Άρθρα Η νέα διαδικασία Οικειοθελούς Συμμόρφωσης, στο πλαίσιο του φορολογικού ελέγχου

Του Μιχαήλ Μαυρομμάτη | Επόπτη ελέγχου, 2ου ΕΛ.ΚΕ Αττικής

Το επιτυχημένο μοντέλο της λεγόμενης διαδικασίας ‘οικειοθελούς συμμόρφωσης’ δηλαδή της οικειοθελούς υποβολής τροποποιητικών κυρίως δηλώσεων στο πλαίσιο φορολογικού ελέγχου, οι ευνοϊκές διατάξεις της οποίας βρήκαν εφαρμογή σε πάρα πολλές περιπτώσεις φορολογικού ελέγχου, ήρθε να αναμορφώσει και να εξελίξει, ο νέος Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας (Κ.Φ.Δ. |ν. 5104/2024 | ΦΕΚ Α 58/19.4.2024)

Η αναμορφωμένη διαδικασία που πλέον ισχύει με το αρ. 75 αλλά και τα άρθρα 84 παρ. 3, 85, 86 και 117 παρ. 3 του νέου Κ.Φ.Δ. και από 1/10/2024, παρέχει μεγαλύτερη ευελιξία ενώ παράλληλα η εφαρμογή της επεκτείνεται σε οποιοδήποτε στάδιο αποφασίσει ο ελεγχόμενος, με απώτατο χρονικό σημείο την προηγουμένη εισαγωγής της φορολογικής υπόθεσης σε διοικητικό δικαστήριο προς συζήτηση.

Προβλέπει επίσης μεγαλύτερες εκπτώσεις οι οποίες κλιμακώνονται αναλόγως του χρονικού σημείου ανέκκλητης αποδοχής, είτε των δηλωθέντων από τον ελεγχόμενο, είτε των καταλογισθέντων από τον έλεγχο ή και των δύο, διαθέτει τμηματική καταβολή (σε max 12 δόσεις) και απαιτεί για την ενεργοποίηση της την εξόφληση του 25% του κύριου φόρου.

Με άλλα λόγια τροποποιούνται οι διαδικασίες του προηγούμενου (έως και την 30/9/2024) καθεστώτος το οποίο απαιτούσε η όποια δήλωση οικειοθελούς συμμόρφωσης να υποβληθεί από το φορολογούμενο αποκλειστικά ΠΡΙΝ την κοινοποίηση από τον έλεγχο προσωρινού Σημειώματος Διαπιστώσεων Έλεγχου (ή τελευταία έστω μέχρι 10 ημέρες απ’ αυτό), ενώ για να καρπωθεί κανείς τη σημαντική έκπτωση επί του προστίμου (40%) θα έπρεπε να καταβάλει το ΣΥΝΟΛΟ της οφειλής του ήτοι κύριο φόρο, πρόστιμο καθώς και τόκους εκπρόθεσμής καταβολής. Τέλος ενδεχόμενη κοινοποίηση από τον έλεγχο Σ.Δ.Ε. στερούσε μέχρι πρότινος πλήρως το δικαίωμα από τον ελεγχόμενο να κάνει χρήση των ευνοϊκών διατάξεων περί οικειοθελούς συμμόρφωσης.

Παρ’ όλα αυτά, η προϋπάρχουσα διαδικασία, αποδείχθηκε επιτυχής.

Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει τις νέες επιλογές που πλέον διατίθενται στον ελεγχόμενο.

Τονίζεται στο σημείο αυτό ότι η περιγραφόμενη διαδικασία «οικειοθελούς συμμόρφωσης» αφορά ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ περιπτώσεις για τις οποίες έχει εκδοθεί εντολή φορολογικού ελέγχου από την Α.Α.Δ.Ε. για τα φορολογικά αντικείμενα που αναφέρει αυτή ΚΑΙ ΜΟΝΟ, καθώς και τα φορολογικά έτη που αναφέρονται σε αυτή ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ.

Οποιαδήποτε άλλη τροποποιητική δήλωση που υποβάλλεται στην Α.Α.Δ.Ε. ΕΚΤΟΣ του παραπάνω πλαισίου, ΔΕΝ εντάσσεται στις παρακάτω περιπτώσεις, ούτε δικαιούται τις εκπτώσεις που αναφέρονται, τουτέστιν μια οποιαδήποτε τροποποιητική δήλωση η οποία υποβάλλεται ΧΩΡΙΣ ύπαρξη εντολής ελέγχου έχει τις συνέπειες μια απλής εκπρόθεσμης δήλωσης και ΜΟΝΟ.

