Γνωμοδότηση ΝΣΚ 109/2018
Ζητήματα που αφορούν τους ιδιώτες μεταφραστές συνεργαζόμενους με την Μεταφραστική Υπηρεσία (Μ.Υ.) του ΥΠΕΞ, που αμείβονται με Δελτίο Παροχής Υπηρεσιών (Δ.Π.Υ.)
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ
ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ
Αριθμός γνωμοδοτήσεως 109/2018
Σύνθεση:
Πρόεδρος: Ανδρέας Χαρλαύτης, Αντιπρόεδρος Ν.Σ.Κ.
Μέλη: Ανδρέας Ανδρουλιδάκης, Στυλιανή Χαριτάκη, Κωνσταντίνος Κηπουρός, Αγγελική Καστανά, Βασίλειος Καραγεώργος, Ευσταθία Τσαούση, Νομικοί Σύμβουλοι.
Εισηγητής: Κωνσταντίνος Κυριόπουλος, Πάρεδρος Ν.Σ.Κ.
Αριθμός ερωτήματος: Το υπ' αριθμ.πρωτ.Φ. 094.3/ ΑΣ 8994/ 30.11.2016 έγγραφο του Υπουργού Εξωτερικών/ ΣΤ' Γενική Διεύθυνση Προσωπικού, Διοικητικής Οργάνωσης και Οικονομικής Διαχείρισης/ Μεταφραστική Υπηρεσία.
Ερώτημα: Ερωτάται αν α) οι ιδιώτες μεταφραστές, που συνεργάζονται με τη Μεταφραστική Υπηρεσία του Υπουργείου Εξωτερικών, υπάγονται στις διατάξεις του άρθρου 39 παρ. 9 του ν. 4387/2016 και η Υπηρεσία υποχρεούται να αναλάβει από 1.1.2017 το ποσοστό του εργοδότη (13,33%) για την ασφαλιστική τους κάλυψη β) επί καταφατικής απαντήσεως στο ανωτέρω ερώτημα και εφόσον οι άνω μεταφραστές μεταφράζουν έγγραφα και άλλων Υπουργείων ή Υπηρεσιών, εάν θα πρέπει οι φορείς αυτοί να συμμετέχουν στην ασφαλιστική τους κάλυψη και γ) οι ανωτέρω μεταφραστές δύνανται να συνεργασθούν μόνο με ένα φυσικό ή νομικό πρόσωπο πέραν της Μεταφραστικής Υπηρεσίας και ποια η δυνατότητα ελέγχου τήρησης του εν λόγω περιορισμού από την Υπηρεσία.
ΤΟ ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ
Τμήμα Α' Συνεδρίαση της 6 - 6 - 2018
Επί του ανωτέρω ερωτήματος το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους ( Τμήμα Α'), γνωμοδότησε ως εξής:
Ιστορικό
Από το έγγραφο της ερωτώσης υπηρεσίας και τα στοιχεία του φακέλου που το συνοδεύουν, προκύπτει το ακόλουθο πραγματικό:
1. Η Μεταφραστική Υπηρεσία του Υπουργείου Εξωτερικών (εις το εξής ΥΠΕΞ), σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 22 του ν. 3566/2007 (Οργανισμός ΥΠΕΞ), χρησιμοποιεί, ως μεταφραστές, ιδιώτες, από πίνακα που καταρτίζεται με απόφαση του Υπουργού Εξωτερικών, κατόπιν επιτυχίας τους σε γραπτή δοκιμασία. Ήδη δε, μετά την αντικατάσταση της ανωτέρω διατάξεως με το άρθρο 18 του ν. 4505/2017, οι συνεργαζόμενοι με το ΥΠΕΞ ιδιώτες μεταφραστές περιλαμβάνονται στο «Μητρώο Επισήμων Μεταφραστών ΥΠΕΞ», που καταρτίζεται με απόφαση του Υπουργού Εξωτερικών, η οποία δεν έχει ακόμη εκδοθεί. Οι μεταφραστές αμείβονται για τις υπηρεσίες τους μέσω του ΥΠΕΞ. Η Μεταφραστική Υπηρεσία εισπράττει τα μεταφραστικά δικαιώματα και στη συνέχεια τα κατανέμει σε αυτούς αναλόγως της παρασχεθείσης εργασίας. Όταν πρόκειται για έγγραφα που υποβάλλονται προς μετάφραση από δημόσιες υπηρεσίες, οι μεταφραστές αμείβονται από τα ενδιαφερόμενα Υπουργεία ή Υπηρεσίες. Από τα εισπραττόμενα μεταφραστικά τέλη παρακρατείται ποσοστό 10%, το οποίο χρησιμεύει, μεταξύ άλλων, και για την κάλυψη των λειτουργικών δαπανών της Μεταφραστικής Υπηρεσίας. Η παρακράτηση όμως αυτή δεν ισχύει σε αμοιβές για μεταφράσεις που γίνονται για λογαριασμό δημοσίων υπηρεσιών. Προκειμένου να αμειφθούν οι μεταφραστές για τις παρασχεθείσες υπηρεσίες τους, για τα μεν ιδιωτικά και υπηρεσιακά έγγραφα του ΥΠΕΞ εκδίδουν δελτίο παροχής υπηρεσιών προς το ΥΠΕΞ, για τα δε υπηρεσιακά έγγραφα άλλων Υπηρεσιών, εκδίδουν δελτίο παροχής υπηρεσιών προς την Υπηρεσία που υπέβαλε το αίτημα μετάφρασης.
2. Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 38 παρ.1 του ν. 4387/2016, από 1.1.2017, η εισφορά κύριας σύνταξης των μισθωτών του Δημοσίου κατανέμεται κατά ποσοστό 6,67% σε βάρος των ασφαλισμένων και 13,33% σε βάρος των εργοδοτών, οριζόμενη συνολικά σε 20% επί των πάσης φύσεως αποδοχών των εργαζομένων. Περαιτέρω, στη διάταξη του άρθρου 39 παρ.9 του ίδιου νόμου, που αναφέρεται στις εισφορές αυτοαπασχολουμένων και ελευθέρων επαγγελματιών, προβλέπεται ότι οι διατάξεις του άρθρου 38 εφαρμόζονται αναλογικά και στους ασφαλισμένους που αμείβονται με Δελτίο Παροχής Υπηρεσιών (Δ.Π.Υ.), όταν το εισόδημά τους προέρχεται από την απασχόλησή τους σε ένα ή δύο φυσικά ή νομικά πρόσωπα.
3. Ενόψει των ανωτέρω, και επειδή οι συνεργαζόμενοι με τη Μεταφραστική Υπηρεσία του ΥΠΕΞ ιδιώτες μεταφραστές αμείβονται με Δ.Π.Υ., υποβλήθηκαν τα ερωτήματα που αναφέρονται στην αρχή.
