84243/27-07-2021
Οδηγίες προς τους φορείς που εμπλέκονται στη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων στο πλαίσιο του ΕΠΑ 2021-2025
Αθήνα, 27/07/2021
Αριθ. Πρωτ. : 84243 - 27/07/2021
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ
ΓΕΝ. ΓΡΑΜ.ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΑ
ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ
Δ/ΝΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΔΕ
Ταχ. Δ/νση:Νίκης 5-7
Ταχ. Κώδικας:Σύνταγμα 10180
Πληροφορίες:Μ. Γιαννοπούλου
Τηλέφωνο:210 3332368
Email:mgiannopopulou@mnec.gr
ΘΕΜΑ: Οδηγίες προς τους φορείς που εμπλέκονται στη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων στο πλαίσιο του ΕΠΑ 2021-2025
1. Εισαγωγή
Στόχος του εγγράφου είναι η παροχή οδηγιών στους φορείς που εμπλέκονται στη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων (εφεξής «Κ.Ε.») κατά την περίοδο υλοποίησης του ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 2021-2025 (εφεξής «ΕΠΑ») από τη Γενική Διεύθυνση Δημοσίων Επενδύσεων του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων, η οποία σύμφωνα με την παρ. 5, του άρθρου 119 του Ν. 4635/2019 (Α' 167) αποτελεί Αρχή Συντονισμού του ΕΠΑ. Η ΓΔ Δημοσίων Επενδύσεων υποστηρίζεται από τη Διεύθυνση Διαχείρισης Εθνικού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (εφεξής «Δι.Δι.Ε.Π.»).
Σύμφωνα με το άρθρο 120, του Ν. 4635/2019, στις διαδικασίες του αναπτυξιακού προγραμματισμού, καθώς και κατά την υλοποίηση του ΕΠΑ και των προγραμμάτων του, τηρούνται οι αρχές και οι κανόνες της εθνικής και ενωσιακής νομοθεσίας, καθώς και των διεθνών συμφωνιών τις οποίες έχει κυρώσει η Ελλάδα, μεταξύ άλλων σε θέματα ανταγωνισμού και κρατικών ενισχύσεων.
Επισημαίνεται ότι, δυνάμει της Υποπαραγράφου Β.4, της Παραγράφου Β, του ν.4152/2013 συστάθηκαν οι Αποκεντρωμένες Μονάδες Κρατικών Ενισχύσεων (εφεξής «ΑΜΚΕ») στα Υπουργεία και στους φορείς εποπτείας τους, που ενδέχεται να χορηγούν Κ.Ε. Η ΑΜΚΕ κάθε Υπουργείου είναι αρμόδια για την διασφάλιση της συμβατότητας με τους κανόνες Κ.Ε. των σχεδίων των δράσεων1 που προετοιμάζονται και προωθούνται από τους εποπτευόμενους φορείς της.
Επίσης, με τον ν.4152/2013 συστάθηκε η Κεντρική Μονάδα Κρατικών Ενισχύσεων (εφεξής «ΚΕΜΚΕ»), η οποία αποτελεί το επίσημο σημείο επαφής για θέματα κρατικών ενισχύσεων προς την Επιτροπή και άλλους Ευρωπαϊκούς και διεθνείς φορείς και συντονιστή στα θέματα κρατικών ενισχύσεων σε εθνικό επίπεδο.
Τέλος, η Ειδική Υπηρεσία Κρατικών Ενισχύσεων (εφεξής «ΕΥΚΕ») συστάθηκε με την παρ. 5, του άρθρου 15, του ν.4314/2014 και λειτουργεί ως ΑΜΚΕ του ν.4152/2013 για το Υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων, καθώς επίσης και για όλα τα συγχρηματοδοτούμενα από τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία (ΕΔΕΤ) έργα.
2. Έλεγχος ύπαρξης Κρατικών Ενισχύσεων
Η παροχή Κ.Ε απαγορεύεται σύμφωνα με το άρθρο 107 της Συνθήκης για την Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) ως μη συμβατές με την ενιαία ευρωπαϊκή αγορά, στο βαθμό που στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό και επηρεάζουν τις συναλλαγές μεταξύ των Κρατών/Μελών (Κ/Μ). Προκειμένου να βοηθηθούν τα Κ/Μ στην παρακολούθηση και έλεγχο των Κ.Ε. το 2016, στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του ενωσιακού θεσμικού πλαισίου περί Κ.Ε., η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε Ανακοίνωση με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την έννοια της Κ.Ε. όπως αναφέρεται στο άρθρο 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης» (2016/C 262/01).