Είναι αυτονόητο ότι το σύνολο της παρούσας προσέγγισης αποτελεί προσωπική σύνθεση απόψεων και σε καμία περίπτωση δεν δεσμεύει οποιονδήποτε τρίτο. Θερμές ευχαριστίες σε όλους όσους συνεισέφεραν τις απόψεις και το χρόνο τους στη δημιουργία του παρόντος.

ΣΤΑΔΙΑ ΕΛΕΓΚΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
Φορολογικός έλεγχος κοινοποιεί εντολή ελέγχου χωρίς ακόμη την κοινοποίηση προσωρινού Σημειώματος Διαπιστώσεων Ελέγχου (Σ.Δ.Ε.), στον ελεγχόμενο:	Φορολογικός έλεγχος κοινοποιεί προσωρινό Σημείωμα Διαπιστώσεων Ελέγχου (Σ.Δ.Ε.), στον ελεγχόμενο (μετά την κοινοποίηση εντολής ελέγχου):	Από την ενδέκατη (11η) ημέρα κοινοποιημένου προσωρινού Σ.Δ.Ε. από τον έλεγχο,	ή με κοινοποιημένες ΟΡΙΣΤΙΚΕΣ Πράξεις Ελέγχου,	ή σε υποβολή ενδικοφανών προσφυγών στη ΔΕΔ και μέχρι ΠΡΙΝ την κοινοποίηση της σχετικής απόφασης της ΔΕΔ	ΜΕΤΑ την κοινοποίηση της απόφασης της ΔΕΔ ή την πάροδο της προθεσμίας για τη σιωπηρή απόρριψη⁴ και διαγραφή της προθεσμίας δικαστικής προσφυγής:	ΜΕΤΑ την άσκηση δικαστικής προσφυγής και ΠΡΙΝ την αρχική ορισθείσα προθεσμία συζήτησης:
		σε οποιαδήποτε κατάσταση από τις παραπάνω:
ΕΠΙΛΟΓΗ 1	ΕΠΙΛΟΓΗ 2	ΕΠΙΛΟΓΗ 3			ΕΠΙΛΟΓΗ 4	ΕΠΙΛΟΓΗ 5
1. Διαρκούντος του ελέγχου οικειοθελής υποβολής αρχικών/τροποποιητικών δηλώσεων² από τον ελεγχόμενο στην αρμόδια Δ.Ο.Υ./ΚΕΦΟΔΕ.	2. Αποκλειστικά εντός δέκα (10) ημερολογιακών ημερών από την κοινοποίηση προσωρινού Σ.Δ.Ε., οικειοθελής υποβολής αρχικών/τροποποιητικών δηλώσεων2 από τον ελεγχόμενο στην αρμόδια Δ.Ο.Υ./ΚΕΦΟΔΕ.	Δεν υπάρχει πλέον η δυνατότητα υποβολής αρχικών/τροποποιητικών δηλώσεων, ως προς τα αντικείμενα και τα έτη της εντολής ελέγχου (για λοιπά έτη και φορολογίες υπάρχει κανονικά η δυνατότητα υποβολής με τις συνέπειες μιας απλής εκπρόθεσμης δήλωσης) (παρ.3 του άρθρου 23 του ν. 5104/2024).			Δεν υπάρχει πλέον η δυνατότητα υποβολής αρχικών/τροποποιητικών δηλώσεων, ως προς τα αντικείμενα και τα έτη της εντολής ελέγχου (για λοιπά έτη και φορολογίες υπάρχουν κανονικά η δυνατότητα υποβολής με τις συνέπειες μιας απλής εκπρόθεσμης δήλωσης).	Δεν υπάρχει πλέον η δυνατότητα υποβολής αρχικών/τροποποιητικών δηλώσεων, ως προς τα αντικείμενα και τα έτη της εντολής ελέγχου (για λοιπά έτη και φορολογίες υπάρχουν κανονικά η δυνατότητα υποβολής με τις συνέπειες μιας απλής εκπρόθεσμης δήλωσης).
1.1 Υποβολή εν συνεχεία ΚΑΙ ανέκκλητης δήλωσης αποδοχής1 των παραπάνω τροποποιητικών δηλώσεων με ταυτόχρονη επιλογή μέσω αυτής του τρόπου εξόφλησης της οφειλής είτε εφάπαξ, είτε σε έως 12 δόσεις (αναμένεται η δημιουργία σχετικής εφαρμογής).	2.1 Υποβολή εν συνεχεία ΚΑΙ ανέκκλητης δήλωσης αποδοχής ¹ των παραπάνω τροποποιητικών δηλώσεων με ταυτόχρονη επιλογή μέσω αυτής του τρόπου εξόφλησης της οφειλής είτε εφάπαξ, είτε σε έως 12 δόσεις (αναμένεται η δημιουργία σχετικής εφαρμογής).	3.1 Υποβολή ανέκκλητης δήλωσης αποδοχής1 των οριστικών πράξεων με ταυτόχρονη επιλογή μέσω αυτής του τρόπου εξόφλησης της οφειλής (αναμένεται η δημιουργία σχετικής). Σε περίπτωση ήδη υποβολής ενδικοφανών προσφυγής η υποβολή της παραπάνω δήλωσης θεωρείται αυτοδίκαια παραίτηση από την ενδικοφανή προσφυγή.			4.1 Εφόσον ΔΕΝ έχει κατατεθεί δικαστική προσφυγή, υποβολή ανέκκλητης δήλωσης αποδοχής ¹ των οριστικών πράξεων με ταυτόχρονη επιλογή μέσω αυτής του τρόπου εξόφλησης της οφειλής είτε εφάπαξ, είτε σε έως 12 δόσεις (αναμένεται η δημιουργία σχετικής εφαρμογής).	5.1 Εφόσον έχει υποβληθεί παραίτηση από τη δικαστική προσφυγή, υποβολή ανέκκλητης και ανεπιφύλακτης δήλωσης αποδοχής¹ των οριστικών πράξεων και καθορισμός σε αυτή του τρόπου εξόφλησης της προκύπτουσας οφειλής (αναμένεται η δημιουργία σχετικής εφαρμογής).