Νομοθετικό πλαίσιο
6. Στο άρθρο 22 του ν. 3566/2007 Κύρωση ως Κώδικα του Οργανισμού του Υπουργείου Εξωτερικών (Α' 117), όπως ισχύει μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 18 του ν. 4505/2017 (Α' 189), ορίζεται ότι:
«1. Στο Υπουργείο Εξωτερικών λειτουργεί, σε επίπεδο Διεύθυνσης, Μεταφραστική Υπηρεσία, υπαγόμενη στη Γενική Διεύθυνση Προσωπικού, Διοικητικής Οργάνωσης και Οικονομικής Διαχείρισης και στην οποία προΐσταται υπάλληλος του κλάδου ΠΕ ή ΤΕ Πτυχιούχων Διοικητικών του Υπουργείου Εξωτερικών. 2...3...4...5. Η Μεταφραστική Υπηρεσία συνεργάζεται, κατά παρέκκλιση από τα οριζόμενα στο άρθρο 130 του ν. 4270/2014 (Α' 143), με ιδιώτες μεταφραστές που περιλαμβάνονται στο «Μητρώο Επίσημων Μεταφραστών ΥΠΕΞ», το οποίο καταρτίζεται με απόφαση του Υπουργού Εξωτερικών και αναρτάται στην επίσημη ιστοσελίδα του Υπουργείου Εξωτερικών. Στο «Μητρώο Επίσημων Μεταφραστών ΥΠΕΞ» περιλαμβάνονται οι επιτυχόντες σε ειδική γραπτή ή και προφορική δοκιμασία ελέγχου της επάρκειας της δηλούμενης, εκ μέρους του υποψηφίου, ξένης γλώσσας, η οποία πραγματοποιείται μετά από σχετική προκήρυξη που εκδίδεται από τον Υπουργό Εξωτερικών. Με απόφαση του Υπουργού Εξωτερικών ρυθμίζεται κάθε ειδικότερο θέμα επιλογής των συνεργαζόμενων ιδιωτών μεταφραστών, οι προϋποθέσεις συμμετοχής, ο τρόπος διεξαγωγής της δοκιμασίας, η εξεταστέα ύλη, ο ορισμός της εξεταστικής επιτροπής, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια. 6. Τα θέματα οργάνωσης και εσωτερικής λειτουργίας της Μεταφραστικής Υπηρεσίας, όπως ενδεικτικά η μηχανογράφηση και η μηχανοργάνωση αυτής, ιδίως μέσω συστημάτων ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, ο τρόπος κατανομής του μεταφραστικού έργου, το σύστημα ελέγχου ποιότητας της μετάφρασης, η διαχείριση εγγράφων, η τήρηση αρχείου μεταφράσεων, η έκδοση αντιγράφων μεταφράσεων, ο τρόπος πληρωμής των μεταφραστικών δικαιωμάτων, τα δικαιώματα, οι υποχρεώσεις, οι ευθύνες, οι κυρώσεις και το σύστημα ελέγχου και αξιολόγησης των συνεργαζομένων με την Μεταφραστική Υπηρεσία ιδιωτών μεταφραστών, καθορίζονται από τον «Εσωτερικό Κανονισμό Λειτουργίας της Μεταφραστικής Υπηρεσίας ΥΠΕΞ», ο οποίος κυρώνεται με προεδρικό διάταγμα που εκδίδεται με πρόταση του Υπουργού Εξωτερικών. 7. Τα μεταφραστικά τέλη, το ύψος αυτών, καθώς και ο τρόπος χρέωσης της σελίδας μετάφρασης, καθορίζεται με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Εξωτερικών. Τα μεταφραστικά τέλη καταβάλλονται ως εξής: α) Στην περίπτωση που τα έγγραφα προσκομίζονται από ιδιώτες, τα μεταφραστικά τέλη καταβάλλονται από τους ίδιους στη Μεταφραστική Υπηρεσία, η οποία τα κατανέμει στους μεταφραστές, ανάλογα με την εργασία που παρέχουν. Από τα εισπραττόμενα από τους ιδιώτες μεταφραστικά τέλη παρακρατείται ποσοστό 10%, το οποίο χρησιμοποιείται, μεταξύ άλλων, και για την κάλυψη των λειτουργικών δαπανών της Μεταφραστικής Υπηρεσίας. Με απόφαση του Υπουργού Εξωτερικών δύναται να μεταβάλλεται το ως άνω ποσοστό παρακράτησης. Η διαδικασία κατάθεσης και απόδοσης των ως άνω μεταφραστικών τελών καθορίζεται στην υπ'αριθμ.093.7/ΑΣ 8640/24.12.2015 (Β' 2921) κοινή απόφαση του Υφυπουργού Εξωτερικών και του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών, β) Στην περίπτωση που τα έγγραφα προσκομίζονται από δημόσιες υπηρεσίες τα μεταφραστικά τέλη καταβάλλονται από τις ίδιες, εντός εύλογου χρονικού διαστήματος, που δεν επιτρέπεται να ξεπερνά τις εξήντα (60) ημέρες από την παραλαβή από τις οικονομικές τους υπηρεσίες των δικαιολογητικών δαπάνης, που συντάσσονται και αποστέλλονται από τη Μεταφραστική Υπηρεσία. Για την ανάθεση σε επίσημο μεταφραστή, κάθε αίτημα δημόσιας υπηρεσίας προς μετάφραση πρέπει να συνοδεύεται από ανάληψη δαπάνης ισόποση με το εκτιμώμενο κόστος της, βάσει της υπ'αριθμ. Φ. 093.29/ΑΣ1057/26.2.2007 απόφασης του Υφυπουργού Εξωτερικών «Καθορισμός των μεταφραστικών τελών και της διαμόρφωσης σελίδας των μεταφράσεων» (Β' 348), όπως τροποποιήθηκε και ισχύει. 8...9...».
7. Στο άρθρο 38 παρ.1 και 7 του ν. 4387/2016 Ενιαίο Σύστημα Κοινωνικής Ασφάλισης - Μεταρρύθμιση ασφαλιστικού συνταξιοδοτικού συστήματος - Ρυθμίσεις φορολογίας εισοδήματος και τυχερών παιγνίων και άλλες διατάξεις (Α' 85) ορίζεται ότι: «1. Από τη δημοσίευση του παρόντος νόμου, το συνολικό ποσοστό εισφοράς κύριας σύνταξης ασφαλισμένου μισθωτού και εργοδότη ορίζεται σε 20% επί των πάσης φύσεως αποδοχών των εργαζομένων, με την επιφύλαξη της παραγράφου 17 του άρθρου 39 του παρόντος νόμου, με εξαίρεση τις κοινωνικού χαρακτήρα έκτακτες παροχές λόγω γάμου, γεννήσεως τέκνων, θανάτου και βαριάς αναπηρίας και κατανέμεται κατά 6,67% σε βάρος των ασφαλισμένων και κατά 13.3% σε βάρος των εργοδοτών, συμπεριλαμβανομένου από 1.1.2017 και του Δημοσίου και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, με την επιφύλαξη των διατάξεων των παραγράφων 4 και 5 του παρόντος. 2...7. Οι εισφορές δηλώνονται από τον εργοδότη στην Αναλυτική Περιοδική Δήλωση, σύμφωνα με την ισχύουσα κατά τη δημοσίευση του παρόντος νομοθεσία του ΙΚΑ - ΕΤΑΜ, αναλόγως εφαρμοζομένης». Επίσης, στο άρθρο 39 παρ.1 και 9 του ίδιου ως άνω νόμου, όπως ισχύει μετά την προσθήκη δεύτερου εδαφίου στην παράγραφο 9 με το άρθρο 11 παρ. 3 του ν. 4488/2017 (Α' 137/13.9.2017), ορίζεται ότι: «1. α. Από 1.1.2017, το ποσοστό της μηνιαίας ασφαλιστικής εισφοράς για τον κλάδο κύριας σύνταξης, που καταβάλλουν τα πρόσωπα, παλαιοί και νέοι ασφαλισμένοι κατά τη διάκριση του ν.2084/1992, τα οποία υπάγονται ή θα υπάγονταν, σύμφωνα με τις γενικές ή ειδικές ή καταστατικές διατάξεις, όπως ίσχυαν ως την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου, στην ασφάλιση του Ο.Α.Ε.Ε., ανέρχεται μηνιαίως σε ποσοστό 20%. β...2...9.Στους ασφαλισμένους της παρ. 1 του παρόντος άρθρου, οι οποίοι αμείβονται με δελτίο παροχής υπηρεσιών και για τους οποίους προκύπτει ότι το εισόδημα τους προέρχεται από την απασχόληση τους σε ένα ή και δυο πρόσωπα (φυσικά και νομικά) εφαρμόζονται αναλογικά ως προς το ύψος, τον τρόπο υπολογισμού και τον υπόχρεο καταβολής της εισφοράς, οι διατάξεις του άρθρου 38 του παρόντος. Σε περίπτωση αμφισβήτησης της υπαγωγής ενός προσώπου στη ρύθμιση της παραγράφου αυτής, μπορούν να υποβληθούν από οποιονδήποτε συμβαλλόμενο αντιρρήσεις ενώπιον του ΕΦΚΑ. Με απόφαση του Υπουργού Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης καθορίζονται η εφαρμοστέα διαδικασία αντιρρήσεων και ο τρόπος έκδοσης των σχετικών αποφάσεων. 10...».
Ερμηνεία και εφαρμογή διατάξεων
Από τις προπαρατιθέμενες διατάξεις, ερμηνευόμενες αυτοτελώς και σε συνδυασμό, συνάγονται τα ακόλουθα:
8. Η Μεταφραστική Υπηρεσία (εις το εξής Μ.Υ.) αποτελεί Υπηρεσία του ΥΠΕΞ σε επίπεδο Διεύθυνσης με κύρια αρμοδιότητα την παροχή υπηρεσιών επίσημης μετάφρασης δημοσίων και ιδιωτικών εγγράφων προς το Ελληνικό Δημόσιο ή προς τρίτους. Για την άσκηση της αρμοδιότητας αυτής η Μ.Υ. συνεργάζεται με ιδιώτες μεταφραστές από το Μητρώο Επίσημων Μεταφραστών του ΥΠΕΞ, που καταρτίζεται με απόφαση του Υπουργού Εξωτερικών, μετά από ειδική γραπτή ή προφορική δοκιμασία ελέγχου της επάρκειας της ξένης γλώσσας.
9. Τα μεταφραστικά τέλη, ο καθορισμός των οποίων γίνεται με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Εξωτερικών, καταβάλλονται από τους ενδιαφερόμενους ιδιώτες στη Μ.Υ., από αυτά δε, παρακρατείται ποσοστό 10% που χρησιμοποιείται, μεταξύ άλλων, και για την κάλυψη των λειτουργικών δαπανών της Υπηρεσίας. Σε περίπτωση μετάφρασης εγγράφων για λογαριασμό δημοσίων υπηρεσιών, τα μεταφραστικά τέλη καταβάλλονται από τις ίδιες μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα, το οποίο δεν ξεπερνά τις εξήντα ημέρες από την παραλαβή από τις οικονομικές τους υπηρεσίες των δικαιολογητικών δαπάνης, που συντάσσονται και αποστέλλονται από τη Μ.Υ.