Στην εν λόγω ανακοίνωσή της, η Επιτροπή συνοψίζει τη νομολογία των ενωσιακών δικαστηρίων και καταγράφει την διοικητική πρακτική κατά την έκδοση σχετικών αποφάσεων, παρέχοντας με αυτόν τον τρόπο διευκρινίσεις επί των κριτηρίων που συνθέτουν την έννοια της Κ.Ε., η οποία εφαρμόζεται σε όλα τα έργα ανεξαρτήτου πηγής χρηματοδότησης.
Ως Κ.Ε., βάσει του άρθρου 107 παρ. 1 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης νοείται κάθε οικονομικό πλεονέκτημα προς φορείς που ασκούν οικονομική δραστηριότητα, το οποίο σωρευτικά:
- χορηγείται με κρατικούς πόρους άμεσα ή έμμεσα, και με οποιαδήποτε μορφή,
- αποτελεί ευνοϊκή μεταχείριση ορισμένων μόνο επιχειρήσεων ή κλάδων παραγωγής,
- επηρεάζει το ενδoενωσιακό εμπόριο και νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ.
Επισημαίνεται ότι οι κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις εφαρμόζονται μόνο όταν ο δικαιούχος του μέτρου ενίσχυσης είναι «επιχείρηση». Η έννοια που δίνεται στον όρο επιχείρηση είναι διευρυμένη, καθώς το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έχει ορίσει τις επιχειρήσεις ως οντότητες που ασκούν οικονομική δραστηριότητα ανεξάρτητα από το νομικό καθεστώς που τις διέπει και τον τρόπο χρηματοδότησής τους. Συνεπώς, ο χαρακτηρισμός μιας συγκεκριμένης οντότητας ως επιχείρησης εξαρτάται αποκλειστικά από τη φύση των δραστηριοτήτων που ασκεί και ειδικότερα κατά πόσο αυτή είναι οικονομική.
Για να γίνει διάκριση μεταξύ οικονομικών και μη οικονομικών δραστηριοτήτων, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έχει επανειλημμένα αποφανθεί ότι κάθε δραστηριότητα που συνίσταται στην παροχή αγαθών και υπηρεσιών στην αγορά αποτελεί οικονομική δραστηριότητα. Από τα ανωτέρω προκύπτουν τέσσερεις σημαντικές επιπτώσεις:
1. το καθεστώς της οντότητας δυνάμει της εθνικής νομοθεσίας δεν έχει καθοριστική σημασία. Για παράδειγμα, μια οντότητα που έχει χαρακτηριστεί ως ένωση ή αθλητικός όμιλος δυνάμει της εθνικής νομοθεσίας δύναται ωστόσο να θεωρηθεί επιχείρηση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Το ίδιο ισχύει και για μια οντότητα που αποτελεί επίσημα μέρος της δημόσιας διοίκησης. Το μόνο καθοριστικό κριτήριο που λαμβάνεται υπόψη είναι εάν η οντότητα ασκεί οικονομική δραστηριότητα.
2. η εφαρμογή των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις δεν εξαρτάται από το εάν η οντότητα έχει κερδοσκοπικό σκοπό. Οι μη κερδοσκοπικές οντότητες μπορούν επίσης να προσφέρουν αγαθά και υπηρεσίες στην αγορά.
3. ο χαρακτηρισμός μιας οντότητας ως επιχείρησης συνδέεται πάντα με συγκεκριμένη δραστηριότητα. Μια οντότητα που ασκεί τόσο οικονομικές όσο και μη οικονομικές δραστηριότητες πρέπει να θεωρείται επιχείρηση μόνο σε σχέση με τον πρώτο τύπο δραστηριοτήτων.
4. η έννοια της κρατικής ενίσχυσης, πέραν από τα παραδοσιακά μέτρα ενίσχυσης επιχειρηματικότητας όπου αποδέκτες είναι οι νοούμενες με την κλασική έννοια επιχειρήσεις, επεκτείνεται και ισχύει και για τη δημόσια χρηματοδότηση υποδομών που έχουν οικονομική χρήση, ακριβώς όπως ισχύει για κάθε άλλη δημόσια χρηματοδότηση που ευνοεί την οικονομική δραστηριότητα.
Όταν λοιπόν αναφερόμαστε σε οντότητες που έχουν αποκτήσει τον χαρακτηρισμό επιχειρήσεις (σύμφωνα με τα ανωτέρω) ελέγχεται κατά πόσο αυτές έχουν λάβει ένα επιλεκτικό πλεονέκτημα/όφελος σε σχέση με τις λοιπές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην ίδια αγορά δυνάμει ενός μέτρου ενίσχυσης που έχει εκδοθεί. Συνεπώς το όφελος που δύναται να απολαύσει μία «επιχείρηση» μπορεί να πάρει πολλές μορφές.
Ενδεικτικά αναφέρονται ως πιθανές μορφές ενίσχυσης οι:
- επιχορηγήσεις,
- οι φορολογικές και ασφαλιστικές απαλλαγές και ελαφρύνσεις,
- οι εγγυήσεις, οι επιδοτήσεις επιτοκίου,
- οι κρατικές εισφορές ή οι συμμετοχές σε κεφάλαιο επιχειρήσεων,
- η διαγραφή χρεών,
- η μετατροπή τους σε μετοχικό κεφάλαιο,
- οι ιδιωτικοποιήσεις με ευνοϊκότερους της αγοράς όρους,
- ο ευνοϊκός διακανονισμός χρέους, το ευνοϊκό κοστολόγιο από κρατικούς φορείς κλπ.
Για την διευκόλυνση του έργου των Υπηρεσιών Διαχείρισης (εφεξής «ΥΔ») ως προς την αξιολόγηση της πλήρωσης του κριτηρίου συμβατότητας των σχεδιαζόμενων δράσεων με τους κανόνες του ανταγωνισμού και των κρατικών ενισχύσεων, σας γνωστοποιούμε ότι στον ιστότοπο του ΕΠΑ2 υπάρχει λίστα ελέγχου για τον εντοπισμό στοιχείων κρατικής ενίσχυσης σε σχεδιαζόμενα μέτρα (εφεξής «Λίστα Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων»), η οποία περιλαμβάνει αναλυτικότερα τις ως άνω προϋποθέσεις/κριτήρια για την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης. Λίστα ελέγχου κρατικών ενισχύσεων έχει εκδοθεί τόσο από την ΚΕΜΚΕ, όσο και από την ΕΥΚΕ στο πλαίσιο του συντονιστικού τους ρόλου.
Κρίνεται απαραίτητο η Λίστα Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων να συμπληρώνεται με την απαραίτητη περιγραφή και τεκμηρίωση και να συμπεριλαμβάνεται στον φάκελο της σχεδιαζόμενης δράσης που αποστέλλεται προς γνωμοδότηση στην οικεία ΑΜΚΕ.
3. Υποχρεώσεις των Υπηρεσιών Διαχείρισης των ΤΠΑ/ΠΠΑ
Κατόπιν των ανωτέρω, οι ΥΔ των ΤΠΑ/ΠΠΑ, καθώς και λοιποί φορείς σχεδιασμού, χρηματοδότησης και διαχείρισης δράσεων οι οποίες ενέχουν στοιχεία κρατικών ενισχύσεων, οφείλουν:
3.1) Κατά το στάδιο του σχεδιασμού δράσεων Κ.Ε. (σχεδιασμός Πρόσκλησης/ Ανακοίνωσης Πρόθεσης Χρηματοδότησης): να ενημερώνουν την αρμόδια ΑΜΚΕ και να συνεργάζονται με αυτή για την επιλογή των προσφορότερων διαδικασιών και κριτηρίων επιλογής ώστε να διασφαλίζεται η συμβατότητά με τα προβλεπόμενα στο σχετικό περί κρατικών ενισχύσεων νομικό πλαίσιο. Επίσης, οι ΥΔ θα πρέπει υποχρεωτικά να εφαρμόζουν το «Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου του ΕΠΑ» και το σχετικό «Εγχειρίδιο Διαδικασιών ΣΔΕ ΕΠΑ 2021-2025»3.
3.2) Πριν την έκδοση από τον αρμόδιο Υπουργό ή Περιφερειάρχη των προκηρύξεων ή προσκλήσεων που αφορούν σε Κ.Ε., να υποβάλλουν στην αρμόδια ΑΜΚΕ συμπληρωμένη τη Λίστα Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων προκειμένου να επιβεβαιωθεί η ύπαρξη ή μη Κ.Ε. και η πλήρωση του κριτηρίου συμβατότητας της εκάστοτε δράσης με τους κανόνες του ανταγωνισμού και των Κ.Ε.
Επισημαίνεται ότι στην πρόσκληση/ ανακοίνωση πρόθεσης χρηματοδότησης/ απόφαση ένταξης, οι ΥΔ θα πρέπει να περιλαμβάνουν υποχρεωτικά:
• την αξιολόγηση της αρμόδιας ΑΜΚΕ ως προς την ύπαρξη ή μη Κ.Ε.
• το συγκεκριμένο θεσμικό πλαίσιο όπως υποδεικνύεται από την ΑΜΚΕ, βάσει του οποίου η δράση εξετάσθηκε και κρίθηκε συμβατή με το θεσμικό πλαίσιο Κ.Ε. της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εάν εκ παραδρομής δεν περιληφθεί το θεσμικό πλαίσιο βάσει του οποίου η δράση εξετάσθηκε και κρίθηκε συμβατή με το θεσμικό πλαίσιο Κ.Ε. της Ευρωπαϊκής Ένωσης μια πρόσκληση/ανακοίνωση πρόθεσης χρηματοδότησης, τότε πρέπει οπωσδήποτε να περιληφθεί στην απόφαση ένταξης.
3.3) Κατά τη φάση υλοποίησης δράσεων Κ.Ε. και διενέργειας ελέγχων από ελεγκτικά όργανα σε πράξεις Κ.Ε., να απευθύνονται στην αρμόδια ΑΜΚΕ για υποστήριξη καθώς και επίλυση ζητημάτων που προκύπτουν.
4. Είδη Μέτρων Ενίσχυσης και υποχρεωτικά χρησιμοποιούμενα Πληροφοριακά Συστήματα.
Τα μέτρα ενίσχυσης που εκδίδονται από τις ΥΔ/φορείς δύναται να έχουν ένα συγκεκριμένο αποδέκτη ή περισσότερους αποδέκτες ανάλογα με την στόχευση που πρέπει να εξυπηρετηθεί. Επίσης, δύναται να διαχωρίζονται σε σχέση με το είδος των ωφελουμένων, ήτοι αποδέκτης μπορεί να είναι επιχειρήσεις με την κλασική έννοια του όρου ή να είναι μία υποδομή (αερολιμένας, συνεδριακό κέντρο, πολιτιστικός χώρος κτλ). Η διαχειριστική αντιμετώπιση κάθε είδους ενίσχυσης είναι διαφορετική σε κάθε περίπτωση, παρόλο που η αξιολογική κρίση για το εάν μία δράση ενέχει στοιχεία Κ.Ε. παραμένει η ίδια και σε γενικές γραμμές περιγράφηκε ανωτέρω στην ενότητα 2.
Μία απλουστευτική περιγραφή των διαδικασιών των διαφορετικών σταδίων παρακολούθησης μίας Κ.Ε. περιλαμβάνει τις έννοιες ΠΣΚΕ (πληροφοριακό σύστημα κρατικών ενισχύσεων), ΠΣΣΕΗΣ (πληροφοριακό σύστημα σώρευσης ήσσονος σημασίας), SANI (state aid notification interactive) και TAM (transparency award system).
Τα δύο τελευταία είναι πληροφοριακά συστήματα που έχουν αναπτυχθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και έχουν παρασχεθεί στα Κ/Μ για την εξυπηρέτηση συγκεκριμένων σκοπών που άπτονται του θεσμικού πλαισίου Κ.Ε. Η χρήση τους είναι υποχρεωτική από τα Κ/Μ και στην περίπτωση της Ελλάδας από τις αρμόδιες ΑΜΚΕ και την ΚΕΜΚΕ.
Το ΠΣΚΕ και το ΠΣΣΕΗΣ είναι πληροφοριακά συστήματα που έχει αναπτύξει η χώρα προκειμένου να μπορεί να ευθυγραμμίζεται με τις απαιτήσεις των κανόνων των Κ.Ε., διευκολύνουν σημαντικά σχεδόν το σύνολο των εργασιών που καλούνται να διενεργούν οι φορείς που εμπλέκονται στα στάδια έκδοσης και υλοποίησης δράσεων Κ.Ε για την επιχειρηματικότητα.
ΠΣΚΕ
Προκειμένου να εξυπηρετούνται οι φορείς που παρέχουν Κ.Ε. όταν η μορφή που αυτές παίρνουν είναι προς πολλούς αποδέκτες (επιχειρήσεις), το Υπ. Ανάπτυξης και Επενδύσεων δημιούργησε το ΠΣΚΕ. Αυτό αποτυπώνει τις διαδικασίες (ροές) και περιέχει/δέχεται τα δεδομένα που απαιτούνται για τη διαχείριση, έλεγχο και υλοποίηση των δράσεων ενίσχυσης για την στήριξη της επιχειρηματικότητας. Η χρήση του ΠΣΚΕ σε αυτές τις δράσεις είναι υποχρεωτική. Μέσω του ΠΣΚΕ επιτυγχάνεται η βελτίωση της διοικητικής αποτελεσματικότητας ως προς τη διαχείριση, την παρακολούθηση και τον έλεγχο έκαστου επενδυτικού σχεδίου κατά την υλοποίηση των μέτρων ενίσχυσης, η απαιτούμενη και υποχρεωτική λήψη μέριμνας για επίτευξη απόλυτης διαφάνειας και η αναγκαιότητα εξαγωγής αναφορών (reports) προκειμένου οι φορείς που έχουν την ευθύνη, πέραν της γνώσης επί στατιστικών στοιχείων, να επαληθεύουν και να επιβεβαιώνουν την συμβατότητα με το θεσμικό πλαίσιο των Κ.Ε.
ΠΣΣΕΗΣ
Ένα βασικό «εργαλείο» που μας απαλλάσσει από την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης και την καθιστά (εφόσον υφίσταται) συμβιβάσιμη Κ.Ε. είναι ο Κανονισμός που ορίζει τις ενισχύσεις «ήσσονος σημασίας» (De
Minimis). Ο σε ισχύ κανονισμός είναι ο «ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 1407/2013 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 18ης Δεκεμβρίου 2013 σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 107 και 108 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας». Η δημιουργία του και η παράδοση προς χρήση αποτελεί την σοβαρή προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να διευκολύνει τα Κ/Μ στον απόλυτο δυνατό βαθμό τηρουμένων των αναλογιών (άρθρο 107 της ΣΛΕΕ).
Στον εν λόγω κανονισμό ορίζεται ότι; «το ανώτατο όριο των 200 000 ευρώ είναι το ποσό των ενισχύσεων ήσσονος σημασίας που μπορεί να λάβει μια επιχείρηση ανά κράτος μέλος κατά τη διάρκεια οποιασδήποτε περιόδου τριών ετών. Το ανώτατο αυτό όριο είναι απαραίτητο για να εξασφαλιστεί ότι κάθε μέτρο που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος κανονισμού μπορεί να θεωρείται ότι δεν επηρεάζει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών και δεν νοθεύει ούτε απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό».
Καθώς ορίζεται ένα ανώτατο ποσό, προκειμένου να μην το υπερβαίνει καμία επιχείρηση που κάνει χρήση του κανονισμού, προκύπτει η αναγκαιότητα να παρακολουθούνται οι ενισχύσεις που έχουν χορηγηθεί σε βάση 3ετίας και συνεπώς απαιτείται ένας μηχανισμός ελέγχου της σώρευσης ανά επιχείρηση, ήτοι ενός πληροφοριακού συστήματος που θα παρακολουθεί τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας (De Minimis) που απολαμβάνει η κάθε μια επιχείρηση.
Περαιτέρω, το άρθρο 6 του Κανονισμού αναφέρει: «Πριν από τη χορήγηση της ενίσχυσης, το οικείο κράτος μέλος φροντίζει επίσης να λάβει από την αποδέκτρια επιχείρηση δήλωση, σε έγγραφη ή ηλεκτρονική μορφή, για οποιαδήποτε άλλη ενίσχυση ήσσονος σημασίας την οποία έλαβε η οικεία επιχείρηση βάσει του παρόντος κανονισμού ή άλλων κανονισμών για ενισχύσεις ήσσονος σημασίας κατά τα δύο προηγούμενα οικονομικά έτη και κατά το τρέχον οικονομικό έτος». Συνεπώς προκύπτει η αναγκαιότητα, για πλήρη διασφάλιση, ένα κράτος μέλος να έχει καταρτίσει κεντρικό μητρώο ενισχύσεων ήσσονος σημασίας, το οποίο περιέχει πλήρεις πληροφορίες σχετικά με όλες τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας που έχουν χορηγηθεί από οποιαδήποτε αρχή.
Τις ανωτέρω υποχρεώσεις και αναγκαιότητες καλύπτει για την χώρα μας το ΠΣΣΕΗΣ.
Και για τα δύο πληροφορικά εθνικά συστήματα ΠΣΚΕ και ΠΣΣΕΗΣ θα ακολουθήσουν τεχνοκρατικές οδηγίες προς τις ΥΔ του ΕΠΑ προκειμένου να αναλυθούν πτυχές τους με περισσότερη σαφήνεια που εκφεύγουν του σκοπού της παρούσας.
5. Ενημερωτικό υλικό για Κρατικές Ενισχύσεις
Η ΕΥΚΕ στο πλαίσιο της αρμοδιότητάς της ως ΑΜΚΕ του ν.4152/2013 για όλα τα συγχρηματοδοτούμενα από τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία (ΕΔΕΤ) έργα, έχει εκδώσει ένα σύνολο οδηγιών- καθορισμού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων για συγκεκριμένες κατηγορίες έργων.
Οι εν λόγω οδηγίες βρίσκονται αναρτημένες στον ιστότοπο του ΕΠΑ στην ενότητα «Θεσμικό Πλαίσιο» και οι ΥΔ δύνανται να τις συμβουλεύονται κατά την αρχική αξιολόγηση δράσεων για τον εντοπισμό στοιχείων Κ.Ε. Στις οδηγίες πολύ συχνά γίνεται αναφορά στην αποστολή στοιχείων προς την ΕΥΚΕ για την αξιολόγηση της ύπαρξης Κ.Ε. σε σχεδιαζόμενες δράσεις ή και αναφορά σε λοιπές εγκυκλίους που έχει εκδώσει η ΕΥΚΕ στο πλαίσιο της συντονιστικής της αρμοδιότητας για τις Κ.Ε. στα συγχρηματοδοτούμενα έργα. Επισημαίνεται ότι οι ΥΔ/φορείς που σχεδιάζουν δράσεις Κ.Ε. στο πλαίσιο του ΕΠΑ, όπως έχει αναφερθεί αναλυτικά στην ενότητα 3 ανωτέρω, οφείλουν να ενημερώνουν και να αποστέλλουν τα απαιτούμενα έγγραφα στην αρμόδια ΑΜΚΕ τους.
ΑΚΡΙΒΕΣ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ
Ο προϊστάμενος της Διεύθυνσης Οργάνωσης, Διοικητικής και Τεχνικής Υποστήριξης
κ.α.α.
ΓΕΝΝΑΙΟΥ ΕΥΣΤΑΘΙΑ
Ο Προϊστάμενος της Γενικής Διεύθυνσης
Δ. Ιακωβίδης
1Με τον όρο «δράση» στο έγγραφο εννοείται η Πρόσκληση/ Ανακοίνωση Πρόθεσης Χρηματοδότησης που προβλέπεται από το αρ. 4, της με αρ. πρωτ. 62564/4.6.2021 (Β' 2442) Υπουργικής Απόφασης με θέμα «Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου - Κανόνες Επιλεξιμότητας δαπανών για τα προγράμματα του ΕΠΑ 2021-2025».
2Ο ιστότοπος του ΕΠΑ είναι http://epa.gov.gr/
3Το Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου του ΕΠΑ εκδόθηκε με την αρ. πρωτ. 62564/4.6.2021 (Β' 2442) Υπουργική Απόφαση με θέμα «Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου - Κανόνες Επιλεξιμότητας δαπανών για τα προγράμματα του ΕΠΑ 2021-2025». Στη συνέχεια, η Υπηρεσία Συντονισμού του ΕΠΑ ενέκρινε το «Εγχειρίδιο Διαδικασιών ΣΔΕ ΕΠΑ 2021-2025» (πρώτη (1η) έκδοση, ημερομηνία έκδοσης 1.7.2021) που περιλαμβάνει πρόσθετες οδηγίες, διαδικασίες, τυποποιημένα έντυπα και οδηγούς για το ΣΔΕ ΕΠΑ. Τόσο το ΣΔΕ ΕΠΑ όσο και το Εγχειρίδιο Διαδικασιών ΣΔΕ ΕΠΑ 2021-2025 βρίσκονται αναρτημένα στην ιστοσελίδα του http://epa.gov.gr/, όπως έχουν εγκριθεί και ισχύουν.
Αριθ. Πρωτ. : 84243 - 27/07/2021
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ
ΓΕΝ. ΓΡΑΜ.ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΑ
ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ
Δ/ΝΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΔΕ
Ταχ. Δ/νση:Νίκης 5-7
Ταχ. Κώδικας:Σύνταγμα 10180
Πληροφορίες:Μ. Γιαννοπούλου
Τηλέφωνο:210 3332368
Email:mgiannopopulou@mnec.gr
ΘΕΜΑ: Οδηγίες προς τους φορείς που εμπλέκονται στη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων στο πλαίσιο του ΕΠΑ 2021-2025
1. Εισαγωγή
Στόχος του εγγράφου είναι η παροχή οδηγιών στους φορείς που εμπλέκονται στη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων (εφεξής «Κ.Ε.») κατά την περίοδο υλοποίησης του ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 2021-2025 (εφεξής «ΕΠΑ») από τη Γενική Διεύθυνση Δημοσίων Επενδύσεων του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων, η οποία σύμφωνα με την παρ. 5, του άρθρου 119 του Ν. 4635/2019 (Α' 167) αποτελεί Αρχή Συντονισμού του ΕΠΑ. Η ΓΔ Δημοσίων Επενδύσεων υποστηρίζεται από τη Διεύθυνση Διαχείρισης Εθνικού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (εφεξής «Δι.Δι.Ε.Π.»).
