Αναδημοσίευση από το Ενημερωτικό Δελτίο Δεκεμβρίου 2025 της ΣΟΛ Α.Ε.www.solcrowe.grΗ διαγραφή από Α.Ε. μέρους απαίτησής της από πελάτη στο πλαίσιο της διαδικασίας διαμεσολάβησης του ν. 4640/2019 αναγνωρίζεται φορολογικά σύμφωνα με την παρ. 4γ του άρθρου 26 ν. 4172/2013ΕΡΩΤΗΜΑΑνώνυμη Εταιρεία συμφώνησε με πελάτη της να προσφύγουν στη διαδικασία της διαμεσολάβησης, βάσει του ν.
4640/2019, προκειμένου να επιλύσουν την μεταξύ τους διαφορά από εμπορικές συναλλαγές, η οποία και ολοκληρώθηκε στο έτος 2025.
Ερωτάται:
Το ποσό της απαίτησης που διαγράφει η Ανώνυμη Εταιρεία, βάσει του πρακτικού διαμεσολάβησης, αναγνωρίζεται φορολογικά;
ΓΝΩΜΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣΗ Γνώμη της Φορολογικής Επιτροπής σχετικά με το παραπάνω ερώτημα είναι η εξής:
Στο άρθρο 26 του ν. 4172/2013 ορίζονται τα εξής: «(…)
4.α. Απαίτηση δύναται να διαγραφεί για φορολογικούς σκοπούς μόνον εφόσον πληρούνται σωρευτικά οι εξής προϋποθέσεις:
(i) έχει προηγουμένως εγγραφεί ποσό που αντιστοιχεί στην οφειλή ως έσοδο,
(ii) έχει προηγουμένως διαγραφεί από τα βιβλία του φορολογούμενου, και
(iii) έχουν αναληφθεί όλες οι κατά νόμον ενέργειες για την είσπραξη της απαίτησης.
(…)
γ. Απαιτήσεις που διαγράφονται στο πλαίσιο αμοιβαίας συμφωνίας ή δικαστικού συμβιβασμού, ανεξαρτήτως του αν έχει σχηματισθεί σχετική πρόβλεψη, δύνανται να διαγραφούν για φορολογικούς σκοπούς μη εφαρμοζόμενων των διατάξεων της υποπερίπτωσης (iii) της περίπτωσης α' της παρούσας. Στην περίπτωση και κατά το μέρος που δεν έχει σχηματισθεί πρόβλεψη, το σχετικό ποσό της διαγραφής της απαίτησης εκπίπτει με βάση τις διατάξεις του άρθρου 22. (…)»
Στην Ε.2205/2020 με την οποία δόθηκαν οδηγίες σχετικά με την εφαρμογή των διατάξεων της παρ. 4 του άρθρου 26 του ν. 4172/2013 αναφέρονται τα εξής:« (…) Β. Οριστική διαγραφή απαιτήσεων στο πλαίσιο αμοιβαίας συμφωνίας ή δικαστικού συμβιβασμού (άρθρο 26 παρ. 4 περ. γ')
15. Με τη νέα περίπτωση γ' της παραγράφου 4 του άρθρου 26 του ΚΦΕ ορίζεται ότι
απαιτήσεις που διαγράφονται στο πλαίσιο αμοιβαίας συμφωνίας ή δικαστικού συμβιβασμού, ανεξαρτήτως του αν έχει σχηματισθεί σχετική πρόβλεψη, δύνανται να διαγραφούν για φορολογικούς σκοπούς, μη εφαρμοζόμενων των διατάξεων της υποπερίπτωσης (iii) της περίπτωσης α' της παραγράφου 4 του άρθρου 26, περί ανάληψης όλων των κατά νόμο ενεργειών προκειμένου για τη διαγραφή επισφαλών απαιτήσεων.
Στην περίπτωση και κατά το μέρος που δεν έχει σχηματισθεί πρόβλεψη, το σχετικό ποσό της διαγραφής της απαίτησης εκπίπτει με βάση τις διατάξεις του άρθρου 22.
