Άρθρα
Σχέση τιμής πώλησης προς το συνολικό όγκο κύκλου εργασιών
Ανδρέας Πολίτης
(Οι απόψεις του συγκεκριμένου άρθρου αποτελούν προσωπική διαπίστωση και εκφράζουν αποκλειστικά το συντάκτη)
Εισαγωγή
Στο σύγχρονο φορολογικό περιβάλλον που ζούμε σήμερα, η ανάγκη για αποτελεσματικό έλεγχο της φορολογικής συμμόρφωσης των πολιτών αλλά και των επιχειρήσεων έχει καταστεί επιτακτική, ιδιαίτερα υπό το φως της συνεχώς αυξανόμενης πολυπλοκότητας των οικονομικών συναλλαγών και των διαρκώς εξελισσόμενων μεθόδων φοροδιαφυγής. Η φορολογική διοίκηση, προκειμένου να ανταποκριθεί στις προκλήσεις αυτές, δεν περιορίζεται πλέον αποκλειστικά στις άμεσες μεθόδους ελέγχου, όπως είναι η επιθεώρηση των λογιστικών βιβλίων και στοιχείων αλλά καταφεύγει ολοένα και περισσότερο σε πιο ευέλικτες και αποτελεσματικές τεχνικές τις λεγόμενες έμμεσες τεχνικές ελέγχου.
Οι έμμεσες τεχνικές ελέγχου αποτελούν σύγχρονα εργαλεία ανάλυσης και εκτίμησης του φορολογητέου εισοδήματος ή της φορολογικής υποχρέωσης ενός προσώπου ή επιχείρησης, βασιζόμενες σε ποσοτικά και ποιοτικά δεδομένα, στατιστικά πρότυπα, συντελεστές κέρδους, καταναλωτικές συνήθειες, τραπεζικές κινήσεις και άλλα εξωτερικά στοιχεία που αποτυπώνουν τη συνολική οικονομική συμπεριφορά του ελεγχόμενου. Σε πολλές περιπτώσεις, οι τεχνικές αυτές λειτουργούν ως καθοριστικά εργαλεία εντοπισμού κρυφής φορολογητέας ύλης, ακόμη και όταν η λογιστική εικόνα εμφανίζεται τυπικά «σωστή» ή «κανονική».
Η εφαρμογή των έμμεσων τεχνικών ενισχύεται από την πρόοδο της τεχνολογίας και την αξιοποίηση της πληροφορίας που αντλείται από διάφορες πηγές, όπως οι ηλεκτρονικές συναλλαγές, τραπεζικές κινήσεις, ηλεκτρονικά βιβλία, πληροφορίες από εφαρμογές κοινωνικών δικτύων, POS, δεδομένα από τρίτους φορείς και τα συστήματα ανταλλαγής πληροφοριών με άλλες κρατικές φορολογικές αρχές. Έτσι, η φορολογική διοίκηση αποκτά πλέον τη δυνατότητα να «συνθέσει» ένα πιο πλήρες προφίλ κάθε φορολογούμενου, συγκρίνοντας τη δηλωθείσα οικονομική του δραστηριότητα με την πραγματική του οικονομική εικόνα. Με λίγα λόγια, η φορολογική διοίκηση δεν «υπακούει» απλά στα δεδομένα που ο ελεγχόμενος εμφανίζει ως αληθή έτσι ώστε να αποτελέσουν και την βάση φορολόγησης, αλλά δημιουργεί ένα «background» από την αρχή με «πρώτες ύλες» που αντλεί από διάφορες πηγές τις οποίες ο φορολογούμενος είχε αποκρύψει σκόπιμα.
