ευελιξία της Οδηγίας 2006/123/ΕΚ (άρθρο 15 παρ.3) που επιτρέπει ρυθμίσεις αμοιβών για σοβαρούς λόγους δημοσίου συμφέροντος, και αφετέρου στις προσαρμογές που έκανε η Γερμανία ώστε να συμμορφωθεί με τις απαιτήσεις της ΕΕ. Το 2016 η Γερμανία τροποποίησε το StBVV για να κατευνάσει τις ανησυχίες των Βρυξελλών: περιορίστηκε το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού μόνο σε καθαρά εγχώριες υποθέσεις (ώστε να μην εμποδίζει παρόχους άλλων κρατών-μελών) και καταργήθηκε η γενική κατώτατη αμοιβή των 10€ που ίσχυε ως απόλυτο ελάχιστο. Επιπλέον, θεσπίστηκε ρητά η δυνατότητα συμφωνίας χαμηλότερης αμοιβής με τον πελάτη σε εξωδικαστικές υποθέσεις, εφόσον αυτή παραμένει εύλογη σε σχέση με το έργο και τον κίνδυνο του λογιστή/φοροτεχνικού . Με αυτές τις αλλαγές, το StBVV απέβαλε τον χαρακτήρα των "απόλυτα δεσμευτικών κατώτατων τιμών" - στοιχείο που ήταν ασύμβατο με την οδηγία - και έτσι η διατήρησή του κατέστη νομικά βιώσιμη εντός του πλαισίου της ΕΕ. Όπως σημειώθηκε τότε, μετά την τροποποίηση του 2016, οι αντιρρήσεις της Επιτροπής για το ζήτημα των ελάχιστων αμοιβών «τέθηκαν στο αρχείο» , υποδηλώνοντας ότι η ΕΕ αποδέχθηκε σιωπηρά το StBVV στη νέα του μορφή.
Αντίθετα με το πλαίσιο StBVV που ισχύει για τους λογιστές/φοροτεχνικούς, ένα παρόμοιο σύστημα για αρχιτέκτονες και μηχανικούς (HOAI) που διατηρούσε η Γερμανία δεν προσαρμόστηκε και ακυρώθηκε από το δικαστήριο της Ε.Ε. [υπόθεση HOAI (C-377/17)].

Κατά τη διάρκεια διαβουλεύσεων το 2015, εκπρόσωποι του γερμανικού υπουργείου Οικονομικών (BMF), των επαγγελματικών φορέων (Ομοσπονδία Φοροτεχνικών - DStV, Ομοσπονδιακό Επιμελητήριο Φοροτεχνικών - BStBK) και άλλων ενδιαφερόμενων συμφώνησαν ότι πρέπει να υπερασπιστούν πολιτικά και νομικά το σύστημα των καθορισμένων αμοιβών .

Τα βασικά επιχειρήματα που προέβαλαν για τη διατήρηση του StBVV ήταν:

-Προστασία του καταναλωτή και διαφάνεια: Το καθορισμένο πλαίσιο αμοιβών παρέχει σαφείς και προκαθορισμένες οδηγίες για το κόστος των υπηρεσιών, ώστε ο πελάτης να γνωρίζει εκ των προτέρων τι θα πληρώσει και να αποφεύγονται φαινόμενα υπερχρέωσης ή κρυφών χρεώσεων . Οι καθορισμένες αμοιβές επιτρέπουν επίσης τον δικαστικό έλεγχο σε περίπτωση διαφωνίας, διασφαλίζοντας νομική προστασία του πελάτη ως αδύναμου μέρους. Με άλλα λόγια, το σύστημα προάγει τη διαφάνεια και τη δικαιοσύνη στις συναλλαγές πελάτη-φοροτέχνη.

-Διασφάλιση ποιότητας και αποτροπή αθέμιτου ανταγωνισμού: Η ύπαρξη κατώτατων ορίων θεωρείται ότι αποτρέπει τον "πόλεμο τιμών" (price dumping), ο οποίος θα μπορούσε να οδηγήσει σε χαμηλής ποιότητας υπηρεσίες ή σε πρακτικές που βλάπτουν το δημόσιο συμφέρον (π.χ. πρόχειρες φορολογικές δηλώσεις με σφάλματα). Οι Γερμανοί αξιωματούχοι υποστήριξαν ότι οι επαγγελματικές υπηρεσίες υψηλής εξειδίκευσης όπως η φοροτεχνική συμβουλή δεν πρέπει να υπόκεινται σε καθαρά ανταγωνισμό τιμής, διότι αυτό θα έθετε σε κίνδυνο τα υψηλά ποιοτικά πρότυπα που απαιτούνται. Το ρυθμισμένο καθεστώς αμοιβών, σε συνδυασμό με τις αυστηρές προϋποθέσεις άσκησης του επαγγέλματος, θεωρείται ότι εγγυάται ένα ελάχιστο επίπεδο ποιότητας υπηρεσιών προς τους πολίτες .

-Ευελιξία με δικαιοσύνη: Αν και οι αμοιβές καθορίζονται βάσει πίνακα, το σύστημα StBVV λαμβάνει υπόψη του την πολυπλοκότητα της υπόθεσης και την οικονομική κατάσταση του πελάτη, δίνοντας περιθώρια προσαρμογής της αμοιβής ανά περίπτωση . Υπάρχει εύρος (range) τιμών ανάλογα με τη δυσκολία και το εύρος εργασιών, γεγονός που επιτρέπει μια ευέλικτη, εξατομικευμένη τιμολόγηση αντί για ένα άκαμπτο ενιαίο ποσό . Αυτό αντικρούει την κριτική ότι οι καθορισμένες αμοιβές είναι "άκαμπτες" - αντιθέτως, το StBVV θεωρείται ότι επιτυγχάνει ισορροπία μεταξύ κανόνων και προσαρμογής στις ανάγκες κάθε υπόθεσης.

-Παράδοση και θεσμική αξιοπιστία: Ιστορικά, στη Γερμανία τα ελεύθερα επαγγέλματα (γιατροί, δικηγόροι, μηχανικοί, φοροτεχνικοί κ.ά.) διέπονται από κώδικες δεοντολογίας και συστήματα αυτοδιοίκησης μέσω επιμελητηρίων, στα οποία εντάσσονται και οι κανονισμοί αμοιβών. Η κυβέρνηση και οι επαγγελματικοί φορείς τόνισαν ότι η διατήρηση τέτοιων ρυθμίσεων είναι ζωτικής σημασίας για τον χαρακτήρα των ελεύθερων επαγγελμάτων και την αξιοπιστία του συστήματος αυτορρύθμισης που τα διέπει. Προέταξαν ότι η κατάργηση των ελάχιστων αμοιβών θα μπορούσε να διαβρώσει το κύρος και τη βιωσιμότητα του επαγγέλματος του φοροτεχνικού, επηρεάζοντας αρνητικά τόσο τους επαγγελματίες όσο και τους πελάτες. Με αυτόν τον τρόπο, πολιτικά το θέμα πλαισιώθηκε ως υπεράσπιση ενός δοκιμασμένου μοντέλου που εξασφαλίζει ισορροπία μεταξύ ανταγωνισμού και δημοσίου συμφέροντος.

Εν ολίγοις, η Γερμανία υποστήριξε σθεναρά ότι το σύστημα του StBVV προστατεύει τους πελάτες, εξασφαλίζει δίκαιη και διαφανή κοστολόγηση, και διατηρεί υψηλή ποιότητα υπηρεσιών. Αυτά τα επιχειρήματα χρησιμοποιήθηκαν ιστορικά για να εξηγήσουν γιατί, παρά τις πιέσεις για την απελευθέρωση των τιμών των υπηρεσιών, η διατήρηση των κατώτατων αμοιβών στους φοροτεχνικούς ήταν προς όφελος του κοινού συμφέροντος και έπρεπε να συνεχιστεί.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέτασε τη συμβατότητα του StBVV με την Οδηγία 2006/123/ΕΚ στο πλαίσιο ενός γενικότερου ελέγχου ρυθμίσεων για τα επαγγέλματα. Στις 18 Ιουνίου 2015, η Επιτροπή κίνησε επίσημα διαδικασία επί παραβάσει κατά της Γερμανίας (και άλλων κρατών) θεωρώντας ότι οι δεσμευτικές κατώτατες αμοιβές που επέβαλε η StBVV [καθώς και η αντίστοιχη HOAI για αρχιτέκτονες/μηχανικούς] αντιβαίνουν στην Οδηγία, διότι αποτελούν περιορισμό στην ελευθερία παροχής υπηρεσιών . Η Επιτροπή επισήμανε ότι οι συγκεκριμένοι ελάχιστοι συντελεστές της StBVV δεν ήταν επαρκώς δικαιολογημένοι ως προς την αναγκαιότητα και αναλογικότητά τους. Επίσης, εξέφρασε αντίθεση στο ότι ακόμη και φοροτεχνικοί εγκατεστημένοι σε άλλα κράτη-μέλη, εφόσον παρείχαν προσωρινά υπηρεσίες στη Γερμανία, υποχρεώνονταν να τηρούν το γερμανικό τιμολογιακό καθεστώς.