Επισημαίνεται ότι η αναφορά στις διατάξεις του
άρθρου 22 ΚΦΕ έχει το νόημα ότι η συγκεκριμένη διαγραφή είναι δυνατή (διενεργείται, δηλαδή, με βάση τις διατάξεις του άρθρου 22 ΚΦΕ), ακόμα και αν δεν έχει σχηματισθεί πρόβλεψη ή κατά το μέρος που δεν έχει σχηματισθεί πρόβλεψη, διότι θεωρείται ότι εντάσσεται στις συνήθεις εμπορικές συναλλαγές τις επιχείρησης. Η αναφορά στο άρθρο 22 ΚΦΕ δεν συνεπάγεται την εκ νέου εξέταση των προϋποθέσεων που τίθενται υπό στοιχεία α', β' και γ' του εν λόγω άρθρου, για αυτό και στην περίπτωση γ' της
παρ. 4 του άρθρου 26 ΚΦΕ αναφέρεται ότι η έκπτωση διενεργείται «με βάση» και όχι «υπό τις προϋποθέσεις» του άρθρου 22 ΚΦΕ.
16. Στις διατάξεις αυτές εμπίπτουν οι απαιτήσεις για τις οποίες η επιχείρηση δύναται να σχηματίσει πρόβλεψη επισφαλών απαιτήσεων με βάση τις διατάξεις του άρθρου 26, ήτοι εξαιρουμένων των απαιτήσεων για τις οποίες δεν εμπίπτουν στις διατάξεις του άρθρου 26, όπως είναι οι περιπτώσεις της παρ. 2 του άρθρου 26 του ΚΦΕ.».
Διαμεσολάβηση – Νομοθετικές ΔιατάξειςΗ Διαμεσολάβηση ορίστηκε αρχικά με τις διατάξεις του Ν.
3898/2010 «Διαμεσολάβηση σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις» (άρθρα 1 – 14).
Με το
άρθρο 205 του ν.
4512/2018 καταργήθηκαν από την έναρξη του νόμου οι διατάξεις των άρθρων 1 έως 14 πλην του
άρθρου 1 του ν.
3898/2010 καθώς και κάθε αντίθετη διάταξη που ρυθμίζει διαφορετικά θέματα σχετικά με τη διαμεσολάβηση. Έτσι η διαμεσολάβηση ορίζονταν στα άρθρα 178 έως 206 του ν.
4512/2018.
Με το
άρθρο 33 του ν.
4640/2019 «Τροποποιούμενες - Καταργούμενες και Μεταβατικές διατάξεις» καταργήθηκαν από την έναρξη του νόμου οι διατάξεις των άρθρων 178 έως 206, πλην του
άρθρου 205 του ν.
4512/2018 καθώς και κάθε αντίθετη διάταξη που ρυθμίζει θέματα σχετικά με τη διαμεσολάβηση.
Ο Ν.
4640/2019 αντικατέστησε ουσιαστικά και εκσυγχρόνισε το θεσμικό πλαίσιο της διαμεσολάβησης του ν.
3898/2010.
Η Διαμεσολάβηση σύμφωνα με τον Ν.4640/2019:Στις διατάξεις του άρθρου 2 του ν. 4640/2019 «Ορισμοί» ορίζονται τα εξής:«Για τους σκοπούς του παρόντος ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
1. Ως ιδιωτική διαφορά, νοείται η αμφισβήτηση για την ύπαρξη, την έκταση, το περιεχόμενο ή τα υποκείμενα ιδιωτικού δικαιώματος και ως ιδιωτικά δικαιώματα νοούνται όσα αναγνωρίζονται από το ιδιωτικό δίκαιο.
2. Ως διαμεσολάβηση, νοείται μια διαρθρωμένη διαδικασία ανεξαρτήτως ονομασίας με βασικά χαρακτηριστικά την εμπιστευτικότητα και την ιδιωτική αυτονομία, στην οποία δύο ή περισσότερα μέρη επιχειρούν εκουσίως, με καλόπιστη συμπεριφορά και συναλλακτική ευθύτητα, να επιλύσουν με συμφωνία μία διαφορά τους με τη βοήθεια διαμεσολαβητή.