1.2 Καταβολή εντός τριών ημερών από την υποβολής της ανέκκλητης δήλωσης αποδοχής του 25% του κύριου φόρου. Χωρίς την καταβολή αυτή η δήλωση αποδοχής είναι ανίσχυρη.	2.2 Καταβολή εντός τριών ημερών από την ανέκκλητη δήλωση αποδοχής του 25% του κύριου φόρου. Χωρίς την καταβολή αυτή η δήλωση αποδοχής είναι ανίσχυρη.	3.2 Καταβολή εντός τριών ημερών από την ανέκκλητη δήλωση αποδοχής του 25% του κύριου φόρου. Χωρίς την καταβολή αυτή η δήλωση αποδοχής είναι ανίσχυρη.			4.2 Καταβολή εντός τριών ημερών από την ανέκκλητη δήλωση αποδοχής του 25% του κύριου φόρου. Χωρίς την καταβολή αυτή η δήλωση αποδοχής είναι ανίσχυρη.	5.2 Καταβολή εντός τριών ημερών από την ανέκκλητη δήλωση αποδοχής του 25% του κύριου φόρου. Χωρίς την καταβολή αυτή η δήλωση αποδοχής είναι ανίσχυρη.
1.3 Κατόπιν της παραπάνω καταβολής η διαδικασία θεωρείται πλέον σε ισχύ, με συνέπεια τη ταυτόχρονη ΜΕΙΩΣΗ κατά 50% του σχετικού ΠΡΟΣΤΙΜΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ³ και μόνο.	2.3 Κατόπιν της παραπάνω καταβολής η διαδικασία θεωρείται πλέον σε ισχύ, με συνέπεια τη ταυτόχρονη ΜΕΙΩΣΗ κατά 50% του σχετικού ΠΡΟΣΤΙΜΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ³ και μόνο.	3.3 Κατόπιν της παραπάνω καταβολής η διαδικασία θεωρείται πλέον σε ισχύ, με συνέπεια τη ταυτόχρονη ΜΕΙΩΣΗ κατά 40% του σχετικού ΠΡΟΣΤΙΜΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ³ και μόνο.			4.3 Κατόπιν της παραπάνω καταβολής η διαδικασία θεωρείται πλέον σε ισχύ, με συνέπεια τη ταυτόχρονη ΜΕΙΩΣΗ κατά 30% του σχετικού ΠΡΟΣΤΙΜΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ³ και μόνο.	5.3 Κατόπιν της παραπάνω καταβολής η διαδικασία θεωρείται πλέον σε ισχύ, με συνέπεια τη ταυτόχρονη ΜΕΙΩΣΗ κατά 25% του σχετικού ΠΡΟΣΤΙΜΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ³ και μόνο.
1.4 Εξόφληση του υπολοίπου είτε εντός 30 ημερών από την υποβολή της δήλωσης αποδοχής, είτε έναρξη καταβολής των max 12 δόσεων (με τον συνυπολογισμό σχετικού τόκου).	2.4 Εξόφληση του υπολοίπου είτε εντός 30 ημερών από την υποβολή της δήλωσης αποδοχής, είτε έναρξη καταβολής των max 12 δόσεων (με τον συνυπολογισμό σχετικού τόκου).	3.4 Εξόφληση του υπολοίπου είτε εντός 30 ημερών από την υποβολή της δήλωσης αποδοχής, είτε έναρξη καταβολής των max 12 δόσεων (με τον συνυπολογισμό σχετικού τόκου).			4.4 Εξόφληση του υπολοίπου είτε εντός 30 ημερών από την υποβολή της δήλωσης αποδοχής, είτε έναρξη καταβολής των max 12 δόσεων (με τον συνυπολογισμό σχετικού τόκου).	5.4 Εξόφληση του υπολοίπου είτε εντός 30 ημερών από την υποβολή της δήλωσης αποδοχής, είτε έναρξη καταβολής των max 12 δόσεων (με τον συνυπολογισμό σχετικού τόκου).
ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΑΘΕΤΗΣΗΣ ΚΑΤΑΒΟΛΩΝ (είτε εφάπαξ καταβολής, είτε μεμονωμένης δόσης)
Μη εμπρόθεσμη εξόφληση είτε δόσης, είτε της εφάπαξ καταβολής συνεπάγεται την ΑΡΣΗ της έκπτωσης, με συνέπεια να καθίσταται συνολικά ληξιπρόθεσμη όλη η οφειλή αφαιρούμενων των ποσών που έχουν ήδη καταβληθεί (βλ. παρ. 5 αρ. 75).
Η δήλωση αποδοχής καθώς και οι υποβληθείσες δηλώσεις ως ανέκκλητες εξακολουθούν ισχύουν μεν έναντι της φορολογικής διοίκησης, πλην όμως ο φορολογούμενος χάνει το ευεργέτημα της έκπτωσης επί του προστίμου το οποίο εν συνεχεία επαναβεβαιώνεται. ----------------------