10. Η Μ.Υ. καταθέτει καθημερινά το ποσό που προκύπτει από τα μεταφραστικά δικαιώματα, τα οποία καταβάλλονται από τους ενδιαφερόμενους ιδιώτες, σε τραπεζικό λογαριασμό που έχει συσταθεί υπέρ της σε πιστωτικό ίδρυμα. Από τα χρήματα αυτά και μετά την παρακράτηση του προαναφερθέντος ποσοστού 10%, αλλά και των λοιπών κρατήσεων (π.χ. φόρο 20% κλπ), πληρώνονται ανά δεκαπενθήμερο οι μεταφραστές, ανάλογα με το μεταφραστικό τους έργο, σύμφωνα με την κίνηση των τηρούμενων για αυτούς ατομικών βιβλίων χρεώσεων. Για τις μεταφράσεις που οι ιδιώτες μεταφραστές κάνουν για λογαριασμό δημοσίων υπηρεσιών αμείβονται από τις υπηρεσίες αυτές βάσει του καθορισθέντος με κ.υ.α. πίνακα μεταφραστικών τελών.
11. Όσον αφορά τη φύση της σχέσης των ιδιωτών μεταφραστών με τη Μ.Υ., λαμβανομένων υπόψη των συνθηκών υπό τις οποίες παρέχουν τις υπηρεσίες τους, αυτή προσιδιάζει σε σύμβαση παροχής ανεξαρτήτων υπηρεσιών (ΑΠ 1246/2000, Γνωμ. ΝΣΚ 333/2014, ΝΣΚ 251/2013), παρά το γεγονός ότι έχει γίνει δεκτή και η άποψη περί υπάρξεως δεσμού εξαρτήσεως (ΣτΕ 2347/2015, ΣτΕ 3875/1995). Στην προκειμένη όμως περίπτωση, ενόψει του γεγονότος ότι το ερώτημα αφορά την υπαγωγή τους ή μη σε διάταξη του άρθρου 39 του ν. 4387/2016, που αναφέρεται στην ασφάλιση και τις εισφορές των αυτοαπασχολουμένων και ελευθέρων επαγγελματιών, παρέλκει οποιαδήποτε άλλη εξέταση της φύσης της σχέσης των προσώπων αυτών με το ΥΠΕΞ.
12. Οι ιδιώτες μεταφραστές που συνεργάζονται με τη Μ.Υ. του ΥΠΕΞ, δεν υποχρεούνται να παρέχουν αποκλειστικά τις υπηρεσίες τους στην Υπηρεσία αυτή, αλλά μπορούν να τις παρέχουν και σε άλλα πρόσωπα, φυσικά ή νομικά, στο πλαίσιο άσκησης ελευθερίου επαγγέλματος.
13. Εξετέρου, με τις διατάξεις του ν.4387/2016 επήλθαν σημαντικές αλλαγές από 1.1.2017, τόσο στο φορέα ασφάλισης όσο και στον τρόπο υπολογισμού των οφειλομένων εισφορών των ασφαλισμένων. Η πρώτη αλλαγή αφορά τόσο τους μισθωτούς όσο και τους αυτοαπασχολουμένους, λόγω της ενοποίησης των ταμείων και την ένταξή τους στον Ενιαίο Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (εις το εξής Ε.Φ.Κ.Α.), που αποτελεί τον μοναδικό φορέα κοινωνικής ασφάλισης για την κύρια ασφάλιση, γήρατος και ασθενείας. Με τις διατάξεις του Κεφαλαίου Δ' του ίδιου νόμου ορίζονται οι εισφορές των ασφαλισμένων του Ε.Φ.Κ.Α. με ενιαίο τρόπο, ενόψει του γεγονότος ότι υφίσταται πλέον μόνο ένας φορέας κοινωνικής ασφάλισης για την κύρια ασφάλιση.
14. Ειδικότερα, στη διάταξη του άρθρου 38, που αφορά τις εισφορές μισθωτών και εργοδοτών, το συνολικό ποσοστό εισφορών για τον κλάδο σύνταξης στον Ε.Φ.Κ.Α. ασφαλισμένου μισθωτού και εργοδότη ορίζεται σε 20% επί των πάσης φύσεως αποδοχών των εργαζομένων με την εξαίρεση εκτάκτων παροχών κοινωνικού χαρακτήρα λόγω γάμου, γεννήσεως τέκνων, θανάτου και βαριάς αναπηρίας. Το συνολικό αυτό ποσοστό εισφοράς 20% κατανέμεται κατά 6,67% σε βάρος των ασφαλισμένων και σε 13,33% σε βάρος των εργοδοτών, στους οποίους περιλαμβάνεται από 1.1.2017 το Δημόσιο και τα Ν.Π.Δ.Δ., με την επιφύλαξη, ως προς την αναπροσαρμογή των εισφορών, των περιπτώσεων των παραγράφων 4 και 5 του άρθρου αυτού. Σύμφωνα δε με τη διάταξη του άρθρου 38 παρ.7 οι εισφορές δηλώνονται από τον εργοδότη στην Αναλυτική Περιοδική Δήλωση, με ανάλογη εφαρμογή της ισχύουσας κατά τη δημοσίευση του ν.4387/2016 νομοθεσίας του Ι.Κ.Α. - Ε.Τ.Α.Μ.
15. Επίσης, με το άρθρο 39 εισάγονται ενιαίοι κανόνες για τους ασφαλισμένους αυτοαπασχολούμενους και ελεύθερους επαγγελματίες, παλαιούς και νέους ασφαλισμένους, κατά τη διάκριση του ν. 2084/1992, ως προς το ποσοστό ασφαλιστικής εισφοράς για τον κλάδο κύριας σύνταξης καθώς και ως προς την βάση υπολογισμού της εισφοράς αυτής. Ειδικότερα, για τους αυτοαπασχολούμενους και ελεύθερους επαγγελματίες, οι οποίοι αμείβονται με Δ.Π.Υ. και για τους οποίους προκύπτει ότι το εισόδημά τους προέρχεται από την απασχόλησή τους σε ένα ή και δύο πρόσωπα (φυσικά και νομικά), εφαρμόζονται αναλόγως ως προς το ύψος των εισφορών, τον τρόπο υπολογισμού τους και τον υπόχρεο καταβολής, οι διατάξεις του άρθρου 38 που αφορά τους μισθωτούς και όχι οι λοιπές διατάξεις του άρθρου 39 που αφορούν τους αυτοαπασχολούμενους και ελεύθερους επαγγελματίες. Συνεπώς, για την κατηγορία αυτή, εφόσον το εισόδημά τους προέρχεται από την άσκηση διαρκούς - και όχι ευκαιριακής- επαγγελματικής δραστηριότητας από την απασχόληση σε ένα ή και δύο φυσικά ή νομικά πρόσωπα, προκύπτει, δηλαδή, ουσιαστικά αποκλειστικότητα ως προς το πρόσωπο ή τα πρόσωπα που αποδέχονται τις υπηρεσίες τους, εφαρμόζονται αναλόγως οι διατάξεις του άρθρου 38 που αφορά τις εισφορές μισθωτών και εργοδοτών, τόσο ως προς το ποσοστό εισφοράς, τον τρόπο κατανομής αυτού σε βάρος των ασφαλισμένων και των εργοδοτών, το ανώτατο ετήσιο όριο ασφαλιστικών παροχών κλπ. Σε περίπτωση δε αμφισβήτησης της υπαγωγής ενός προσώπου στην ανωτέρω ρύθμιση, μπορούν να υποβληθούν από οποιονδήποτε συμβαλλόμενο αντιρρήσεις ενώπιον του Ε.Φ.Κ.Α.
