ΔΕΕ Ε 1001148 ΕΞ 04-01-2023
Απάντηση στην υπ' αριθ. 1489/20-12-2022 ερώτηση κοινοβουλευτικού ελέγχου
Αθήνα, 4 Ιανουαρίου 2023
Αριθ. Πρωτ.:Δ.Ε.Ε. Ε 1001148 ΕΞ 2023
ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ
ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΣΠΡΑΞΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΡΟΦΩΝ
ΤΜΗΜΑΤΑ Α', Β', Δ', Ε
Ταχ. Δ/νση:Πανεπιστημίου 20
Ταχ. Κώδικας:106 72 Αθήνα
Τηλέφωνο:210 3614303
E-mail:deispraxeon@aade.gr
ΠΡΟΣ: Υπουργείο Οικονομικών
Υπηρεσία Συντονισμού
Γραφείο Νομικών και Κοινοβουλευτικών Θεμάτων
Χαρ. Τρικούπη 6-10, Τ.Κ. 106 79 Αθήνα
ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΕΠΕΙΓΟΝ-ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ
ΘΕΜΑ: Απάντηση στην υπ' αριθ. 1489/20-12-2022 ερώτηση κοινοβουλευτικού ελέγχου
ΣΧΕΤ: Το υπ' αριθ. πρωτ. 188500 ΕΞ 2022/22-12-2022 έγγραφο του Γραφείου Νομικών και Κοινοβουλευτικών Θεμάτων της Υπηρεσίας Συντονισμού του Υπουργείου Οικονομικών
Σε απάντηση της υπ' αριθ. 1489/20-12-2022 ερώτησης κοινοβουλευτικού ελέγχου με θέμα: «Να μην απαιτείται η πληρωμή τόκων και προσαυξήσεων στην προεξόφληση ρυθμισμένων οφειλών και ειδικά στον εξωδικαστικό μηχανισμό του ν. 4738/2020», η οποία διαβιβάστηκε στην Υπηρεσία μας με το ανωτέρω σχετικό έγγραφο, και ειδικότερα ως προς το ζήτημα της προεξόφλησης ρύθμισης εξωδικαστικού μηχανισμού του ν. 4738/2020, που θίγεται σε αυτήν, παρέχονται οι ακόλουθες διευκρινίσεις:
Σύμφωνα με την παρ. 6 του άρθρου 9 της υπ' αριθ. 66468 ΕΞ 2021/04.06.2021 κοινής απόφασης των Υπουργών Οικονομικών και Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων («Διαδικασία επιβεβαίωσης της βιωσιμότητας ή φερεγγυότητας του οφειλέτη, κατά περίπτωση, και διαδικασία κατάρτισης της διμερούς σύμβασης αναδιάρθρωσης», Β'2484/10-6-2021), η οποία έχει εκδοθεί κατ' εξουσιοδότηση της παρ. 3 του άρθρου 71 του ν. 4738/2020 «Σε περίπτωση προεξόφλησης της ρύθμισης, με καταβολή από τον οφειλέτη ή συμψηφισμό, δεν αφαιρούνται οι τόκοι καταβολής που έχουν υπολογιστεί και παραμένουν ανεξόφλητοι».