(…)
5. Ως υποχρεωτική αρχική, συνεδρία διαμεσολάβησης νοείται η συνεδρία μεταξύ του διαμεσολαβητή και των μερών, η οποία λαμβάνει χώρα υποχρεωτικά στις περιπτώσεις των ιδιωτικών διαφορών που προβλέπονται στην παράγραφο 1 του άρθρου 6 του παρόντος, πριν τη συζήτηση της υπόθεσης στο Δικαστήριο. Κατά τη διάρκεια της υποχρεωτικής αρχικής συνεδρίας ο διαμεσολαβητής ενημερώνει τα μέρη για τη διαδικασία της διαμεσολάβησης και για τις βασικές αρχές που τη διέπουν, καθώς και για τη δυνατότητα εξωδικαστικής επίλυσης της διαφοράς τους με βάση τις ιδιαιτερότητές της και τη φύση αυτής.
(…)».
Στο άρθρο 4 του ν. 4640/2019 ορίζονται οι περιπτώσεις που επιτρέπεται η προσφυγή στη διαμεσολάβηση ως εξής:«
1. Προσφυγή στη διαμεσολάβηση για τις υπαγόμενες σε αυτή διαφορές του παρόντος επιτρέπεται:
α)
αν τα μέρη συμφωνούν να προσφύγουν στη διαδικασία της διαμεσολάβησης, αφότου ανέκυψε η διαφορά,
β) αν τα μέρη κληθούν να προσφύγουν στη διαμεσολάβηση και συναινούν σε αυτή, σύμφωνα με την παράγραφο 2,
γ) αν η προσφυγή στη διαμεσολάβηση διαταχθεί από δικαστική αρχή άλλου κράτους-μέλους και η σχετική υπαγωγή της διαφοράς δεν προσβάλλει τα χρηστά ήθη και τη δημόσια τάξη,
δ) αν η προσφυγή στη διαδικασία της διαμεσολάβησης επιβάλλεται από τον νόμο,
ε) αν σε έγγραφη συμφωνία των μερών υπάρχει ρήτρα διαμεσολάβησης.
2. Το Δικαστήριο, ενώπιον του οποίου εκκρεμεί ιδιωτική διαφορά που δύναται να υπαχθεί στη διαδικασία της διαμεσολάβησης σύμφωνα με το άρθρο 3 του παρόντος, μπορεί σε κάθε στάση της δίκης, ανάλογα με την περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη κατά την ελεύθερη κρίση του όλες τις περιστάσεις της κρινόμενης υπόθεσης, να καλεί τα μέρη να προσφύγουν στη διαδικασία της διαμεσολάβησης για να επιλύσουν τη διαφορά.
Εφόσον τα μέρη συμφωνούν, η σχετική έγγραφη συμφωνία περιλαμβάνεται στα πρακτικά του Δικαστηρίου. Στην περίπτωση αυτή, το Δικαστήριο αναβάλλει υποχρεωτικά τη συζήτηση της υπόθεσης σε δικάσιμο μετά την πάροδο τριμήνου και όχι πέραν του εξαμήνου, μη συνυπολογιζόμενου του χρονικού διαστήματος των δικαστικών διακοπών. Η ίδια συνέπεια επέρχεται και στις λοιπές περιπτώσεις προσφυγής στη διαμεσολάβηση κατά τη διάρκεια της εκκρεμοδικίας της υπόθεσης. Εφόσον τα διάδικα μέρη ή ένα εξ’ αυτών παρίστανται ενώπιον του Δικαστηρίου διά πληρεξουσίου δικηγόρου, η πληρεξουσιότητα προς αυτόν καλύπτει και τη συμφωνία περί υπαγωγής της διαφοράς στη διαμεσολάβηση.
(…)
5. Η συμφωνία των μερών για προσφυγή στη διαδικασία της διαμεσολάβησης διέπεται από τις διατάξεις του ουσιαστικού δικαίου για τις συμβάσεις και πρέπει να περιγράφει το αντικείμενο αυτής.».