16. Προκειμένου να διασφαλισθεί η ενημέρωση των υποχρέων καταβολής και η εμπρόθεσμη καταβολή των εισφορών, ο ασφαλισμένος αυτοαπασχολούμενος ή ελεύθερος επαγγελματίας που επιθυμεί να υπαχθεί στη διάταξη του άρθρου 39 παρ.9 του ν. 4387/2016 θα πρέπει να αναγράφει στο Δ.Π.Υ., που εκδίδει για τον αντισυμβαλλόμενο του, ότι υπάγεται στην εν λόγω ρύθμιση, σύμφωνα και με τα αναφερόμενα στην υπ'αριθμ.πρωτ. Φ80000/οικ. 5547/248/7.2.2017 εγκύκλιο του Υπουργείου Εργασίας Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, που αφορά οδηγίες για την εφαρμογή της ανωτέρω διατάξεως. Στην περίπτωση αυτή, ο αντισυμβαλλόμενος υποχρεούται να υποβάλλει για τον ασφαλισμένο που υπάγεται στην ανωτέρω διάταξη Αναλυτική Περιοδική Δήλωση (Α.Π.Δ.) μέχρι το τέλος εκάστου ημερολογιακού μήνα. Σε περίπτωση, όμως, που ο αντισυμβαλλόμενος αμφιβάλλει για την υποχρέωσή του να καταβάλλει τις εισφορές που του αναλογούν κατ' ανάλογη εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 38 του ν. 4387/2016 και να υποβάλλει ΑΠΔ, η επίλυση της σχετικής διαφοράς θα διενεργηθεί από τα αρμόδια όργανα του Ε.Φ.Κ.Α. κατόπιν υποβολής αντιρρήσεων από οποιοδήποτε συμβαλλόμενο μέρος.
17. Ενόψει των ανωτέρω, οι ιδιώτες μεταφραστές που συνεργάζονται με την ΜΎ. του ΥΠΕΞ και αμείβονται με Δ.Π.Υ. για την μετάφραση εγγράφων που προσκομίζονται σε αυτή είτε από ιδιώτες είτε από δημόσιες υπηρεσίες και το εισόδημά τους προέρχεται από την απασχόλησή τους σε ένα ή δύο φυσικά ή νομικά πρόσωπα, εκ των οποίων το ένα είναι το Ελληνικό Δημόσιο (ΥΠΕΞ), κατ' αρχήν, υπάγονται στις διατάξεις του άρθρου 39 παρ. 9 του ν. 4387/2016. Και τούτο, καθόσον στην έννοια του απασχολούντος αυτούς νομικού προσώπου υπάγεται και το νομικό πρόσωπο του Ελληνικού Δημοσίου, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 38 του ίδιου νόμου, στο οποίο η διάταξη αυτή παραπέμπει. Συνεπώς, από 1.1.2017 για την ασφάλιση τους, το συνολικό ποσοστό εισφοράς αλλά και την κατανομή του εφαρμόζονται αναλόγως οι διατάξεις του άρθρου 38 του ίδιου νόμου που αφορά τις εισφορές των μισθωτών. Τα ανωτέρω δεν διαφοροποιούνται και στην περίπτωση κατά την οποία οι ιδιώτες μεταφραστές, στο πλαίσιο της συνεργασίας τους με την Μ.Υ., αναλαμβάνουν τη μετάφραση εγγράφων που προσκομίζουν σε αυτήν άλλες δημόσιες υπηρεσίες, δεδομένου ότι και στις περιπτώσεις αυτές, παρά το γεγονός ότι η αμοιβή των μεταφραστών καταβάλλεται από τις εν λόγω υπηρεσίες, το εισόδημά τους προέρχεται από την συνεργασία τους με την Μ.Υ. του ΥΠΕΞ και συνεπώς, για την υπαγωγή ή μη των μεταφραστών αυτών στη διάταξη του άρθρου 39 παρ. 9 του ν. 4387/2016 και την κατανομή των ασφαλιστικών εισφορών κατ' ανάλογη εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 38 του ίδιου νόμου, οι υπηρεσίες αυτές δεν μπορούν να θεωρηθούν ξεχωριστά Ν.Π., καθόσον αυτές, όπως και η Μ.Υ. του ΥΠΕΞ εντάσσονται στο Νομικό Πρόσωπο του Ελληνικού Δημοσίου. Υπόχρεος δε, για την εμπρόθεσμη και προσήκουσα καταβολή της εργοδοτικής εισφοράς είναι το Ελληνικό Δημόσιο, προς το οποίο παρέχουν, στο πλαίσιο παροχής ανεξαρτήτων υπηρεσιών, τις μεταφραστικές τους υπηρεσίες και όχι οι επί μέρους Υπηρεσίες του Δημοσίου, όταν προσκομίζουν έγγραφα στη ΜΎ. του ΥΠΕΞ για μετάφραση. Και τούτο, ανεξαρτήτως του τεχνικού θέματος της τελικής επιβάρυνσης του προϋπολογισμού κάθε Υπουργείου, που υποβάλλει έγγραφα προς μετάφραση, για την ασφαλιστική κάλυψη των εν λόγω μεταφραστών, που θα πρέπει να ρυθμισθεί κανονιστικώς και δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί στο πλαίσιο της γνωμοδοτικής αρμοδιότητος του Ν.Σ.Κ.
18. Συνεπώς, κατ' εφαρμογή των ανωτέρω διατάξεων, οι ιδιώτες μεταφραστές που συνεργάζονται κατά τις διατάξεις του άρθρου 22 του ν.3566/2007, όπως ισχύει, με τη Μ.Υ. του ΥΠΕΞ και επιθυμούν να υπαχθούν στη διάταξη του άρθρου 39 τταρ.9 του ν.4387/2016, δύνανται να συνεργασθούν για το διάστημα αυτό, μόνο με ένα ακόμη φυσικό ή νομικό πρόσωπο. Η δε υποχρέωση για την υποβολή σχετικής Α.Π.Δ. που να τους περιλαμβάνει και την καταβολή εργοδοτικών εισφορών για την ασφάλισή τους σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου αυτής, δύναται να γεννηθεί μόνο από τη λήψη σχετικού Δ.Π.Υ. στο οποίο ο ιδιώτης μεταφραστής θα δηλώνει ότι υπάγεται στη διάταξη αυτή και υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα αμφισβητηθεί από την Υπηρεσία η συνδρομή των προϋποθέσεων αυτών στο πρόσωπο του μεταφραστή με την μορφή αντιρρήσεων ενώπιον του Ε.Φ.Κ.Α.
Απάντηση
19. Κατ' ακολουθία των προεκτεθέντων, επί των τεθέντων ερωτημάτων, το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους (Τμήμα Α') γνωμοδοτεί, ομοφώνως, ως εξής:
Ως προς το πρώτο και δεύτερο ερώτημα: Οι ιδιώτες μεταφραστές που συνεργάζονται με την Μ.Υ. του ΥΠΕΞ και αμείβονται με Δ.Π.Υ. για την μετάφραση εγγράφων που προσκομίζονται σε αυτήν είτε από ιδιώτες είτε από Υπουργεία ή δημόσιες υπηρεσίες και το εισόδημά τους προέρχεται από την απασχόλησή τους σε ένα ή δύο φυσικά ή νομικά πρόσωπα, εκ των οποίων το ένα είναι το Ελληνικό Δημόσιο, κατ' αρχήν, υπάγονται στις διατάξεις του άρθρου 39 παρ. 9 του ν. 4387/2016, με συνέπεια από 1.1.2017 για την ασφάλισή τους, το συνολικό ποσοστό εισφοράς αλλά και την κατανομή του να εφαρμόζονται αναλόγως οι διατάξεις του άρθρου 38 του ίδιου νόμου που αφορά τις εισφορές των μισθωτών. Υπόχρεος δε για την εμπρόθεσμη και προσήκουσα καταβολή της εργοδοτικής εισφοράς είναι το Ελληνικό Δημόσιο και όχι οι επί μέρους Υπηρεσίες του Δημοσίου, όταν προσκομίζουν έγγραφα στη Μ.Υ. του ΥΠΕΞ για μετάφραση, ανεξαρτήτως του τεχνικού θέματος της τελικής επιβάρυνσης του προϋπολογισμού κάθε Υπουργείου, που υποβάλλει έγγραφα προς μετάφραση, για την ασφαλιστική κάλυψη των εν λόγω μεταφραστών, που θα πρέπει να ρυθμισθεί κανονιστικώς.
Ως προς το τρίτο ερώτημα: Οι ίδιοι μεταφραστές εάν επιθυμούν να υπαχθούν στη διάταξη του άρθρου 39 παρ. 9 του ν. 4387/2016, δύνανται να συνεργασθούν για το διάστημα αυτό, μόνο με ένα ακόμη φυσικό ή νομικό πρόσωπο. Η δε υποχρέωση για την υποβολή σχετικής Α.Π.Δ. που να τους περιλαμβάνει και την καταβολή εργοδοτικών εισφορών για την ασφάλισή τους σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου αυτής, δύναται να γεννηθεί μόνο από τη λήψη σχετικού Δ.Π.Υ. στο οποίο ο ιδιώτης μεταφραστής θα δηλώνει ότι υπάγεται στη διάταξη αυτή και υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα αμφισβητηθεί από την Υπηρεσία η συνδρομή των προϋποθέσεων αυτών στο πρόσωπο του μεταφραστή με την μορφή αντιρρήσεων ενώπιον του Ε.Φ.Κ.Α.
ΘΕΩΡΗΘΗΚΕ
Αθήνα, 25-6-2018
Ο Πρόεδρος
Ανδρέας Χαρλαύτης
Αντιπρόεδρος Ν.Σ.Κ.