Σύμφωνα με το άρθρο 120, του Ν. 4635/2019, στις διαδικασίες του αναπτυξιακού προγραμματισμού, καθώς και κατά την υλοποίηση του ΕΠΑ και των προγραμμάτων του, τηρούνται οι αρχές και οι κανόνες της εθνικής και ενωσιακής νομοθεσίας, καθώς και των διεθνών συμφωνιών τις οποίες έχει κυρώσει η Ελλάδα, μεταξύ άλλων σε θέματα ανταγωνισμού και κρατικών ενισχύσεων.
Επισημαίνεται ότι, δυνάμει της Υποπαραγράφου Β.4, της Παραγράφου Β, του ν.4152/2013 συστάθηκαν οι Αποκεντρωμένες Μονάδες Κρατικών Ενισχύσεων (εφεξής «ΑΜΚΕ») στα Υπουργεία και στους φορείς εποπτείας τους, που ενδέχεται να χορηγούν Κ.Ε. Η ΑΜΚΕ κάθε Υπουργείου είναι αρμόδια για την διασφάλιση της συμβατότητας με τους κανόνες Κ.Ε. των σχεδίων των δράσεων1 που προετοιμάζονται και προωθούνται από τους εποπτευόμενους φορείς της.
Επίσης, με τον ν.4152/2013 συστάθηκε η Κεντρική Μονάδα Κρατικών Ενισχύσεων (εφεξής «ΚΕΜΚΕ»), η οποία αποτελεί το επίσημο σημείο επαφής για θέματα κρατικών ενισχύσεων προς την Επιτροπή και άλλους Ευρωπαϊκούς και διεθνείς φορείς και συντονιστή στα θέματα κρατικών ενισχύσεων σε εθνικό επίπεδο.
Τέλος, η Ειδική Υπηρεσία Κρατικών Ενισχύσεων (εφεξής «ΕΥΚΕ») συστάθηκε με την παρ. 5, του άρθρου 15, του ν.4314/2014 και λειτουργεί ως ΑΜΚΕ του ν.4152/2013 για το Υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων, καθώς επίσης και για όλα τα συγχρηματοδοτούμενα από τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία (ΕΔΕΤ) έργα.
2. Έλεγχος ύπαρξης Κρατικών Ενισχύσεων
Η παροχή Κ.Ε απαγορεύεται σύμφωνα με το άρθρο 107 της Συνθήκης για την Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) ως μη συμβατές με την ενιαία ευρωπαϊκή αγορά, στο βαθμό που στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό και επηρεάζουν τις συναλλαγές μεταξύ των Κρατών/Μελών (Κ/Μ). Προκειμένου να βοηθηθούν τα Κ/Μ στην παρακολούθηση και έλεγχο των Κ.Ε. το 2016, στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του ενωσιακού θεσμικού πλαισίου περί Κ.Ε., η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε Ανακοίνωση με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την έννοια της Κ.Ε. όπως αναφέρεται στο άρθρο 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης» (2016/C 262/01).
Στην εν λόγω ανακοίνωσή της, η Επιτροπή συνοψίζει τη νομολογία των ενωσιακών δικαστηρίων και καταγράφει την διοικητική πρακτική κατά την έκδοση σχετικών αποφάσεων, παρέχοντας με αυτόν τον τρόπο διευκρινίσεις επί των κριτηρίων που συνθέτουν την έννοια της Κ.Ε., η οποία εφαρμόζεται σε όλα τα έργα ανεξαρτήτου πηγής χρηματοδότησης.
Ως Κ.Ε., βάσει του άρθρου 107 παρ. 1 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης νοείται κάθε οικονομικό πλεονέκτημα προς φορείς που ασκούν οικονομική δραστηριότητα, το οποίο σωρευτικά:
- χορηγείται με κρατικούς πόρους άμεσα ή έμμεσα, και με οποιαδήποτε μορφή,
- αποτελεί ευνοϊκή μεταχείριση ορισμένων μόνο επιχειρήσεων ή κλάδων παραγωγής,
- επηρεάζει το ενδoενωσιακό εμπόριο και νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ.
Επισημαίνεται ότι οι κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις εφαρμόζονται μόνο όταν ο δικαιούχος του μέτρου ενίσχυσης είναι «επιχείρηση». Η έννοια που δίνεται στον όρο επιχείρηση είναι διευρυμένη, καθώς το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έχει ορίσει τις επιχειρήσεις ως οντότητες που ασκούν οικονομική δραστηριότητα ανεξάρτητα από το νομικό καθεστώς που τις διέπει και τον τρόπο χρηματοδότησής τους. Συνεπώς, ο χαρακτηρισμός μιας συγκεκριμένης οντότητας ως επιχείρησης εξαρτάται αποκλειστικά από τη φύση των δραστηριοτήτων που ασκεί και ειδικότερα κατά πόσο αυτή είναι οικονομική.