Παρά ταύτα, το τελικό ποσό που καλείται να καταβάλει ο οφειλέτης κατά το χρόνο της προεξόφλησης, στο οποίο περιλαμβάνεται και το άθροισμα των προϋπολογισμένων τόκων των δόσεων της ρύθμισης, δεν δύναται να υπερβαίνει την αρχική οφειλή, όπως θα είχε διαμορφωθεί κατά το χρόνο της προεξόφλησης, δεδομένου ότι τα ποσά που εισπράττονται στο πλαίσιο της ρύθμισης και κατά τη διάρκεια αυτής πιστώνονται στις ρυθμιζόμενες οφειλές «με τρέχοντα συνεισπραττόμενα», ήτοι με τις τρέχουσες προσαυξήσεις και τόκους εκπρόθεσμης καταβολής που τις επιβαρύνουν (βλ. τη σχετική εγκύκλιο Ε.2065/2022 του Διοικητή Α.Α.Δ.Ε., παρ. 32, 61 και 65). Συνεπώς, το συνολικό ποσό που θα καταβάλει ένας οφειλέτης που επιθυμεί να προεξοφλήσει τη ρύθμιση θα είναι σε κάθε περίπτωση μικρότερο ή -κατ' ανώτατο όριο- ίσο με το ύψος της υπαχθείσας στη ρύθμιση οφειλής, όπως θα είχε διαμορφωθεί κατά το χρόνο της προεξόφλησης, αν δεν είχε μεσολαβήσει η ρύθμιση, και δεν θα δύναται να το υπερβεί. Η εφαρμογή αυτού του ανώτατου ορίου/«φραγμού», ότι δηλαδή ο οφειλέτης σε καμία περίπτωση δεν θα πληρώσει στο πλαίσιο της ρύθμισης ποσό μεγαλύτερο από την αρχική οφειλή, όπως θα έχει διαμορφωθεί, κατόπιν των πιστώσεων των εισπραχθέντων ποσών, κατά το χρόνο της εξόφλησης, αν δεν είχε μεσολαβήσει η ρύθμιση, συνάγεται και από το άρθρο 10 της Κ.Υ.Α. υπ' αριθ. 66468 ΕΞ 2021/04.06.2021, κατά το οποίο σε περίπτωση ανατροπής της σύμβασης έναντι του Δημοσίου, καθίσταται αμέσως ληξιπρόθεσμο και απαιτητό το σύνολο του υπολοίπου της οφειλής που παραμένει ανεξόφλητο, σύμφωνα με τα στοιχεία της αρχικής βεβαίωσης, μαζί με τους αναλογούντες τόκους και προσαυξήσεις εκπρόθεσμης καταβολής, χωρίς πρόβλεψη επιπλέον «ποινής».
Επισημαίνεται ότι ο εξωδικαστικός μηχανισμός θεσπίστηκε ως προσήκουσα λύση για οφειλέτες που, βάσει της ικανότητας αποπληρωμής τους, αδυνατούν να ανταπεξέλθουν στην αποπληρωμή των υποχρεώσεών τους κατά τις κείμενες διατάξεις (σχετικές οι περ. στ' της παρ. 3 του άρθρου 7 και περ. α' του άρθρου 9 του ν. 4738/2020). Αυτός είναι ο δικαιολογητικός λόγος της θέσπισης εξατομικευμένων μακροπρόθεσμων ρυθμίσεων με χρονικό ορίζοντα αποπληρωμής έως και είκοσι (20) έτη (βλ. περ. α.1. του άρθρου 22 του ν. 4738/2020). Με βασικό κριτήριο την ικανότητα αποπληρωμής του οφειλέτη, όπως προσδιορίζεται κατ' εφαρμογή του ειδικού υπολογιστικού εργαλείου που προβλέπεται στο άρθρο 71 του ν. 4738/2020, μπορεί επιπλέον να προκύψει ακόμα και μεγάλο ποσοστό διαγραφής βασικής οφειλής. Επομένως, εάν ο οφειλέτης αποκτήσει κατά τη διάρκεια της ρύθμισης έκτακτο εισόδημα, λόγω του οποίου είναι πλέον σε θέση να εξοφλήσει νωρίτερα τις οφειλές του (αύξηση ικανότητας αποπληρωμής), δεν πρέπει μεν να περιέλθει σε χειρότερη θέση από αυτήν που θα βρισκόταν χωρίς τη ρύθμιση, σύμφωνα με τα προαναφερθέντα, από την άλλη πλευρά όμως δεν θα ήταν συμβατό με το πνεύμα του νομοθέτη να επωφεληθεί ο οφειλέτης σωρευτικά και της διαγραφής βασικής οφειλής, που χορηγήθηκε στο πλαίσιο της ρύθμισης λόγω της αρχικής αδυναμίας αποπληρωμής, και της απαλλαγής από μελλοντικούς τόκους της ρύθμισης (στο βαθμό βέβαια που το συνολικό καταβλητέο ποσό, όπως θα διαμορφωθεί με τους εν λόγω τόκους, δεν θα υπερβαίνει το ανώτατο όριο που προαναφέρθηκε), χωρίς να έχει μεσολαβήσει επανυπολογισμός από το υπολογιστικό εργαλείο βάσει της νέας ικανότητας αποπληρωμής του οφειλέτη, που προφανώς θα οδηγούσε σε μικρότερο ποσοστό διαγραφής.
Τα λοιπά ζητήματα που τίθενται στην ερώτηση κοινοβουλευτικού ελέγχου δεν εμπίπτουν στις αρμοδιότητες της Υπηρεσίας μας.