Ο Εισηγητής
Κωνσταντίνος Κυριόπουλος
Πάρεδρος Ν.Σ.Κ.
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ
ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ
Αριθμός γνωμοδοτήσεως 109/2018
Σύνθεση:
Πρόεδρος: Ανδρέας Χαρλαύτης, Αντιπρόεδρος Ν.Σ.Κ.
Μέλη: Ανδρέας Ανδρουλιδάκης, Στυλιανή Χαριτάκη, Κωνσταντίνος Κηπουρός, Αγγελική Καστανά, Βασίλειος Καραγεώργος, Ευσταθία Τσαούση, Νομικοί Σύμβουλοι.
Εισηγητής: Κωνσταντίνος Κυριόπουλος, Πάρεδρος Ν.Σ.Κ.
Αριθμός ερωτήματος: Το υπ' αριθμ.πρωτ.Φ. 094.3/ ΑΣ 8994/ 30.11.2016 έγγραφο του Υπουργού Εξωτερικών/ ΣΤ' Γενική Διεύθυνση Προσωπικού, Διοικητικής Οργάνωσης και Οικονομικής Διαχείρισης/ Μεταφραστική Υπηρεσία.
Ερώτημα: Ερωτάται αν α) οι ιδιώτες μεταφραστές, που συνεργάζονται με τη Μεταφραστική Υπηρεσία του Υπουργείου Εξωτερικών, υπάγονται στις διατάξεις του άρθρου 39 παρ. 9 του ν. 4387/2016 και η Υπηρεσία υποχρεούται να αναλάβει από 1.1.2017 το ποσοστό του εργοδότη (13,33%) για την ασφαλιστική τους κάλυψη β) επί καταφατικής απαντήσεως στο ανωτέρω ερώτημα και εφόσον οι άνω μεταφραστές μεταφράζουν έγγραφα και άλλων Υπουργείων ή Υπηρεσιών, εάν θα πρέπει οι φορείς αυτοί να συμμετέχουν στην ασφαλιστική τους κάλυψη και γ) οι ανωτέρω μεταφραστές δύνανται να συνεργασθούν μόνο με ένα φυσικό ή νομικό πρόσωπο πέραν της Μεταφραστικής Υπηρεσίας και ποια η δυνατότητα ελέγχου τήρησης του εν λόγω περιορισμού από την Υπηρεσία.
ΤΟ ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ
Τμήμα Α' Συνεδρίαση της 6 - 6 - 2018
Επί του ανωτέρω ερωτήματος το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους ( Τμήμα Α'), γνωμοδότησε ως εξής:
Ιστορικό
Από το έγγραφο της ερωτώσης υπηρεσίας και τα στοιχεία του φακέλου που το συνοδεύουν, προκύπτει το ακόλουθο πραγματικό:
1. Η Μεταφραστική Υπηρεσία του Υπουργείου Εξωτερικών (εις το εξής ΥΠΕΞ), σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 22 του ν. 3566/2007 (Οργανισμός ΥΠΕΞ), χρησιμοποιεί, ως μεταφραστές, ιδιώτες, από πίνακα που καταρτίζεται με απόφαση του Υπουργού Εξωτερικών, κατόπιν επιτυχίας τους σε γραπτή δοκιμασία. Ήδη δε, μετά την αντικατάσταση της ανωτέρω διατάξεως με το άρθρο 18 του ν. 4505/2017, οι συνεργαζόμενοι με το ΥΠΕΞ ιδιώτες μεταφραστές περιλαμβάνονται στο «Μητρώο Επισήμων Μεταφραστών ΥΠΕΞ», που καταρτίζεται με απόφαση του Υπουργού Εξωτερικών, η οποία δεν έχει ακόμη εκδοθεί. Οι μεταφραστές αμείβονται για τις υπηρεσίες τους μέσω του ΥΠΕΞ. Η Μεταφραστική Υπηρεσία εισπράττει τα μεταφραστικά δικαιώματα και στη συνέχεια τα κατανέμει σε αυτούς αναλόγως της παρασχεθείσης εργασίας. Όταν πρόκειται για έγγραφα που υποβάλλονται προς μετάφραση από δημόσιες υπηρεσίες, οι μεταφραστές αμείβονται από τα ενδιαφερόμενα Υπουργεία ή Υπηρεσίες. Από τα εισπραττόμενα μεταφραστικά τέλη παρακρατείται ποσοστό 10%, το οποίο χρησιμεύει, μεταξύ άλλων, και για την κάλυψη των λειτουργικών δαπανών της Μεταφραστικής Υπηρεσίας. Η παρακράτηση όμως αυτή δεν ισχύει σε αμοιβές για μεταφράσεις που γίνονται για λογαριασμό δημοσίων υπηρεσιών. Προκειμένου να αμειφθούν οι μεταφραστές για τις παρασχεθείσες υπηρεσίες τους, για τα μεν ιδιωτικά και υπηρεσιακά έγγραφα του ΥΠΕΞ εκδίδουν δελτίο παροχής υπηρεσιών προς το ΥΠΕΞ, για τα δε υπηρεσιακά έγγραφα άλλων Υπηρεσιών, εκδίδουν δελτίο παροχής υπηρεσιών προς την Υπηρεσία που υπέβαλε το αίτημα μετάφρασης.
2. Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 38 παρ.1 του ν. 4387/2016, από 1.1.2017, η εισφορά κύριας σύνταξης των μισθωτών του Δημοσίου κατανέμεται κατά ποσοστό 6,67% σε βάρος των ασφαλισμένων και 13,33% σε βάρος των εργοδοτών, οριζόμενη συνολικά σε 20% επί των πάσης φύσεως αποδοχών των εργαζομένων. Περαιτέρω, στη διάταξη του άρθρου 39 παρ.9 του ίδιου νόμου, που αναφέρεται στις εισφορές αυτοαπασχολουμένων και ελευθέρων επαγγελματιών, προβλέπεται ότι οι διατάξεις του άρθρου 38 εφαρμόζονται αναλογικά και στους ασφαλισμένους που αμείβονται με Δελτίο Παροχής Υπηρεσιών (Δ.Π.Υ.), όταν το εισόδημά τους προέρχεται από την απασχόλησή τους σε ένα ή δύο φυσικά ή νομικά πρόσωπα.
3. Ενόψει των ανωτέρω, και επειδή οι συνεργαζόμενοι με τη Μεταφραστική Υπηρεσία του ΥΠΕΞ ιδιώτες μεταφραστές αμείβονται με Δ.Π.Υ., υποβλήθηκαν τα ερωτήματα που αναφέρονται στην αρχή.
Νομοθετικό πλαίσιο
6. Στο άρθρο 22 του ν. 3566/2007 Κύρωση ως Κώδικα του Οργανισμού του Υπουργείου Εξωτερικών (Α' 117), όπως ισχύει μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 18 του ν. 4505/2017 (Α' 189), ορίζεται ότι:
«1. Στο Υπουργείο Εξωτερικών λειτουργεί, σε επίπεδο Διεύθυνσης, Μεταφραστική Υπηρεσία, υπαγόμενη στη Γενική Διεύθυνση Προσωπικού, Διοικητικής Οργάνωσης και Οικονομικής Διαχείρισης και στην οποία προΐσταται υπάλληλος του κλάδου ΠΕ ή ΤΕ Πτυχιούχων Διοικητικών του Υπουργείου Εξωτερικών. 2...3...4...5. Η Μεταφραστική Υπηρεσία συνεργάζεται, κατά παρέκκλιση από τα οριζόμενα στο άρθρο 130 του ν. 4270/2014 (Α' 143), με ιδιώτες μεταφραστές που περιλαμβάνονται στο «Μητρώο Επίσημων Μεταφραστών ΥΠΕΞ», το οποίο καταρτίζεται με απόφαση του Υπουργού Εξωτερικών και αναρτάται στην επίσημη ιστοσελίδα του Υπουργείου Εξωτερικών. Στο «Μητρώο Επίσημων Μεταφραστών ΥΠΕΞ» περιλαμβάνονται οι επιτυχόντες σε ειδική γραπτή ή και προφορική δοκιμασία ελέγχου της επάρκειας της δηλούμενης, εκ μέρους του υποψηφίου, ξένης γλώσσας, η οποία πραγματοποιείται μετά από σχετική προκήρυξη που εκδίδεται από τον Υπουργό Εξωτερικών. Με απόφαση του Υπουργού Εξωτερικών ρυθμίζεται κάθε ειδικότερο θέμα επιλογής των συνεργαζόμενων ιδιωτών μεταφραστών, οι προϋποθέσεις συμμετοχής, ο τρόπος διεξαγωγής της δοκιμασίας, η εξεταστέα ύλη, ο ορισμός της εξεταστικής επιτροπής, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια. 6. Τα θέματα οργάνωσης και εσωτερικής λειτουργίας της Μεταφραστικής Υπηρεσίας, όπως ενδεικτικά η μηχανογράφηση και η μηχανοργάνωση αυτής, ιδίως μέσω συστημάτων ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, ο τρόπος κατανομής του μεταφραστικού έργου, το σύστημα ελέγχου ποιότητας της μετάφρασης, η διαχείριση εγγράφων, η τήρηση αρχείου μεταφράσεων, η έκδοση αντιγράφων μεταφράσεων, ο τρόπος πληρωμής των μεταφραστικών δικαιωμάτων, τα δικαιώματα, οι υποχρεώσεις, οι ευθύνες, οι κυρώσεις και το σύστημα ελέγχου και αξιολόγησης των συνεργαζομένων με την Μεταφραστική Υπηρεσία ιδιωτών μεταφραστών, καθορίζονται από τον «Εσωτερικό Κανονισμό Λειτουργίας της Μεταφραστικής Υπηρεσίας ΥΠΕΞ», ο οποίος κυρώνεται με προεδρικό διάταγμα που εκδίδεται με πρόταση του Υπουργού Εξωτερικών. 7. Τα μεταφραστικά τέλη, το ύψος αυτών, καθώς και ο τρόπος χρέωσης της σελίδας μετάφρασης, καθορίζεται με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Εξωτερικών. Τα μεταφραστικά τέλη καταβάλλονται ως εξής: α) Στην περίπτωση που τα έγγραφα προσκομίζονται από ιδιώτες, τα μεταφραστικά τέλη καταβάλλονται από τους ίδιους στη Μεταφραστική Υπηρεσία, η οποία τα κατανέμει στους μεταφραστές, ανάλογα με την εργασία που παρέχουν. Από τα εισπραττόμενα από τους ιδιώτες μεταφραστικά τέλη παρακρατείται ποσοστό 10%, το οποίο χρησιμοποιείται, μεταξύ άλλων, και για την κάλυψη των λειτουργικών δαπανών της Μεταφραστικής Υπηρεσίας. Με απόφαση του Υπουργού Εξωτερικών δύναται να μεταβάλλεται το ως άνω ποσοστό παρακράτησης. Η διαδικασία κατάθεσης και απόδοσης των ως άνω μεταφραστικών τελών καθορίζεται στην υπ'αριθμ.093.7/ΑΣ 8640/24.12.2015 (Β' 2921) κοινή απόφαση του Υφυπουργού Εξωτερικών και του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών, β) Στην περίπτωση που τα έγγραφα προσκομίζονται από δημόσιες υπηρεσίες τα μεταφραστικά τέλη καταβάλλονται από τις ίδιες, εντός εύλογου χρονικού διαστήματος, που δεν επιτρέπεται να ξεπερνά τις εξήντα (60) ημέρες από την παραλαβή από τις οικονομικές τους υπηρεσίες των δικαιολογητικών δαπάνης, που συντάσσονται και αποστέλλονται από τη Μεταφραστική Υπηρεσία. Για την ανάθεση σε επίσημο μεταφραστή, κάθε αίτημα δημόσιας υπηρεσίας προς μετάφραση πρέπει να συνοδεύεται από ανάληψη δαπάνης ισόποση με το εκτιμώμενο κόστος της, βάσει της υπ'αριθμ. Φ. 093.29/ΑΣ1057/26.2.2007 απόφασης του Υφυπουργού Εξωτερικών «Καθορισμός των μεταφραστικών τελών και της διαμόρφωσης σελίδας των μεταφράσεων» (Β' 348), όπως τροποποιήθηκε και ισχύει. 8...9...».
7. Στο άρθρο 38 παρ.1 και 7 του ν. 4387/2016 Ενιαίο Σύστημα Κοινωνικής Ασφάλισης - Μεταρρύθμιση ασφαλιστικού συνταξιοδοτικού συστήματος - Ρυθμίσεις φορολογίας εισοδήματος και τυχερών παιγνίων και άλλες διατάξεις (Α' 85) ορίζεται ότι: «1. Από τη δημοσίευση του παρόντος νόμου, το συνολικό ποσοστό εισφοράς κύριας σύνταξης ασφαλισμένου μισθωτού και εργοδότη ορίζεται σε 20% επί των πάσης φύσεως αποδοχών των εργαζομένων, με την επιφύλαξη της παραγράφου 17 του άρθρου 39 του παρόντος νόμου, με εξαίρεση τις κοινωνικού χαρακτήρα έκτακτες παροχές λόγω γάμου, γεννήσεως τέκνων, θανάτου και βαριάς αναπηρίας και κατανέμεται κατά 6,67% σε βάρος των ασφαλισμένων και κατά 13.3% σε βάρος των εργοδοτών, συμπεριλαμβανομένου από 1.1.2017 και του Δημοσίου και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, με την επιφύλαξη των διατάξεων των παραγράφων 4 και 5 του παρόντος. 2...7. Οι εισφορές δηλώνονται από τον εργοδότη στην Αναλυτική Περιοδική Δήλωση, σύμφωνα με την ισχύουσα κατά τη δημοσίευση του παρόντος νομοθεσία του ΙΚΑ - ΕΤΑΜ, αναλόγως εφαρμοζομένης». Επίσης, στο άρθρο 39 παρ.1 και 9 του ίδιου ως άνω νόμου, όπως ισχύει μετά την προσθήκη δεύτερου εδαφίου στην παράγραφο 9 με το άρθρο 11 παρ. 3 του ν. 4488/2017 (Α' 137/13.9.2017), ορίζεται ότι: «1. α. Από 1.1.2017, το ποσοστό της μηνιαίας ασφαλιστικής εισφοράς για τον κλάδο κύριας σύνταξης, που καταβάλλουν τα πρόσωπα, παλαιοί και νέοι ασφαλισμένοι κατά τη διάκριση του ν.2084/1992, τα οποία υπάγονται ή θα υπάγονταν, σύμφωνα με τις γενικές ή ειδικές ή καταστατικές διατάξεις, όπως ίσχυαν ως την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου, στην ασφάλιση του Ο.Α.Ε.Ε., ανέρχεται μηνιαίως σε ποσοστό 20%. β...2...9.Στους ασφαλισμένους της παρ. 1 του παρόντος άρθρου, οι οποίοι αμείβονται με δελτίο παροχής υπηρεσιών και για τους οποίους προκύπτει ότι το εισόδημα τους προέρχεται από την απασχόληση τους σε ένα ή και δυο πρόσωπα (φυσικά και νομικά) εφαρμόζονται αναλογικά ως προς το ύψος, τον τρόπο υπολογισμού και τον υπόχρεο καταβολής της εισφοράς, οι διατάξεις του άρθρου 38 του παρόντος. Σε περίπτωση αμφισβήτησης της υπαγωγής ενός προσώπου στη ρύθμιση της παραγράφου αυτής, μπορούν να υποβληθούν από οποιονδήποτε συμβαλλόμενο αντιρρήσεις ενώπιον του ΕΦΚΑ. Με απόφαση του Υπουργού Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης καθορίζονται η εφαρμοστέα διαδικασία αντιρρήσεων και ο τρόπος έκδοσης των σχετικών αποφάσεων. 10...».
Ερμηνεία και εφαρμογή διατάξεων
Από τις προπαρατιθέμενες διατάξεις, ερμηνευόμενες αυτοτελώς και σε συνδυασμό, συνάγονται τα ακόλουθα:
8. Η Μεταφραστική Υπηρεσία (εις το εξής Μ.Υ.) αποτελεί Υπηρεσία του ΥΠΕΞ σε επίπεδο Διεύθυνσης με κύρια αρμοδιότητα την παροχή υπηρεσιών επίσημης μετάφρασης δημοσίων και ιδιωτικών εγγράφων προς το Ελληνικό Δημόσιο ή προς τρίτους. Για την άσκηση της αρμοδιότητας αυτής η Μ.Υ. συνεργάζεται με ιδιώτες μεταφραστές από το Μητρώο Επίσημων Μεταφραστών του ΥΠΕΞ, που καταρτίζεται με απόφαση του Υπουργού Εξωτερικών, μετά από ειδική γραπτή ή προφορική δοκιμασία ελέγχου της επάρκειας της ξένης γλώσσας.
9. Τα μεταφραστικά τέλη, ο καθορισμός των οποίων γίνεται με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Εξωτερικών, καταβάλλονται από τους ενδιαφερόμενους ιδιώτες στη Μ.Υ., από αυτά δε, παρακρατείται ποσοστό 10% που χρησιμοποιείται, μεταξύ άλλων, και για την κάλυψη των λειτουργικών δαπανών της Υπηρεσίας. Σε περίπτωση μετάφρασης εγγράφων για λογαριασμό δημοσίων υπηρεσιών, τα μεταφραστικά τέλη καταβάλλονται από τις ίδιες μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα, το οποίο δεν ξεπερνά τις εξήντα ημέρες από την παραλαβή από τις οικονομικές τους υπηρεσίες των δικαιολογητικών δαπάνης, που συντάσσονται και αποστέλλονται από τη Μ.Υ.