Στο άρθρο 8 του ν. 4640/2019 «Εκτελεστότητα των συμφωνιών που προκύπτουν από τη διαμεσολάβηση» ορίζονται τα εξής:«
1.
Ο διαμεσολαβητής συντάσσει πρακτικό διαμεσολάβησης που πρέπει να περιέχει:
α) το ονοματεπώνυμο και τον αριθμό φορολογικού μητρώου του διαμεσολαβητή,
β) την ημερομηνία και τον τόπο που έλαβε χώρα η διαμεσολάβηση,
γ) τα πλήρη στοιχεία των μερών που προσέφυγαν στη διαμεσολάβηση και τα ονόματα των νομικών παραστατών τους,
δ) αναφορά στη συμφωνία ή τον ειδικότερο τρόπο με τον οποίο τα μέρη προσέφυγαν στη διαμεσολάβηση κατά τα προβλεπόμενα στην παράγραφο 1 του άρθρου 4 του παρόντος,
ε) τα πλήρη στοιχεία τυχόν άλλων προσώπων που μετείχαν με οποιονδήποτε τρόπο στη διαδικασία της διαμεσολάβησης και
στ) τη συμφωνία στην οποία κατέληξαν τα μέρη κατά τη διαμεσολάβηση ή τη διαπίστωση περί μη επίτευξης συμφωνίας.
(…)
3. Το πρακτικό της διαμεσολάβησης του παρόντος άρθρου αποτελεί, από την κατάθεσή του στη γραμματεία του κατά την παράγραφο 2 αρμόδιου δικαστηρίου, εκτελεστό τίτλο σύμφωνα με την περίπτωση ζ' της παραγράφου 2 του άρθρου 904 Κ.Πολ.Δ., εφόσον η συμφωνία μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο αναγκαστικής εκτέλεσης. Το απόγραφο εκδίδεται ατελώς από τον δικαστή ή τον πρόεδρο του κατά την παράγραφο 2 αρμόδιου Δικαστηρίου.(…)».
Λαμβάνοντας υπόψη συνδυαστικά τα δεδομένα του ερωτήματος και τα ανωτέρω προκύπτουν τα εξής:Η Ανώνυμη Εταιρεία και ο πελάτης της υπέβαλαν τη διαφορά τους στη διαδικασία της διαμεσολάβησης και συνέταξαν πρακτικό διαμεσολάβησης που περιέχει τη συμφωνία των μερών, το οποίο υπεβλήθη νομότυπα από τον διαμεσολαβητή στο αρμόδιο δικαστήριο.
Σύμφωνα με το Ν.
4640/2019 η διαμεσολάβηση αποτελεί έναν τρόπο επίλυσης ιδιωτικών και εμπορικών διαφορών, που διενεργείται από ειδικούς διαμεσολαβητές. Η διαδικασία αυτή αντικαθιστά την προσφυγή στο δικαστήριο και, εάν είναι επιτυχής, έχει ισοδύναμο αποτέλεσμα με την τελεσίδικη Δικαστική απόφαση, δεδομένου ότι ο δανειστής εφοδιάζεται με ένα εκτελεστό τίτλο.
Συνεπώς η διαγραφή μέρους της απαίτησης της Ανώνυμης Εταιρείας κατά του πελάτη της, με τον οποίο προέβη από κοινού στη σύνταξη πρακτικού διαμεσολάβησης το οποίο υπεβλήθη νομότυπα από τον διαμεσολαβητή στο αρμόδιο δικαστήριο, αναγνωρίζεται φορολογικά, μη εφαρμοζόμενων των διατάξεων της υποπερίπτωσης (iii) της περίπτωσης α' της παραγράφου 4 του άρθρου 26, περί ανάληψης όλων των κατά νόμο ενεργειών προκειμένου για τη διαγραφή επισφαλών απαιτήσεων (παρ. 4γ
άρθρο 26 ν.
4172/2013).
Νομοθεσία-Νομολογία-
Άρθρο 26 του ν.
4172/2013 - Άρθρα 2, 4 και 8 του ν.
4640/2019-
Ε.2205/2020