Ο Προϊστάμενος της Γενικής Διεύθυνσης Φορολογικής Διοίκησης
α.α.
ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΤΣΙΠΗΣ
Αριθ. Πρωτ.:Δ.Ε.Ε. Ε 1001148 ΕΞ 2023
ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ
ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΣΠΡΑΞΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΡΟΦΩΝ
ΤΜΗΜΑΤΑ Α', Β', Δ', Ε
Ταχ. Δ/νση:Πανεπιστημίου 20
Ταχ. Κώδικας:106 72 Αθήνα
Τηλέφωνο:210 3614303
E-mail:deispraxeon@aade.gr
ΠΡΟΣ: Υπουργείο Οικονομικών
Υπηρεσία Συντονισμού
Γραφείο Νομικών και Κοινοβουλευτικών Θεμάτων
Χαρ. Τρικούπη 6-10, Τ.Κ. 106 79 Αθήνα
ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΕΠΕΙΓΟΝ-ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ
ΘΕΜΑ: Απάντηση στην υπ' αριθ. 1489/20-12-2022 ερώτηση κοινοβουλευτικού ελέγχου
ΣΧΕΤ: Το υπ' αριθ. πρωτ. 188500 ΕΞ 2022/22-12-2022 έγγραφο του Γραφείου Νομικών και Κοινοβουλευτικών Θεμάτων της Υπηρεσίας Συντονισμού του Υπουργείου Οικονομικών
Σε απάντηση της υπ' αριθ. 1489/20-12-2022 ερώτησης κοινοβουλευτικού ελέγχου με θέμα: «Να μην απαιτείται η πληρωμή τόκων και προσαυξήσεων στην προεξόφληση ρυθμισμένων οφειλών και ειδικά στον εξωδικαστικό μηχανισμό του ν. 4738/2020», η οποία διαβιβάστηκε στην Υπηρεσία μας με το ανωτέρω σχετικό έγγραφο, και ειδικότερα ως προς το ζήτημα της προεξόφλησης ρύθμισης εξωδικαστικού μηχανισμού του ν. 4738/2020, που θίγεται σε αυτήν, παρέχονται οι ακόλουθες διευκρινίσεις:
Σύμφωνα με την παρ. 6 του άρθρου 9 της υπ' αριθ. 66468 ΕΞ 2021/04.06.2021 κοινής απόφασης των Υπουργών Οικονομικών και Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων («Διαδικασία επιβεβαίωσης της βιωσιμότητας ή φερεγγυότητας του οφειλέτη, κατά περίπτωση, και διαδικασία κατάρτισης της διμερούς σύμβασης αναδιάρθρωσης», Β'2484/10-6-2021), η οποία έχει εκδοθεί κατ' εξουσιοδότηση της παρ. 3 του άρθρου 71 του ν. 4738/2020 «Σε περίπτωση προεξόφλησης της ρύθμισης, με καταβολή από τον οφειλέτη ή συμψηφισμό, δεν αφαιρούνται οι τόκοι καταβολής που έχουν υπολογιστεί και παραμένουν ανεξόφλητοι».
Παρά ταύτα, το τελικό ποσό που καλείται να καταβάλει ο οφειλέτης κατά το χρόνο της προεξόφλησης, στο οποίο περιλαμβάνεται και το άθροισμα των προϋπολογισμένων τόκων των δόσεων της ρύθμισης, δεν δύναται να υπερβαίνει την αρχική οφειλή, όπως θα είχε διαμορφωθεί κατά το χρόνο της προεξόφλησης, δεδομένου ότι τα ποσά που εισπράττονται στο πλαίσιο της ρύθμισης και κατά τη διάρκεια αυτής πιστώνονται στις ρυθμιζόμενες οφειλές «με τρέχοντα συνεισπραττόμενα», ήτοι με τις τρέχουσες προσαυξήσεις και τόκους εκπρόθεσμης καταβολής που τις επιβαρύνουν (βλ. τη σχετική εγκύκλιο Ε.2065/2022 του Διοικητή Α.Α.Δ.