10. Η Μ.Υ. καταθέτει καθημερινά το ποσό που προκύπτει από τα μεταφραστικά δικαιώματα, τα οποία καταβάλλονται από τους ενδιαφερόμενους ιδιώτες, σε τραπεζικό λογαριασμό που έχει συσταθεί υπέρ της σε πιστωτικό ίδρυμα. Από τα χρήματα αυτά και μετά την παρακράτηση του προαναφερθέντος ποσοστού 10%, αλλά και των λοιπών κρατήσεων (π.χ. φόρο 20% κλπ), πληρώνονται ανά δεκαπενθήμερο οι μεταφραστές, ανάλογα με το μεταφραστικό τους έργο, σύμφωνα με την κίνηση των τηρούμενων για αυτούς ατομικών βιβλίων χρεώσεων. Για τις μεταφράσεις που οι ιδιώτες μεταφραστές κάνουν για λογαριασμό δημοσίων υπηρεσιών αμείβονται από τις υπηρεσίες αυτές βάσει του καθορισθέντος με κ.υ.α. πίνακα μεταφραστικών τελών.
11. Όσον αφορά τη φύση της σχέσης των ιδιωτών μεταφραστών με τη Μ.Υ., λαμβανομένων υπόψη των συνθηκών υπό τις οποίες παρέχουν τις υπηρεσίες τους, αυτή προσιδιάζει σε σύμβαση παροχής ανεξαρτήτων υπηρεσιών (ΑΠ 1246/2000, Γνωμ. ΝΣΚ 333/2014, ΝΣΚ 251/2013), παρά το γεγονός ότι έχει γίνει δεκτή και η άποψη περί υπάρξεως δεσμού εξαρτήσεως (ΣτΕ 2347/2015, ΣτΕ 3875/1995). Στην προκειμένη όμως περίπτωση, ενόψει του γεγονότος ότι το ερώτημα αφορά την υπαγωγή τους ή μη σε διάταξη του άρθρου 39 του ν. 4387/2016, που αναφέρεται στην ασφάλιση και τις εισφορές των αυτοαπασχολουμένων και ελευθέρων επαγγελματιών, παρέλκει οποιαδήποτε άλλη εξέταση της φύσης της σχέσης των προσώπων αυτών με το ΥΠΕΞ.
12. Οι ιδιώτες μεταφραστές που συνεργάζονται με τη Μ.Υ. του ΥΠΕΞ, δεν υποχρεούνται να παρέχουν αποκλειστικά τις υπηρεσίες τους στην Υπηρεσία αυτή, αλλά μπορούν να τις παρέχουν και σε άλλα πρόσωπα, φυσικά ή νομικά, στο πλαίσιο άσκησης ελευθερίου επαγγέλματος.
13. Εξετέρου, με τις διατάξεις του ν.4387/2016 επήλθαν σημαντικές αλλαγές από 1.1.2017, τόσο στο φορέα ασφάλισης όσο και στον τρόπο υπολογισμού των οφειλομένων εισφορών των ασφαλισμένων. Η πρώτη αλλαγή αφορά τόσο τους μισθωτούς όσο και τους αυτοαπασχολουμένους, λόγω της ενοποίησης των ταμείων και την ένταξή τους στον Ενιαίο Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (εις το εξής Ε.Φ.Κ.Α.), που αποτελεί τον μοναδικό φορέα κοινωνικής ασφάλισης για την κύρια ασφάλιση, γήρατος και ασθενείας. Με τις διατάξεις του Κεφαλαίου Δ' του ίδιου νόμου ορίζονται οι εισφορές των ασφαλισμένων του Ε.Φ.Κ.Α. με ενιαίο τρόπο, ενόψει του γεγονότος ότι υφίσταται πλέον μόνο ένας φορέας κοινωνικής ασφάλισης για την κύρια ασφάλιση.
14. Ειδικότερα, στη διάταξη του άρθρου 38, που αφορά τις εισφορές μισθωτών και εργοδοτών, το συνολικό ποσοστό εισφορών για τον κλάδο σύνταξης στον Ε.Φ.Κ.Α. ασφαλισμένου μισθωτού και εργοδότη ορίζεται σε 20% επί των πάσης φύσεως αποδοχών των εργαζομένων με την εξαίρεση εκτάκτων παροχών κοινωνικού χαρακτήρα λόγω γάμου, γεννήσεως τέκνων, θανάτου και βαριάς αναπηρίας. Το συνολικό αυτό ποσοστό εισφοράς 20% κατανέμεται κατά 6,67% σε βάρος των ασφαλισμένων και σε 13,33% σε βάρος των εργοδοτών, στους οποίους περιλαμβάνεται από 1.1.2017 το Δημόσιο και τα Ν.Π.Δ.Δ., με την επιφύλαξη, ως προς την αναπροσαρμογή των εισφορών, των περιπτώσεων των παραγράφων 4 και 5 του άρθρου αυτού. Σύμφωνα δε με τη διάταξη του άρθρου 38 παρ.7 οι εισφορές δηλώνονται από τον εργοδότη στην Αναλυτική Περιοδική Δήλωση, με ανάλογη εφαρμογή της ισχύουσας κατά τη δημοσίευση του ν.4387/2016 νομοθεσίας του Ι.Κ.Α. - Ε.Τ.Α.Μ.
15. Επίσης, με το άρθρο 39 εισάγονται ενιαίοι κανόνες για τους ασφαλισμένους αυτοαπασχολούμενους και ελεύθερους επαγγελματίες, παλαιούς και νέους ασφαλισμένους, κατά τη διάκριση του ν. 2084/1992, ως προς το ποσοστό ασφαλιστικής εισφοράς για τον κλάδο κύριας σύνταξης καθώς και ως προς την βάση υπολογισμού της εισφοράς αυτής. Ειδικότερα, για τους αυτοαπασχολούμενους και ελεύθερους επαγγελματίες, οι οποίοι αμείβονται με Δ.Π.Υ. και για τους οποίους προκύπτει ότι το εισόδημά τους προέρχεται από την απασχόλησή τους σε ένα ή και δύο πρόσωπα (φυσικά και νομικά), εφαρμόζονται αναλόγως ως προς το ύψος των εισφορών, τον τρόπο υπολογισμού τους και τον υπόχρεο καταβολής, οι διατάξεις του άρθρου 38 που αφορά τους μισθωτούς και όχι οι λοιπές διατάξεις του άρθρου 39 που αφορούν τους αυτοαπασχολούμενους και ελεύθερους επαγγελματίες. Συνεπώς, για την κατηγορία αυτή, εφόσον το εισόδημά τους προέρχεται από την άσκηση διαρκούς - και όχι ευκαιριακής- επαγγελματικής δραστηριότητας από την απασχόληση σε ένα ή και δύο φυσικά ή νομικά πρόσωπα, προκύπτει, δηλαδή, ουσιαστικά αποκλειστικότητα ως προς το πρόσωπο ή τα πρόσωπα που αποδέχονται τις υπηρεσίες τους, εφαρμόζονται αναλόγως οι διατάξεις του άρθρου 38 που αφορά τις εισφορές μισθωτών και εργοδοτών, τόσο ως προς το ποσοστό εισφοράς, τον τρόπο κατανομής αυτού σε βάρος των ασφαλισμένων και των εργοδοτών, το ανώτατο ετήσιο όριο ασφαλιστικών παροχών κλπ. Σε περίπτωση δε αμφισβήτησης της υπαγωγής ενός προσώπου στην ανωτέρω ρύθμιση, μπορούν να υποβληθούν από οποιονδήποτε συμβαλλόμενο αντιρρήσεις ενώπιον του Ε.Φ.Κ.Α.
16. Προκειμένου να διασφαλισθεί η ενημέρωση των υποχρέων καταβολής και η εμπρόθεσμη καταβολή των εισφορών, ο ασφαλισμένος αυτοαπασχολούμενος ή ελεύθερος επαγγελματίας που επιθυμεί να υπαχθεί στη διάταξη του άρθρου 39 παρ.9 του ν. 4387/2016 θα πρέπει να αναγράφει στο Δ.Π.Υ., που εκδίδει για τον αντισυμβαλλόμενο του, ότι υπάγεται στην εν λόγω ρύθμιση, σύμφωνα και με τα αναφερόμενα στην υπ'αριθμ.πρωτ. Φ80000/οικ. 5547/248/7.2.2017 εγκύκλιο του Υπουργείου Εργασίας Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, που αφορά οδηγίες για την εφαρμογή της ανωτέρω διατάξεως. Στην περίπτωση αυτή, ο αντισυμβαλλόμενος υποχρεούται να υποβάλλει για τον ασφαλισμένο που υπάγεται στην ανωτέρω διάταξη Αναλυτική Περιοδική Δήλωση (Α.Π.Δ.) μέχρι το τέλος εκάστου ημερολογιακού μήνα. Σε περίπτωση, όμως, που ο αντισυμβαλλόμενος αμφιβάλλει για την υποχρέωσή του να καταβάλλει τις εισφορές που του αναλογούν κατ' ανάλογη εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 38 του ν. 4387/2016 και να υποβάλλει ΑΠΔ, η επίλυση της σχετικής διαφοράς θα διενεργηθεί από τα αρμόδια όργανα του Ε.Φ.Κ.Α. κατόπιν υποβολής αντιρρήσεων από οποιοδήποτε συμβαλλόμενο μέρος.