Μετά από ανταλλαγή απόψεων, η Γερμανία δεσμεύθηκε να προβεί σε μεταρρυθμίσεις, και πράγματι το 2016 τροποποίησε τη νομοθεσία. Οι προσαρμογές αυτές - δηλαδή η εξαίρεση των αλλοδαπών φοροτεχνικών από την υποχρεωτική εφαρμογή του StBVV στις προσωρινές υπηρεσίες τους στη Γερμανία, η άρση ενός απόλυτου κατώτατου ορίου αμοιβής αλλά και η δυνατότητα ύπαρξης χαμηλότερης αμοιβής κατόπιν συμφωνίας, ικανοποίησαν σε μεγάλο βαθμό την Ευρωπαϊκή Επιτροπή . Η Επιτροπή, αναγνωρίζοντας την κίνηση καλής θέλησης, έκρινε πως οι αλλαγές βρίσκονταν "σε καλό δρόμο" και αποφάσισε να μην κλιμακώσει περαιτέρω το θέμα των φοροτεχνικών. Πράγματι, σε αντίθεση με την περίπτωση των μηχανικών/αρχιτεκτόνων (HOAI) όπου η Επιτροπή προχώρησε το 2017 σε προσφυγή στο ΔΕΕ, για το ζήτημα των φοροτεχνικών το διαδικασία επί παραβάσει τέθηκε στο αρχείο μετά τις αλλαγές. Η Επιτροπή συνέχισε να παρακολουθεί την κατάσταση, αλλά ουσιαστικά δεν υπήρξε παραπομπή της Γερμανίας στο Δικαστήριο της ΕΕ ειδικά για το StBVV, καθώς θεωρήθηκε ότι τα επίμαχα ζητήματα αντιμετωπίστηκαν.

Αξίζει να σημειωθεί επίσης ότι πέραν των αλλαγών στον κανονισμό StBVV,  οι υπηρεσίες φορολογικών συμβουλών στην Γερμανία αποτελούν "επαγγελματικό προνόμιο" των πιστοποιημένων φοροτεχνικών (Vorbehaltsaufgaben), δηλαδή μόνο αυτοί μπορούν νόμιμα να παρέχουν ολοκληρωμένες φορολογικές υπηρεσίες. Αυτό σημαίνει ότι όλοι οι πάροχοι τέτοιων υπηρεσιών υπόκεινται στο ίδιο καθεστώς αμοιβών (StBVV) σε αντίθεση με άλλες επαγγελματικές ομάδες που είχαν παρόμοιο κανονισμό στη Γερμανία.

Σε συνέχεια όλων των ανωτέρω, δεν υπήρξαν μεταγενέστερες προσφυγές της Επιτροπής κατά του StBVV, ούτε κάποια απόφαση του ΔΕΕ που να το κρίνει ασυμβίβαστο. Αντίθετα, η συζήτηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο μετατοπίστηκε σε άλλα ζητήματα, όπως οι προϋποθέσεις άσκησης του επαγγέλματος του φοροτεχνικού. Το 2018 η Επιτροπή άνοιξε νέα διαδικασία επί παραβάσει αμφισβητώντας το εύρος των αποκλειστικών δραστηριοτήτων των Γερμανών φοροτεχνικών (StBerG), υποστηρίζοντας ότι δεν είναι όλες τόσο πολύπλοκες ώστε να δικαιολογείται η μονοπώλησή τους. Αυτή η υπόθεση αφορά την πρόσβαση και τον ανταγωνισμό στο επάγγελμα, παρά το καθαυτό καθεστώς αμοιβών και βρίσκεται σε εξέλιξη. Πάντως, ως προς το θέμα των ελάχιστων αμοιβών, η Γερμανία πέτυχε να διατηρήσει το σύστημα του StBVV, προσαρμόζοντάς το ελαφρώς αλλά χωρίς να το καταργήσει.

Οι πληροφορίες για την Γερμανία αντλήθηκαν από νομικά άρθρα και ανακοινώσεις σχετικά με την αντιπαράθεση για τη StBVV (Steuerberatervergütungsverordnung) και την εφαρμογή της Οδηγίας 2006/123/ΕΚ, καθώς και από δηλώσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και γερμανικών φορέων την περίοδο 2015-2019.

 

Πηγές:

http://courtofjustice.blogspot.com/2011/03/case-c56508-commission-v-italy.html
https://canestrinilex.com/en/readings/legal-attorney-fees-in-italy
https://ceccar.ro/ro/?page_id=97/
https://competition-policy.ec.europa.eu/sectors/professional-services/overview-professional-services_en
https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf
https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?num=C-35/99
https://dav-international.eu/en/newsroom/eugh-overturns-minimum-fees-for-architects-or-not
https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/cje_02_16
https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/inf_21_6201
https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_98_1156
https://eela.eelc-updates.com/summary/eelc-2019-310352
https://en.wikipedia.org/wiki/Commission_v_Italy_(C-565/08)
https://en.wikipedia.org/wiki/Services_in_the_Internal_Market_Directive_2006
https://en.wikipedia.org/wiki/Steuerberater
https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2006/123/oj/eng
https://eur-lex.europa.eu/EN/legal-content/summary/competition-in-professional-services.html
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:62004CC0094
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:62004CJ0094
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=LEGISSUM:l23015
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/?uri=CELEX:62012CJ0327
https://europa.eu/youreurope/citizens/consumers/shopping/pricing-payments/index_en.htm
https://expertise.tax/en/cost/
https://expertise.tax/en/cost/
https://gesetze.legal/bund/stbvv
https://globalcompetitionreview.com/review/the-european-middle-east-and-african-antitrust-review/2023/article/denmark-the-differences-and-similarities-between-danish-and-eu-competition-law
https://glock-liphart-probst.de/en/news/follow-up-decision-of-the-ecj-on-minimum-hoai-rates/
https://kamratalperiti.org/european-commission-opens-case-against-german-chamber-of-architects-on-tariffs/
https://kamratalperiti.org/judgement-of-european-court-of-justice-minimum-and-maximum-rates-of-fees-for-architects-and-engineers-hoai-are-not-compatible-with-eu-law/
https://kanzleivoelker.de/en/general-terms-and-conditions/
https://kluwerlawonline.com/journalarticle/Common+Market+Law+Review/39.4/5093842
https://kpmg-law.de/en/ecj-decides-on-hoai-old-cases-between-private-parties-the-maximum-and-minimum-rates-of-the-old-hoai-can-still-be-applicable/
https://kwp.de/en/terms/
https://lexparency.org/eu/32006L0123/
https://link.springer.com/article/10.1007/s40319-020-00927-w
https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/13689947-ddf9-49a5-a1fb-ea0f0e36a7a3/language-en
https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1736038
https://psc.egov.bg/en/market-eu-legislation-directive-2006/123/eu
https://registeracompanycyprus.com/costs-and-fees-of-registering-a-company-in-cyprus/
https://service.betterregulation.com/document/270899
https://single-market-economy.ec.europa.eu/single-market/services/directive_en
https://stbv.tax/vertragsverletzungsverfahren-gegen-deutschland
https://taxadviserseurope.org/new_ahgency/wp-content/uploads/2018/05/CFE-European-Professional-Affairs-Handbook-for-Tax-Advisers_2nd-edition_2013.pdf
https://taxando.de/en/how-much-does-a-tax-advisor-in-germany-cost-tax-refund-costs-with-the-help-of-a-specialist/
https://tyskret.com/hoai-architects-fee-now-freely-negotiable-4/
https://vergabeblog.de/2019-07-04/hoai-verstoesst-gegen-eu-recht-eugh-urt-v-04-07-2019-rs-c-377-17/
https://www.academia.edu/30544703/A_Legal_Analysis_of_the_Service_Directive_2006_123_EC_and_its_impact_in_Euro_zone
https://www.ace-cae.eu/services/news
https://www.bstbk.de/de/themen/berufsrecht/steuerberaterverguetungsverordnung
https://www.bstbk.de/de/themen/europa/
https://www.bundesfinanzministerium.de/Content/DE/Gesetzestexte/Gesetze_Verordnungen/2016-07-22-Dritte-VO-z-Aenderung-stl-VOen.html
https://www.cambridge.org/core/journals/european-journal-of-risk-regulation/article/abs/evidence-and-proportionality-in-free-movement-cases-the-impact-of-the-scotch-whisky-case/9541D8F24CD3DEA051E41629CEF45AB1
https://www.chartered-tax-advisor-germany.de/tax-accountant/
https://www.concurrences.com/en/review/issues/no-1-2007/chroniques/Arduino-case-law-The-ECJ-confirms
https://www.dsc-legal.com/en/en-blog/151-maximum-and-minimum-rates-of-the-hoai-are-contrary-to-european-law
https://www.dsc-legal.com/en/news/news-details/maximum-and-minimum-rates-of-the-hoai-are-contrary-to-european-law.html
https://www.elgaronline.com/edcollchap/book/9781800372092/book-part-9781800372092-12.xml
https://www.eurofound.europa.eu/en/resources/article/2007/european-parliament-adopts-services-directive
https://www.freie-berufe.de/aktuelles/anhoerung-zum-vertragsverletzungsverfahren-hoaistbvv-im-bmwi
https://www.german-tax-consultants.com/contact-us/legal-notice--imprint.html
https://www.gesetze-im-internet.de/stbgebv/BJNR014420981.html
https://www.haufe.de/steuern/steuerwissen-tipps/neue-informationspflichten-durch-geaenderte-stbvv_170_370246.html
https://www.heuking.de/en/news-events/latest-news/article/cjeu-overturns-hoai-scale-of-fees-from-now-on-price-competition-for-architects-and-engineers.html
https://www.howtocrackanut.com/blog/2013/12/cjeu-rubber-stamps-italian-minimum.html
https://www.ifac.org/about-ifac/membership/members/chamber-financial-auditors-romania
https://www.ifac.org/about-ifac/membership/profile/croatia
https://www.ifac.org/about-ifac/membership/profile/latvia
https://www.ifac.org/about-ifac/membership/profile/romania
https://www.iww.de/kp/berufsrecht/gebuehrenordnung-der-eugh-hat-die-hoai-gekippt-was-geschieht-mit-der-stbvv-f122714
https://www.lawinsider.com/dictionary/overriding-reasons-relating-to-the-public-interest
https://www.legislation.gov.uk/eudr/2006/123/article/15/adopted
https://www.legislation.gov.uk/eudr/2006/123/contents
https://www.leidenlawblog.nl/articles/euroseaneamientos-the-latest-waltz-from-the-ecj-on-public-interests-in-eu-s
https://www.make-it-in-germany.com/en/working-in-germany/recognition/who-needs
https://www.oecd.org/tax/bycountry/germany/
https://www.pinsentmasons.com/out-law/news/cjeu-ruling-will-impact-pricing-of-engineers-and-architects-services-in-germany
https://www.pubaffairsbruxelles.eu/eu-institution-news/july-infringements-package-key-decisions/
https://www.steuergo.de/en/rechner/steuerberaterkosten
https://www.wired-gov.net/wg/news.nsf/articles
https://www.wired-gov.net/wg/news.nsf/articles/EC
https://www.zew.de/en/zew/news/reforming-the-regulation-of-liberal-professions
https://www2.deloitte.com/dl/en/pages/legal/articles/neue-hoai-honorarordnung-architektenrecht.html
https://zerberus-steuerberatung.com/en/2020/11/15/cost-tax-return/
https://datenbank.nwb.de/Dokument/79029/
https://www.freie-berufe.de/aktuelles/anhoerung-zum-vertragsverletzungsverfahren-hoaistbvv-im-bmwi
 

Παράρτημα Ι

Ο γερμανικός κανονισμός αμοιβών φοροτεχνικών: Πλήρης οδηγός του StBVV 2025

1. Το StBVV (Steuerberatervergütungsverordnung) είναι ο επίσημος γερμανικός κανονισμός αμοιβών φορολογικών συμβούλων, με πλήρη επίσημη ονομασία "Vergütungsverordnung für Steuerberater, Steuerbevollmächtigte und Berufsausübungsgesellschaften" (Κανονισμός Αμοιβών για Φοροτεχνικούς, Φορολογικούς Αντιπροσώπους και Επαγγελματικές Εταιρείες Συμβούλων). Θεσπίστηκε στις 17 Δεκεμβρίου 1981 και τέθηκε σε ισχύ την 1η Απριλίου 1982, με νομική βάση το § 64 του Γερμανικού Νόμου περί Φορολογικών Συμβούλων (Steuerberatungsgesetz - StBerG).