Ε., παρ. 32, 61 και 65). Συνεπώς, το συνολικό ποσό που θα καταβάλει ένας οφειλέτης που επιθυμεί να προεξοφλήσει τη ρύθμιση θα είναι σε κάθε περίπτωση μικρότερο ή -κατ' ανώτατο όριο- ίσο με το ύψος της υπαχθείσας στη ρύθμιση οφειλής, όπως θα είχε διαμορφωθεί κατά το χρόνο της προεξόφλησης, αν δεν είχε μεσολαβήσει η ρύθμιση, και δεν θα δύναται να το υπερβεί. Η εφαρμογή αυτού του ανώτατου ορίου/«φραγμού», ότι δηλαδή ο οφειλέτης σε καμία περίπτωση δεν θα πληρώσει στο πλαίσιο της ρύθμισης ποσό μεγαλύτερο από την αρχική οφειλή, όπως θα έχει διαμορφωθεί, κατόπιν των πιστώσεων των εισπραχθέντων ποσών, κατά το χρόνο της εξόφλησης, αν δεν είχε μεσολαβήσει η ρύθμιση, συνάγεται και από το άρθρο 10 της Κ.Υ.Α. υπ' αριθ. 66468 ΕΞ 2021/04.06.2021, κατά το οποίο σε περίπτωση ανατροπής της σύμβασης έναντι του Δημοσίου, καθίσταται αμέσως ληξιπρόθεσμο και απαιτητό το σύνολο του υπολοίπου της οφειλής που παραμένει ανεξόφλητο, σύμφωνα με τα στοιχεία της αρχικής βεβαίωσης, μαζί με τους αναλογούντες τόκους και προσαυξήσεις εκπρόθεσμης καταβολής, χωρίς πρόβλεψη επιπλέον «ποινής».
Επισημαίνεται ότι ο εξωδικαστικός μηχανισμός θεσπίστηκε ως προσήκουσα λύση για οφειλέτες που, βάσει της ικανότητας αποπληρωμής τους, αδυνατούν να ανταπεξέλθουν στην αποπληρωμή των υποχρεώσεών τους κατά τις κείμενες διατάξεις (σχετικές οι περ. στ' της παρ. 3 του άρθρου 7 και περ. α' του άρθρου 9 του ν. 4738/2020). Αυτός είναι ο δικαιολογητικός λόγος της θέσπισης εξατομικευμένων μακροπρόθεσμων ρυθμίσεων με χρονικό ορίζοντα αποπληρωμής έως και είκοσι (20) έτη (βλ. περ. α.1. του άρθρου 22 του ν. 4738/2020). Με βασικό κριτήριο την ικανότητα αποπληρωμής του οφειλέτη, όπως προσδιορίζεται κατ' εφαρμογή του ειδικού υπολογιστικού εργαλείου που προβλέπεται στο άρθρο 71 του ν. 4738/2020, μπορεί επιπλέον να προκύψει ακόμα και μεγάλο ποσοστό διαγραφής βασικής οφειλής. Επομένως, εάν ο οφειλέτης αποκτήσει κατά τη διάρκεια της ρύθμισης έκτακτο εισόδημα, λόγω του οποίου είναι πλέον σε θέση να εξοφλήσει νωρίτερα τις οφειλές του (αύξηση ικανότητας αποπληρωμής), δεν πρέπει μεν να περιέλθει σε χειρότερη θέση από αυτήν που θα βρισκόταν χωρίς τη ρύθμιση, σύμφωνα με τα προαναφερθέντα, από την άλλη πλευρά όμως δεν θα ήταν συμβατό με το πνεύμα του νομοθέτη να επωφεληθεί ο οφειλέτης σωρευτικά και της διαγραφής βασικής οφειλής, που χορηγήθηκε στο πλαίσιο της ρύθμισης λόγω της αρχικής αδυναμίας αποπληρωμής, και της απαλλαγής από μελλοντικούς τόκους της ρύθμισης (στο βαθμό βέβαια που το συνολικό καταβλητέο ποσό, όπως θα διαμορφωθεί με τους εν λόγω τόκους, δεν θα υπερβαίνει το ανώτατο όριο που προαναφέρθηκε), χωρίς να έχει μεσολαβήσει επανυπολογισμός από το υπολογιστικό εργαλείο βάσει της νέας ικανότητας αποπληρωμής του οφειλέτη, που προφανώς θα οδηγούσε σε μικρότερο ποσοστό διαγραφής.
Τα λοιπά ζητήματα που τίθενται στην ερώτηση κοινοβουλευτικού ελέγχου δεν εμπίπτουν στις αρμοδιότητες της Υπηρεσίας μας.
Ο Προϊστάμενος της Γενικής Διεύθυνσης Φορολογικής Διοίκησης
α.α.
ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΤΣΙΠΗΣ