Παρατυπίες, δημοσιονομικές διορθώσεις και ανακτήσεις

1. Οι αρμόδιες Αρχές για τη διαχείριση και τον έλεγχο των Προγραμμάτων και του ΣΣ ΚΑΠ έχουν, κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων τους, την πρωταρχική ευθύνη για τη διαπίστωση των παρατυπιών και την επιβολή δημοσιονομικών διορθώσεων και ανάκτησης των σχετικών ποσών, όπου απαιτείται. Όταν διαπιστώνονται παρατυπίες σε δαπάνες που δηλώθηκαν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εφαρμόζονται δημοσιονομικές διορθώσεις, ακυρώνοντας το σύνολο ή μέρος της στήριξης που καταβάλλεται από τα Ταμεία σε μια πράξη ή ένα Πρόγραμμα ή από το ΕΓΤΕ και το ΕΓΤΑΑ στο πλαίσιο του ΣΣ ΚΑΠ.

2. Η δημοσιονομική διόρθωση που επιβάλλεται ως συνεπεία παρατυπίας είναι αναλογική και το ποσό της ακύρωσης είναι ίσο με την παράτυπη δαπάνη. Αν η δημοσιονομική επίπτωση μιας παρατυπίας δεν είναι άμεσα μετρήσιμη, επιβάλλεται κατ’ αποκοπή δημοσιονομική διόρθωση που συνίσταται σε ποσοστό περικοπής, το οποίο προσδιορίζεται με βάση τη βαρύτητα της παράβασης που οδήγησε στη διαπιστωθείσα παρατυπία.

3. Οι δημοσιονομικές διορθώσεις που επιβάλλονται εγγράφονται στους λογαριασμούς για τη λογιστική χρήση όσον αφορά στα Προγράμματα, και στους λογαριασμούς για το οικονομικό έτος όσον αφορά στο ΣΣ ΚΑΠ,κατά τη διάρκεια της/του οποίας/ου αποφασίζεται η ακύρωση.

4. Το ποσό που ακυρώνεται λόγω μεμονωμένης παρατυπίας, μπορεί να επαναχρησιμοποιηθεί στο πλαίσιο του οικείου Προγράμματος ή του ΣΣ ΚΑΠ, αλλά όχι για την πράξη της οποίας η παράτυπη δαπάνη ακυρώθηκε.

5. Αν η δημοσιονομική διόρθωση επιβάλλεται λόγω συστημικής παρατυπίας, το ποσό της ακύρωσης δεν επαναχρησιμοποιείται για πράξη που επηρεάστηκε από τη συστημική παρατυπία.

6. Κατά παρέκκλιση από την παρ. 4, ειδικά για τις πράξεις που περιλαμβάνουν χρηματοδοτικά μέσα, το ποσό που ακυρώνεται λόγω μεμονωμένης παρατυπίας επαναχρησιμοποιείται στο πλαίσιο της ίδιας πράξης υπό τους παρακάτω όρους:
α) Όταν η παρατυπία που συνεπάγεται την ακύρωση της στήριξης εντοπίζεται στο επίπεδο του τελικού αποδέκτη, το ποσό αυτό επαναχρησιμοποιείται μόνο για άλλους τελικούς αποδέκτες στο πλαίσιο του ίδιου χρηματοδοτικού μέσου.
β) Όταν το χρηματοδοτικό μέσο εφαρμόζεται μέσω δομής με ταμείο χαρτοφυλακίου και η παρατυπία που συνεπάγεται την ακύρωση της στήριξης εντοπίζεται στο επίπεδο του φορέα υλοποίησης του ειδικού ταμείου,το ποσό αυτό επαναχρησιμοποιείται μόνο για άλλους φορείς υλοποίησης ειδικών ταμείων.

7. Στο πλαίσιο των Προγραμμάτων INTERREG και στην περίπτωση της επιβολής πρόσθετων δημοσιονομικών διορθώσεων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σύμφωνα με την παρ. 9 του άρθρου 49 του Κανονισμού INTERREG, οι αρμόδιες Αρχές του Προγράμματος προβαίνουν στις απαιτούμενες δημοσιονομικές διορθώσεις.

8. Όταν, στο πλαίσιο των Προγραμμάτων και του ΣΣ ΚΑΠ, σε συνέχεια διαπίστωσης παρατυπίας, εκτός από την επιβαλλόμενη δημοσιονομική διόρθωση, απαιτείται και ανάκτηση αχρεωστήτως ή παρανόμως καταβληθέντων ποσών, εφαρμόζεται το άρθρο 33 του ν. 4314/2014 (Α' 265).

9. Για τις ανακτήσεις στο πλαίσιο των Προγραμμάτων INTERREG, η Διαχειριστική Αρχή κάθε Προγράμματος INTERREG μεριμνά για την ανάκτηση από τον επικεφαλής ή τον μόνο εταίρο των ποσών που καταβλήθηκαν αχρεωστήτως για την πράξη.
Εάν, με βάση το πρώτο εδάφιο, δεν εξασφαλιστεί η επιστροφή των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών στη Διαχειριστική Αρχή του Προγράμματος INTERREG, τότε το κράτος μέλος ή η χώρα εταίρος, στο έδαφος του οποίου είναι εγκατεστημένος ο εταίρος, επιστρέφει τα ποσά αυτά στη Διαχειριστική Αρχή, η οποία έχει την ευθύνη για την επιστροφή των σχετικών ποσών στον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 52 του Κανονισμού INTERREG.
Αν τα ποσά τα οποία έχουν καταβληθεί αχρεωστήτως σε εταίρο δεν επιστραφούν στη Διαχειριστική Αρχή, τα εν λόγω ποσά υπόκεινται σε έκδοση εντάλματος είσπραξης που εκδίδει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το οποίο εκτελείται με συμψηφισμό, σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 52 του Κανονισμού INTERREG.
Σε κάθε περίπτωση, στο έγγραφο του Προγράμματος INTERREG καθορίζεται ο καταμερισμός των ευθυνών μεταξύ των συμμετεχόντων κρατών μελών και, κατά περίπτωση, των συμμετεχουσών χωρών -εταίρων, σε περίπτωση επιβολής δημοσιονομικών διορθώσεων από τη Διαχειριστική Αρχή ή από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Εφόσον συμφωνηθεί από τα κράτη μέλη ή και τις άλλες χώρες που συμμετέχουν σε ένα Πρόγραμμα INTERREG, αχρεωστήτως καταβληθέν ποσό το οποίο δεν υπερβαίνει, χωρίς τους τόκους, τα διακόσια πενήντα (250) ευρώ συνεισφοράς από οποιοδήποτε από τα κονδύλια INTERREG σε μια πράξη σε μια λογιστική χρήση μπορεί να μην ανακτάται.

10. Στο πλαίσιο του ΣΣ ΚΑΠ, τα αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά που είναι μικρότερα από το ποσό των εκατό (100) ευρώ δεν αναζητούνται.
Στην περίπτωση είσπραξης αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών με βάση τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ν.δ. 356/1974, Α' 90), αυτά αποδίδονται στο ακέραιο χωρίς οποιαδήποτε παρακράτηση στον λογαριασμό που τηρείται υπέρ ΕΛΕΓΕΠ, χωρίς την απαίτηση προσκόμισης φορολογικής ή ασφαλιστικής ενημερότητας εκ μέρους του Οργανισμού Πληρωμών.

11. Για τις ανακτήσεις στο πλαίσιο των χρηματοδοτικών μέσων, οι φορείς υλοποίησης των χρηματοδοτικών μέσων επιστρέφουν τις συνεισφορές Προγράμματος ή του ΣΣ ΚΑΠ που επηρεάστηκαν από παρατυπίες, μαζί με τους σχετικούς τόκους, καθώς και όλα τα έσοδα που δημιουργήθηκαν από αυτές τις συνεισφορές. Κατ’ εξαίρεση, τα εν λόγω ποσά δεν επιστρέφονται εφόσον οι φορείς υλοποίησης αποδείξουν ότι πληρούνται σωρευτικά οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
α) Η παρατυπία σημειώθηκε στο επίπεδο των τελικών αποδεκτών ή, σε περίπτωση ταμείου χαρτοφυλακίου, στο επίπεδο των φορέων υλοποίησης ειδικών ταμείων ή τελικών αποδεκτών,
β) οι φορείς υλοποίησης χρηματοδοτικών μέσων εκπλήρωσαν τις υποχρεώσεις τους, όσον αφορά σε συνεισφορές Προγράμματος ή του ΣΣ ΚΑΠ που επηρεάστηκαν από την παρατυπία, και ενήργησαν με τον βαθμό επαγγελματικής μέριμνας, διαφάνειας και επιμέλειας που αναμένεται από επαγγελματικό φορέα, ο οποίος διαθέτει πείρα στην υλοποίηση χρηματοδοτικών μέσων,
γ) δεν κατέστη δυνατή η ανάκτηση των ποσών που επηρεάστηκαν από την παρατυπία, παρά το γεγονός ότι οι φορείς υλοποίησης των χρηματοδοτικών μέσων έλαβαν όλα τα εφαρμοστέα συμβατικά και νομικά μέτρα με τη δέουσα επιμέλεια.

12. Στο πλαίσιο των Προγραμμάτων, για τις παρατυπίες της περ. β) της παρ. 1.1 του Παραρτήματος ΧΙΙ του Κανονισμού, εκτός από την επιβολή δημοσιονομικών διορθώσεων και ανακτήσεων όπου απαιτείται, οι αρμόδιες Αρχές των Προγραμμάτων διαβιβάζουν τα στοιχεία, μέσω της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας (ΕΑΔ), στις αρμόδιες εθνικές αρχές ή όργανα για την περαιτέρω διερεύνηση των υποθέσεων ως προς τη διάπραξη ή μη απάτης. Σε κάθε περίπτωση η ΕΑΔ, ως η Ελληνική Υπηρεσία Συντονισμού Καταπολέμησης της Απάτης (AFCOS), διασφαλίζει την ενημέρωση των Αρχών των Προγραμμάτων για τα πορίσματα των αρμόδιων εθνικών αρχών/οργάνων σε σχέση με την εξέλιξη και έκβαση των υποθέσεων, ώστε να προβαίνουν στη λήψη επιπλέον διορθωτικών και προληπτικών μέτρων.

13. Για τα Προγράμματα, οι παρατυπίες που εμπίπτουν στις περιπτώσεις του Παραρτήματος ΧΙΙ του Κανονισμού γνωστοποιούνται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω της καταχώρισης των στοιχείων τους στο Σύστημα Διαχείρισης Παρατυπιών (Irregularity Management System-IMS) της Επιτροπής, με βάση τους αναλυτικούς κανόνες και το υπόδειγμα του Παραρτήματος. Η καταχώριση των στοιχείων γίνεται από τις αρμόδιες Αρχές των Προγραμμάτων σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες του/ των Συστήματος/των Διαχείρισης και Ελέγχου. Υπεύθυνη για την οριστική υποβολή των παρατυπιών στο IMS είναι η Επιτροπή Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΕΔΕΛ), σύμφωνα με την περ. στ) της παρ. 2 του άρθρου 17.

14. Στο πλαίσιο του ΣΣ ΚΑΠ, οι κανόνες και αρμοδιότητες για τον εντοπισμό παρατυπιών, τη διαβίβαση και τη γνωστοποίηση στοιχείων τους, όπως και οι λοιποί κανόνες και αρμοδιότητες για τις δημοσιονομικές διορθώσεις και ανακτήσεις, καθορίζονται με την απόφαση της παρ. 19 του άρθρου 63, καθώς και στο Εγχειρίδιο ΣΔΕ του ΣΣ ΚΑΠ, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στους Κανονισμούς για το ΣΣ ΚΑΠ και σχετικές εκτελεστικές πράξεις που εκδίδει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.