2. Ο κανονισμός αυτός εξυπηρετεί τέσσερις βασικούς σκοπούς:
-Εξασφαλίζει διαφάνεια και σαφήνεια στον υπολογισμό των αμοιβών τόσο για τους συμβούλους όσο και για τους πελάτες
-Διασφαλίζει δίκαιη αποζημίωση των φοροτεχνικών βάσει της πολυπλοκότητας και αξίας των υπηρεσιών
-Δημιουργεί ενιαίο πλαίσιο τιμολόγησης σε όλη τη Γερμανία
-Προστατεύει τους πελάτες θέτοντας λογικά όρια χρεώσεων και σαφείς απαιτήσεις τιμολόγησης

3. Το StBVV είναι δομημένο σε οκτώ ενότητες (Abschnitte) που καλύπτουν:

• Γενικές διατάξεις (§§ 1-2)
• Υπολογισμός αμοιβών (§§ 3-14)
• ΦΠΑ και επιστροφή εξόδων (§§ 15-20)
• Αμοιβές για συμβουλευτικές υπηρεσίες και υποχρεώσεις (§§ 21-31)

• Αμοιβές για συμβουλευτικές υπηρεσίες και υποχρεώσεις (§ 21)
- Προφορικές ή γραπτές συμβουλές
- Αρχική διαβούλευση για καταναλωτές
- Αξιολόγηση πιθανοτήτων επιτυχίας ένδικων μέσων
- Γνωμοδοτήσεις εμπειρογνωμόνων (§ 22)
- Σύνταξη γραπτών γνωμοδοτήσεων με λεπτομερή αιτιολόγηση

• Φορολογικές δηλώσεις (§ 24)
- Δήλωση εισοδήματος
- Δήλωση εταιρικού φόρου
- Δήλωση φόρου επιτηδεύματος
- Δήλωση ΦΠΑ
- Προκαταβολές ΦΠΑ και μισθοδοσίας
- Δήλωση φόρου κληρονομιάς και δωρεών
- Άλλες εξειδικευμένες δηλώσεις

• Υπολογισμοί φόρων και επιχειρηματικών αποτελεσμάτων (§§ 25-30)
- Προσδιορισμός πλεονάσματος λειτουργικών εσόδων
- Υπολογισμός κέρδους από γεωργία και δασοκομία
- Υπολογισμός φορολογικών υποχρεώσεων
- Ενδιάμεσες οικονομικές καταστάσεις

• Λογιστικό σύστημα (§ 32)
- Εγκατάσταση λογιστικού συστήματος

• Τήρηση βιβλίων (§ 33)
- Πλήρης τήρηση βιβλίων συμπεριλαμβανομένης καταχώρησης αποδείξεων
- Μόνο καταχώρηση αποδείξεων
- Λογιστική βάσει αποδείξεων που έχει καταχωρήσει ο πελάτης
- Επίβλεψη λογιστικής που διατηρεί ο πελάτης

• Μισθοδοσία (§ 34)
- Αρχική ρύθμιση λογαριασμών μισθοδοσίας
- Τήρηση λογαριασμών μισθοδοσίας
- Υπολογισμός εισφορών κοινωνικής ασφάλισης
- Εγγραφή και διαγραφή εργαζομένων στους φορείς κοινωνικής ασφάλισης

• Οικονομικές καταστάσεις (§ 35)
- Ετήσιες οικονομικές καταστάσεις (ισολογισμός και κέρδη/ζημίες)
- Οικονομικές καταστάσεις με σημειώσεις
- Ενδιάμεσες οικονομικές καταστάσεις
- Φορολογικοί ισολογισμοί
- Ταμειακές ροές