17. Ενόψει των ανωτέρω, οι ιδιώτες μεταφραστές που συνεργάζονται με την ΜΎ. του ΥΠΕΞ και αμείβονται με Δ.Π.Υ. για την μετάφραση εγγράφων που προσκομίζονται σε αυτή είτε από ιδιώτες είτε από δημόσιες υπηρεσίες και το εισόδημά τους προέρχεται από την απασχόλησή τους σε ένα ή δύο φυσικά ή νομικά πρόσωπα, εκ των οποίων το ένα είναι το Ελληνικό Δημόσιο (ΥΠΕΞ), κατ' αρχήν, υπάγονται στις διατάξεις του άρθρου 39 παρ. 9 του ν. 4387/2016. Και τούτο, καθόσον στην έννοια του απασχολούντος αυτούς νομικού προσώπου υπάγεται και το νομικό πρόσωπο του Ελληνικού Δημοσίου, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 38 του ίδιου νόμου, στο οποίο η διάταξη αυτή παραπέμπει. Συνεπώς, από 1.1.2017 για την ασφάλιση τους, το συνολικό ποσοστό εισφοράς αλλά και την κατανομή του εφαρμόζονται αναλόγως οι διατάξεις του άρθρου 38 του ίδιου νόμου που αφορά τις εισφορές των μισθωτών. Τα ανωτέρω δεν διαφοροποιούνται και στην περίπτωση κατά την οποία οι ιδιώτες μεταφραστές, στο πλαίσιο της συνεργασίας τους με την Μ.Υ., αναλαμβάνουν τη μετάφραση εγγράφων που προσκομίζουν σε αυτήν άλλες δημόσιες υπηρεσίες, δεδομένου ότι και στις περιπτώσεις αυτές, παρά το γεγονός ότι η αμοιβή των μεταφραστών καταβάλλεται από τις εν λόγω υπηρεσίες, το εισόδημά τους προέρχεται από την συνεργασία τους με την Μ.Υ. του ΥΠΕΞ και συνεπώς, για την υπαγωγή ή μη των μεταφραστών αυτών στη διάταξη του άρθρου 39 παρ. 9 του ν. 4387/2016 και την κατανομή των ασφαλιστικών εισφορών κατ' ανάλογη εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 38 του ίδιου νόμου, οι υπηρεσίες αυτές δεν μπορούν να θεωρηθούν ξεχωριστά Ν.Π., καθόσον αυτές, όπως και η Μ.Υ. του ΥΠΕΞ εντάσσονται στο Νομικό Πρόσωπο του Ελληνικού Δημοσίου. Υπόχρεος δε, για την εμπρόθεσμη και προσήκουσα καταβολή της εργοδοτικής εισφοράς είναι το Ελληνικό Δημόσιο, προς το οποίο παρέχουν, στο πλαίσιο παροχής ανεξαρτήτων υπηρεσιών, τις μεταφραστικές τους υπηρεσίες και όχι οι επί μέρους Υπηρεσίες του Δημοσίου, όταν προσκομίζουν έγγραφα στη ΜΎ. του ΥΠΕΞ για μετάφραση. Και τούτο, ανεξαρτήτως του τεχνικού θέματος της τελικής επιβάρυνσης του προϋπολογισμού κάθε Υπουργείου, που υποβάλλει έγγραφα προς μετάφραση, για την ασφαλιστική κάλυψη των εν λόγω μεταφραστών, που θα πρέπει να ρυθμισθεί κανονιστικώς και δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί στο πλαίσιο της γνωμοδοτικής αρμοδιότητος του Ν.Σ.Κ.
18. Συνεπώς, κατ' εφαρμογή των ανωτέρω διατάξεων, οι ιδιώτες μεταφραστές που συνεργάζονται κατά τις διατάξεις του άρθρου 22 του ν.3566/2007, όπως ισχύει, με τη Μ.Υ. του ΥΠΕΞ και επιθυμούν να υπαχθούν στη διάταξη του άρθρου 39 τταρ.9 του ν.4387/2016, δύνανται να συνεργασθούν για το διάστημα αυτό, μόνο με ένα ακόμη φυσικό ή νομικό πρόσωπο. Η δε υποχρέωση για την υποβολή σχετικής Α.Π.Δ. που να τους περιλαμβάνει και την καταβολή εργοδοτικών εισφορών για την ασφάλισή τους σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου αυτής, δύναται να γεννηθεί μόνο από τη λήψη σχετικού Δ.Π.Υ. στο οποίο ο ιδιώτης μεταφραστής θα δηλώνει ότι υπάγεται στη διάταξη αυτή και υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα αμφισβητηθεί από την Υπηρεσία η συνδρομή των προϋποθέσεων αυτών στο πρόσωπο του μεταφραστή με την μορφή αντιρρήσεων ενώπιον του Ε.Φ.Κ.Α.
Απάντηση
19. Κατ' ακολουθία των προεκτεθέντων, επί των τεθέντων ερωτημάτων, το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους (Τμήμα Α') γνωμοδοτεί, ομοφώνως, ως εξής:
Ως προς το πρώτο και δεύτερο ερώτημα: Οι ιδιώτες μεταφραστές που συνεργάζονται με την Μ.Υ. του ΥΠΕΞ και αμείβονται με Δ.Π.Υ. για την μετάφραση εγγράφων που προσκομίζονται σε αυτήν είτε από ιδιώτες είτε από Υπουργεία ή δημόσιες υπηρεσίες και το εισόδημά τους προέρχεται από την απασχόλησή τους σε ένα ή δύο φυσικά ή νομικά πρόσωπα, εκ των οποίων το ένα είναι το Ελληνικό Δημόσιο, κατ' αρχήν, υπάγονται στις διατάξεις του άρθρου 39 παρ. 9 του ν. 4387/2016, με συνέπεια από 1.1.2017 για την ασφάλισή τους, το συνολικό ποσοστό εισφοράς αλλά και την κατανομή του να εφαρμόζονται αναλόγως οι διατάξεις του άρθρου 38 του ίδιου νόμου που αφορά τις εισφορές των μισθωτών. Υπόχρεος δε για την εμπρόθεσμη και προσήκουσα καταβολή της εργοδοτικής εισφοράς είναι το Ελληνικό Δημόσιο και όχι οι επί μέρους Υπηρεσίες του Δημοσίου, όταν προσκομίζουν έγγραφα στη Μ.Υ. του ΥΠΕΞ για μετάφραση, ανεξαρτήτως του τεχνικού θέματος της τελικής επιβάρυνσης του προϋπολογισμού κάθε Υπουργείου, που υποβάλλει έγγραφα προς μετάφραση, για την ασφαλιστική κάλυψη των εν λόγω μεταφραστών, που θα πρέπει να ρυθμισθεί κανονιστικώς.
Ως προς το τρίτο ερώτημα: Οι ίδιοι μεταφραστές εάν επιθυμούν να υπαχθούν στη διάταξη του άρθρου 39 παρ. 9 του ν. 4387/2016, δύνανται να συνεργασθούν για το διάστημα αυτό, μόνο με ένα ακόμη φυσικό ή νομικό πρόσωπο. Η δε υποχρέωση για την υποβολή σχετικής Α.Π.Δ. που να τους περιλαμβάνει και την καταβολή εργοδοτικών εισφορών για την ασφάλισή τους σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου αυτής, δύναται να γεννηθεί μόνο από τη λήψη σχετικού Δ.Π.Υ. στο οποίο ο ιδιώτης μεταφραστής θα δηλώνει ότι υπάγεται στη διάταξη αυτή και υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα αμφισβητηθεί από την Υπηρεσία η συνδρομή των προϋποθέσεων αυτών στο πρόσωπο του μεταφραστή με την μορφή αντιρρήσεων ενώπιον του Ε.Φ.Κ.Α.
ΘΕΩΡΗΘΗΚΕ
Αθήνα, 25-6-2018
Ο Πρόεδρος
Ανδρέας Χαρλαύτης
Αντιπρόεδρος Ν.Σ.Κ.
Ο Εισηγητής
Κωνσταντίνος Κυριόπουλος
Πάρεδρος Ν.Σ.Κ.