Έννοια και περιεχόμενο
Οι έμμεσες τεχνικές ελέγχου (ή τεχνικές εξωλογιστικού προσδιορισμού εισοδήματος) είναι μέθοδοι που χρησιμοποιεί η φορολογική διοίκηση όταν:
• δεν υπάρχουν επαρκή ή αξιόπιστα λογιστικά δεδομένα
• υπάρχουν ενδείξεις απόκρυψης εισοδήματος
• υπάρχει ανάγκη επαλήθευσης της ειλικρίνειας των δηλώσεων ενός φορολογούμενου με βάση αντικειμενικά στοιχεία
Οι τεχνικές αυτές δεν στηρίζονται αποκλειστικά στα λογιστικά βιβλία, αλλά σε εξωτερικές έγκυρες πληροφορίες όπως, στατιστικά δεδομένα, συγκρίσεις, μέσα κοινωνικής δικτύωσης, κ.ά. Οι τεχνικές που χρησιμοποιούνται σήμερα από τη φορολογική διοίκηση είναι οι παρακάτω:
α) της αρχής των αναλογιών,
β) της ανάλυσης ρευστότητας του φορολογούμενου,
γ) της καθαρής θέσης του φορολογούμενου,
δ) της σχέσης της τιμής πώλησης προς το συνολικό όγκο κύκλου εργασιών και
ε) του ύψους των τραπεζικών καταθέσεων και των δαπανών σε μετρητά.
Πλεονεκτήματα και μειονέκτημα έμμεσων τεχνικών
Τεχνική ανάλυση
Στο παρόν άρθρο θα αναλυθεί η τεχνική «σχέση τιμής πώλησης προς το συνολικό κύκλο εργασιών», καθώς και η πρακτική εφαρμογή της στο ελληνικό φορολογικό πλαίσιο με σχετικό παράδειγμα.
Η έμμεση τεχνική της τιμής πώλησης προς το συνολικό κύκλο εργασιών έχει τις ρίζες της στο άρθρο 27 του ν. 4174/2013 (Ισχύει πλέον το άρθρο 32 του ν. 5104/2024). Μέσω της τεχνικής αυτής ο ελεγκτής της φορολογικής αρχής προσπαθεί να βρει αναλογίες και σχέσεις που να του εμφανίσουν τεκμηριωμένα εισοδήματα που έχει αποκτήσει ο ελεγχόμενος τα οποία δεν έχει δηλώσει. Για την κατανόηση της παραπάνω έμμεσης τεχνικής ακολουθεί σχετικό παράδειγμα.
Στην περίπτωση που ο έλεγχος έκανε δεκτή την παραπάνω δήλωση ο φόρος που θα αναλογούσε στον ελεγχόμενο θα ήταν 4.400,00 ευρώ.
Καθώς όμως ο έλεγχος διαπίστωσε ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις αποφάσισε να προχωρήσει σε προσδιορισμό του εισοδήματος μέσω έμμεσων τεχνικών και συγκεκριμένα με την μέθοδο «σχέσης της τιμής πώλησης προς το συνολικό όγκο κύκλου εργασιών». Από την έρευνα που έκανε στα πληροφοριακά συστήματα που έχει στην διάθεση της η φορολογική διοίκηση, σε βιβλία και στοιχεία, τιμοκαταλόγους, τιμολόγια αλλά και από εξωτερικές πηγές διαπίστωσε τα παρακάτω.
«Η ελεγχόμενη επιχείρηση δραστηριοποιείται στο νησί της Ρόδου δώδεκα μήνες το χρόνο και με αποκλειστική δραστηριότητα το ανδρικό μοντέρνο κούρεμα. Διαφημίζει ότι τα δυνατά της σημεία είναι ο σύγχρονος εξοπλισμός που διαθέτει, το μοντέρνο περιβάλλον, και η έμφαση που δίνει στην υγιεινή και καθαριότητα των πελατών χρησιμοποιώντας μόνο μπέρτες κουρέματος μιας χρήσης (ποδιές για το κούρεμα), λέγοντας μάλιστα ότι μόλις ο κάθε πελάτης τελειώσει το κούρεμα η μπέρτα οδηγείται παρουσία του στον κάδο ανακύκλωσης.»
Συνδυάζοντας τα παραπάνω που προέκυψαν από των έλεγχο των εξωτερικών πηγών, αλλά και τον έλεγχο που έγινε στα βιβλία και στοιχεία ο έλεγχος διαπίστωσε ότι αθροίζοντας τα τιμολόγια αγορών που έχει πραγματοποιήσει ο ελεγχόμενος εμφανίζεται να έχει προβεί σε αγορά 4.450 τεμαχίων μπέρτας μιας χρήσης το έτος 2024 (υποθέτουμε ότι έχει μηδενικό απόθεμα αρχής και μηδενικό απόθεμα τέλους για την ευκολία του παραδείγματος). Σύμφωνα με τα παραπάνω, προκύπτει ότι ο ελεγχόμενος παρείχε σίγουρα 4.450 φορές την υπηρεσία ανδρικού μοντέρνου κουρέματος. Ο φόρος που θα προκύψει εφαρμόζοντας την έμμεση τεχνική αναλύεται στον παρακάτω πίνακα.