^1.Ως προς τις επιλογές 1 & 2, μέχρι την έκδοση διευκρινιστικής απόφασης, και τη λειτουργία της σχετικής εφαρμογής, θα παραλαμβάνονται δηλώσεις αποδοχής από την εκάστοτε αρμόδια για την παραλαβή φορολογικών δηλώσεων υπηρεσία (ΚΕΦΟΔΕ/ΔΟΥ), βάσει σχετικού προτύπου που έχει αναρτηθεί στον ιστότοπο της ΑΑΔΕ.
Ως προς τις επιλογές 3, 4 & 5, σχετικές δηλώσεις αποδοχής παραλαμβάνονται από ΚΕΜΕΕΠ/ΚΕΦΟΜΕΠ/ΕΛΚΕ και ΔΟΥ Α' τάξης κατά περίπτωση. Σε κάθε περίπτωση το εν λόγω πρότυπο δεν είναι δεσμευτικό καθώς θα γίνονται δεκτές δηλώσεις αποδοχής και άλλης μορφής αρκεί να περιέχονται οι απαραίτητες πληροφορίες.

^2. Εφόσον υποβληθούν τροποποιητικές/αρχικές δηλώσεις (επιλογές 1 & 2), δεν είναι δυνατή η ανάκληση φορολογητέας ύλης σε καμία περίπτωση ως προς τις φορολογίες της εντολής ελέγχου κ’ για τα έτη που περιέχει αυτή.
Φόροι, τέλη, εισφορές, πρόστιμα και λοιπά ποσά που προκύπτουν από τις παραπάνω υποβληθείσες δηλώσεις (αρχικές ή τροποποιητικές), στο πλαίσιο τις εντολής ελέγχου και μόνο, ΔΕΝ διαγράφονται, ούτε επιστρέφονται, ούτε συμψηφίζονται. (παρ. 3 άρθρο 22 του ν. 5104/2024).

^3. Μείωση προστίμων:
- της παρ. 6 του άρθρου 53 του ν. 5104/2024
- της παρ. 1 του άρθρου 54 του ν. 5104/2024
- της παρ. 2 του άρθρου 54 του ν. 5104/2024

^4. Με απόφαση του Προϊσταμένου της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών, η οποία εκδίδεται πριν από την πάροδο της ανωτέρω προθεσμίας των εκατόν είκοσι (120) ημερών και κοινοποιείται στον υπόχρεο, η εν λόγω προθεσμία μπορεί να παραταθεί άπαξ για τριάντα (30) ημέρες , σε περίπτωση που προσκομίζονται από τον υπόχρεο νέα στοιχεία ενώπιον της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών ή γίνει επίκληση νέων πραγματικών περιστατικών κατά τις τελευταίες τριάντα (30) ημέρες πριν από την πάροδο της προθεσμίας των εκατόν είκοσι (120) ημερών για την έκδοση επί της ενδικοφανούς προσφυγής. Αν, εντός της ανωτέρω προθεσμίας, δεν εκδοθεί απόφαση τότε θεωρείται ότι η ενδικοφανής προσφυγή έχει απορριφθεί από τη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών και ο υπόχρεος έχει λάβει γνώση αυτής της απόρριψης κατά την εκπνοή της προθεσμίας αυτής.

Πηγές: ν. 5104/2024, σύνθεση απόψεων και επιτόπια έρευνα.