• Υπηρεσίες φορολογικού ελέγχου (§ 36)
- Έλεγχος λογιστικής και μεμονωμένων λογαριασμών
- Έλεγχος αποθεμάτων
- Έλεγχος υπολογισμού πλεονάσματος

• Εξωδικαστικές διαδικασίες (§ 40)
- Εκπροσώπηση σε διοικητικές διαδικασίες προσφυγής
- Εκπροσώπηση σε διοικητικές διαδικασίες

• Δικαστικές διαδικασίες (§ 45)
- Εκπροσώπηση ενώπιον φορολογικών δικαστηρίων
- Εκπροσώπηση σε ποινικές διαδικασίες
- Εκπροσώπηση σε πειθαρχικές διαδικασίες

Ο κανονισμός εφαρμόζεται μόνο στις βασικές φορολογικές υπηρεσίες ("Vorbehaltsaufgaben" - αποκλειστικές εργασίες) και όχι σε άλλες υπηρεσίες που προσφέρουν οι φοροτεχνικοί εκτός του ρυθμιστικού πλαισίου.

4. Τύποι αμοιβών στο StBVV

Το πλαίσιο καθορίζει τρεις βασικούς τύπους αμοιβών:

-Αμοιβές βάσει αξίας (Wertgebühren): Υπολογίζονται με βάση την οικονομική αξία του αντικειμένου της υπηρεσίας
-Αμοιβές εύρους (Betragsrahmengebühren): Προκαθορισμένα εύρη σε ευρώ για συγκεκριμένες υπηρεσίες
-Αμοιβές βάσει χρόνου (Zeitgebühren): Ωριαίες χρεώσεις για υπηρεσίες χωρίς προσδιορίσιμη αξία αντικειμένου

Ο κανονισμός παρέχει ευελιξία εντός προκαθορισμένων ορίων, επιτρέποντας στους φοροτεχνικούς να προσαρμόζουν τις αμοιβές τους με βάση:
-Την πολυπλοκότητα και δυσκολία της εργασίας
-Τη σημασία της υπόθεσης
-Την οικονομική κατάσταση του πελάτη
-Τον πιθανό κίνδυνο ευθύνης

5. Επίσημες τιμές StBVV 2025

Η πιο πρόσφατη τροποποίηση του StBVV είναι ο "Πέμπτος Κανονισμός Τροποποίησης του Κανονισμού Αμοιβών Φοροτεχνικών" που εγκρίθηκε από το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο της Γερμανίας (Bundesrat) στις 21 Μαρτίου 2025 και θα τεθεί σε ισχύ την 1η Ιουλίου 2025.

Οι κύριες αλλαγές στις επίσημες τιμές του 2025 είναι:

-Αύξηση 6% σε όλους τους πίνακες αμοιβών βάσει αξίας (Πίνακες A έως D)
-Αύξηση 9% στις αμοιβές για μισθοδοσία (§ 34 StBVV)
-Αλλαγή στη χρέωση βάσει χρόνου:
-Από χρέωση ανά μισοώρο σε χρέωση ανά τέταρτο της ώρας
-Αύξηση του εύρους από 30-75€ ανά μισή ώρα σε 33-82€ ανά τέταρτο της ώρας

6. Πίνακες τιμών και συντελεστές StBVV

Το StBVV περιλαμβάνει τέσσερις κύριους πίνακες αμοιβών που καθορίζουν τις πλήρεις τιμές βάσει της αξίας του αντικειμένου:
Πίνακες αμοιβών βάσει αξίας:

Πίνακας Α (Beratungstabelle): Χρησιμοποιείται για συμβουλευτικές υπηρεσίες και φορολογικές δηλώσεις
Πίνακας Β (Abschlusstabelle): Χρησιμοποιείται για οικονομικές καταστάσεις και φορολογικούς ελέγχους
Πίνακας C (Buchführungstabelle): Χρησιμοποιείται για λογιστικές υπηρεσίες
Πίνακας D (Landwirtschaftliche Buchführung): Χρησιμοποιείται για αγροτική λογιστική

Οι πίνακες αυτοί προσδιορίζουν την πλήρη αμοιβή (10/10) για κάθε αξία αντικειμένου, η οποία στη συνέχεια προσαρμόζεται με συντελεστές (Zehntelsatz) που ορίζονται για κάθε υπηρεσία.