Συμπερασματικά, διαπιστώνουμε ότι στην περίπτωση που η φορολογική διοίκηση αποδεχόταν τη δήλωση του ελεγχόμενου ο φόρος εισοδήματος θα αντιστοιχούσε στο ποσό των 4.400,00 €, έναντι του ποσού των 9.080,00 € που προέκυψε μέσω της έμμεσης τεχνικής.
(Οι απόψεις του συγκεκριμένου άρθρου αποτελούν προσωπική διαπίστωση και εκφράζουν αποκλειστικά το συντάκτη)
Εισαγωγή
Στο σύγχρονο φορολογικό περιβάλλον που ζούμε σήμερα, η ανάγκη για αποτελεσματικό έλεγχο της φορολογικής συμμόρφωσης των πολιτών αλλά και των επιχειρήσεων έχει καταστεί επιτακτική, ιδιαίτερα υπό το φως της συνεχώς αυξανόμενης πολυπλοκότητας των οικονομικών συναλλαγών και των διαρκώς εξελισσόμενων μεθόδων φοροδιαφυγής. Η φορολογική διοίκηση, προκειμένου να ανταποκριθεί στις προκλήσεις αυτές, δεν περιορίζεται πλέον αποκλειστικά στις άμεσες μεθόδους ελέγχου, όπως είναι η επιθεώρηση των λογιστικών βιβλίων και στοιχείων αλλά καταφεύγει ολοένα και περισσότερο σε πιο ευέλικτες και αποτελεσματικές τεχνικές τις λεγόμενες έμμεσες τεχνικές ελέγχου.
Οι έμμεσες τεχνικές ελέγχου αποτελούν σύγχρονα εργαλεία ανάλυσης και εκτίμησης του φορολογητέου εισοδήματος ή της φορολογικής υποχρέωσης ενός προσώπου ή επιχείρησης, βασιζόμενες σε ποσοτικά και ποιοτικά δεδομένα, στατιστικά πρότυπα, συντελεστές κέρδους, καταναλωτικές συνήθειες, τραπεζικές κινήσεις και άλλα εξωτερικά στοιχεία που αποτυπώνουν τη συνολική οικονομική συμπεριφορά του ελεγχόμενου. Σε πολλές περιπτώσεις, οι τεχνικές αυτές λειτουργούν ως καθοριστικά εργαλεία εντοπισμού κρυφής φορολογητέας ύλης, ακόμη και όταν η λογιστική εικόνα εμφανίζεται τυπικά «σωστή» ή «κανονική».
Η εφαρμογή των έμμεσων τεχνικών ενισχύεται από την πρόοδο της τεχνολογίας και την αξιοποίηση της πληροφορίας που αντλείται από διάφορες πηγές, όπως οι ηλεκτρονικές συναλλαγές, τραπεζικές κινήσεις, ηλεκτρονικά βιβλία, πληροφορίες από εφαρμογές κοινωνικών δικτύων, POS, δεδομένα από τρίτους φορείς και τα συστήματα ανταλλαγής πληροφοριών με άλλες κρατικές φορολογικές αρχές. Έτσι, η φορολογική διοίκηση αποκτά πλέον τη δυνατότητα να «συνθέσει» ένα πιο πλήρες προφίλ κάθε φορολογούμενου, συγκρίνοντας τη δηλωθείσα οικονομική του δραστηριότητα με την πραγματική του οικονομική εικόνα. Με λίγα λόγια, η φορολογική διοίκηση δεν «υπακούει» απλά στα δεδομένα που ο ελεγχόμενος εμφανίζει ως αληθή έτσι ώστε να αποτελέσουν και την βάση φορολόγησης, αλλά δημιουργεί ένα «background» από την αρχή με «πρώτες ύλες» που αντλεί από διάφορες πηγές τις οποίες ο φορολογούμενος είχε αποκρύψει σκόπιμα.
Έννοια και περιεχόμενο
Οι έμμεσες τεχνικές ελέγχου (ή τεχνικές εξωλογιστικού προσδιορισμού εισοδήματος) είναι μέθοδοι που χρησιμοποιεί η φορολογική διοίκηση όταν:
• δεν υπάρχουν επαρκή ή αξιόπιστα λογιστικά δεδομένα
• υπάρχουν ενδείξεις απόκρυψης εισοδήματος
• υπάρχει ανάγκη επαλήθευσης της ειλικρίνειας των δηλώσεων ενός φορολογούμενου με βάση αντικειμενικά στοιχεία
Οι τεχνικές αυτές δεν στηρίζονται αποκλειστικά στα λογιστικά βιβλία, αλλά σε εξωτερικές έγκυρες πληροφορίες όπως, στατιστικά δεδομένα, συγκρίσεις, μέσα κοινωνικής δικτύωσης, κ.ά. Οι τεχνικές που χρησιμοποιούνται σήμερα από τη φορολογική διοίκηση είναι οι παρακάτω:
α) της αρχής των αναλογιών,
β) της ανάλυσης ρευστότητας του φορολογούμενου,
γ) της καθαρής θέσης του φορολογούμενου,
δ) της σχέσης της τιμής πώλησης προς το συνολικό όγκο κύκλου εργασιών και
ε) του ύψους των τραπεζικών καταθέσεων και των δαπανών σε μετρητά.
Πλεονεκτήματα και μειονέκτημα έμμεσων τεχνικών
| Πλεονεκτήματα | Μειονεκτήματα |
| Μείωση των πιθανοτήτων να αποκρύψει ο φορολογούμενος εισοδήματα, καθώς πλέον γνωρίζει ότι η φορολογική διοίκηση δεν έχει πρόσβαση μόνο στα βιβλία και στοιχεία | Είναι απαραίτητη η μεγάλη εξειδίκευση των υπαλλήλων που ενεργούν τον έλεγχο |
| Ο προσδιορισμός του εισοδήματος γίνεται με πραγματικά δεδομένα | Αναδρομικότητα, στην περίπτωση αυτή υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ο ελεγχόμενος να μην έχει στοιχεία να αποδείξει τους ισχυρισμούς του |
Τεχνική ανάλυση
Στο παρόν άρθρο θα αναλυθεί η τεχνική «σχέση τιμής πώλησης προς το συνολικό κύκλο εργασιών», καθώς και η πρακτική εφαρμογή της στο ελληνικό φορολογικό πλαίσιο με σχετικό παράδειγμα.
Η έμμεση τεχνική της τιμής πώλησης προς το συνολικό κύκλο εργασιών έχει τις ρίζες της στο άρθρο 27 του ν. 4174/2013 (Ισχύει πλέον το άρθρο 32 του ν. 5104/2024). Μέσω της τεχνικής αυτής ο ελεγκτής της φορολογικής αρχής προσπαθεί να βρει αναλογίες και σχέσεις που να του εμφανίσουν τεκμηριωμένα εισοδήματα που έχει αποκτήσει ο ελεγχόμενος τα οποία δεν έχει δηλώσει. Για την κατανόηση της παραπάνω έμμεσης τεχνικής ακολουθεί σχετικό παράδειγμα.
| ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ | |
| ΕΠΩΝΥΜΙΑ: | Α.Π. ΙΚΕ |
| ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ: | Υπηρεσίες παροχής κουρείου |
| ΕΔΡΑ: | Νήσος Ρόδος |
| ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΒΙΒΛΙΩΝ: | Διπλογραφικά |
| ΧΡΗΣΗ: | 2024 |
| ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΥ ΠΡΟΕΚΥΨΑΝ ΑΠΟ ΛΟΙΠΕΣ ΠΗΓΕΣ (μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ιστοσελίδες, τιμοκαταλόγους, κ.ά.) | |
| ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΟΥ ΠΑΡΕΧΟΝΤΑΙ: | Ανδρικό μοντέρνο κούρεμα |
| ΤΙΜΗ ΑΝΔΡΙΚΟΥ ΚΟΥΡΕΜΑΤΟΣ: | 12,00 € |
| ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ | |
| ΕΣΟΔΑ ΑΠΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ (Δηλωθέντα): [2.500 κουρέματα * 12,00€ = 30.000,00€] | 30.000,00 € |
| ΔΑΠΑΝΕΣ: | 8.000,00 € |
| ΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΚΕΡΔΟΣ/ΖΗΜΙΑ: | 22.000,00 € |
| ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ: | Έστω 20% |
| ΦΟΡΟΣ: | 4.400,00 € |
| ΚΑΘΑΡΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ: | 17.600,00 € |
Στην περίπτωση που ο έλεγχος έκανε δεκτή την παραπάνω δήλωση ο φόρος που θα αναλογούσε στον ελεγχόμενο θα ήταν 4.400,00 ευρώ.
Καθώς όμως ο έλεγχος διαπίστωσε ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις αποφάσισε να προχωρήσει σε προσδιορισμό του εισοδήματος μέσω έμμεσων τεχνικών και συγκεκριμένα με την μέθοδο «σχέσης της τιμής πώλησης προς το συνολικό όγκο κύκλου εργασιών». Από την έρευνα που έκανε στα πληροφοριακά συστήματα που έχει στην διάθεση της η φορολογική διοίκηση, σε βιβλία και στοιχεία, τιμοκαταλόγους, τιμολόγια αλλά και από εξωτερικές πηγές διαπίστωσε τα παρακάτω.
«Η ελεγχόμενη επιχείρηση δραστηριοποιείται στο νησί της Ρόδου δώδεκα μήνες το χρόνο και με αποκλειστική δραστηριότητα το ανδρικό μοντέρνο κούρεμα. Διαφημίζει ότι τα δυνατά της σημεία είναι ο σύγχρονος εξοπλισμός που διαθέτει, το μοντέρνο περιβάλλον, και η έμφαση που δίνει στην υγιεινή και καθαριότητα των πελατών χρησιμοποιώντας μόνο μπέρτες κουρέματος μιας χρήσης (ποδιές για το κούρεμα), λέγοντας μάλιστα ότι μόλις ο κάθε πελάτης τελειώσει το κούρεμα η μπέρτα οδηγείται παρουσία του στον κάδο ανακύκλωσης.»
Συνδυάζοντας τα παραπάνω που προέκυψαν από των έλεγχο των εξωτερικών πηγών, αλλά και τον έλεγχο που έγινε στα βιβλία και στοιχεία ο έλεγχος διαπίστωσε ότι αθροίζοντας τα τιμολόγια αγορών που έχει πραγματοποιήσει ο ελεγχόμενος εμφανίζεται να έχει προβεί σε αγορά 4.450 τεμαχίων μπέρτας μιας χρήσης το έτος 2024 (υποθέτουμε ότι έχει μηδενικό απόθεμα αρχής και μηδενικό απόθεμα τέλους για την ευκολία του παραδείγματος). Σύμφωνα με τα παραπάνω, προκύπτει ότι ο ελεγχόμενος παρείχε σίγουρα 4.450 φορές την υπηρεσία ανδρικού μοντέρνου κουρέματος. Ο φόρος που θα προκύψει εφαρμόζοντας την έμμεση τεχνική αναλύεται στον παρακάτω πίνακα.
| ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΒΑΣΕΙ ΕΛΕΓΧΟΥ | |
| ΕΣΟΔΑ ΑΠΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ (βάση ελέγχου): [4.450 κουρέματα * 12,00€ = 53.400,00€] | 53.400,00 € |
| ΔΑΠΑΝΕΣ: | 8.000,00 € |
| ΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΚΕΡΔΟΣ/ΖΗΜΙΑ: | 45.400,00 € |
| ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ: | Έστω 20% |
| ΦΟΡΟΣ: | 9.080,00 € |
| ΚΑΘΑΡΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ: | 36.320,00 € |
Συμπερασματικά, διαπιστώνουμε ότι στην περίπτωση που η φορολογική διοίκηση αποδεχόταν τη δήλωση του ελεγχόμενου ο φόρος εισοδήματος θα αντιστοιχούσε στο ποσό των 4.400,00 €, έναντι του ποσού των 9.080,00 € που προέκυψε μέσω της έμμεσης τεχνικής.