Για να γίνει διάκριση μεταξύ οικονομικών και μη οικονομικών δραστηριοτήτων, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έχει επανειλημμένα αποφανθεί ότι κάθε δραστηριότητα που συνίσταται στην παροχή αγαθών και υπηρεσιών στην αγορά αποτελεί οικονομική δραστηριότητα. Από τα ανωτέρω προκύπτουν τέσσερεις σημαντικές επιπτώσεις:
1. το καθεστώς της οντότητας δυνάμει της εθνικής νομοθεσίας δεν έχει καθοριστική σημασία. Για παράδειγμα, μια οντότητα που έχει χαρακτηριστεί ως ένωση ή αθλητικός όμιλος δυνάμει της εθνικής νομοθεσίας δύναται ωστόσο να θεωρηθεί επιχείρηση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Το ίδιο ισχύει και για μια οντότητα που αποτελεί επίσημα μέρος της δημόσιας διοίκησης. Το μόνο καθοριστικό κριτήριο που λαμβάνεται υπόψη είναι εάν η οντότητα ασκεί οικονομική δραστηριότητα.
2. η εφαρμογή των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις δεν εξαρτάται από το εάν η οντότητα έχει κερδοσκοπικό σκοπό. Οι μη κερδοσκοπικές οντότητες μπορούν επίσης να προσφέρουν αγαθά και υπηρεσίες στην αγορά.
3. ο χαρακτηρισμός μιας οντότητας ως επιχείρησης συνδέεται πάντα με συγκεκριμένη δραστηριότητα. Μια οντότητα που ασκεί τόσο οικονομικές όσο και μη οικονομικές δραστηριότητες πρέπει να θεωρείται επιχείρηση μόνο σε σχέση με τον πρώτο τύπο δραστηριοτήτων.
4. η έννοια της κρατικής ενίσχυσης, πέραν από τα παραδοσιακά μέτρα ενίσχυσης επιχειρηματικότητας όπου αποδέκτες είναι οι νοούμενες με την κλασική έννοια επιχειρήσεις, επεκτείνεται και ισχύει και για τη δημόσια χρηματοδότηση υποδομών που έχουν οικονομική χρήση, ακριβώς όπως ισχύει για κάθε άλλη δημόσια χρηματοδότηση που ευνοεί την οικονομική δραστηριότητα.
Όταν λοιπόν αναφερόμαστε σε οντότητες που έχουν αποκτήσει τον χαρακτηρισμό επιχειρήσεις (σύμφωνα με τα ανωτέρω) ελέγχεται κατά πόσο αυτές έχουν λάβει ένα επιλεκτικό πλεονέκτημα/όφελος σε σχέση με τις λοιπές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην ίδια αγορά δυνάμει ενός μέτρου ενίσχυσης που έχει εκδοθεί. Συνεπώς το όφελος που δύναται να απολαύσει μία «επιχείρηση» μπορεί να πάρει πολλές μορφές.
Ενδεικτικά αναφέρονται ως πιθανές μορφές ενίσχυσης οι:
- επιχορηγήσεις,
- οι φορολογικές και ασφαλιστικές απαλλαγές και ελαφρύνσεις,
- οι εγγυήσεις, οι επιδοτήσεις επιτοκίου,
- οι κρατικές εισφορές ή οι συμμετοχές σε κεφάλαιο επιχειρήσεων,
- η διαγραφή χρεών,
- η μετατροπή τους σε μετοχικό κεφάλαιο,
- οι ιδιωτικοποιήσεις με ευνοϊκότερους της αγοράς όρους,
- ο ευνοϊκός διακανονισμός χρέους, το ευνοϊκό κοστολόγιο από κρατικούς φορείς κλπ.
Για την διευκόλυνση του έργου των Υπηρεσιών Διαχείρισης (εφεξής «ΥΔ») ως προς την αξιολόγηση της πλήρωσης του κριτηρίου συμβατότητας των σχεδιαζόμενων δράσεων με τους κανόνες του ανταγωνισμού και των κρατικών ενισχύσεων, σας γνωστοποιούμε ότι στον ιστότοπο του ΕΠΑ2 υπάρχει λίστα ελέγχου για τον εντοπισμό στοιχείων κρατικής ενίσχυσης σε σχεδιαζόμενα μέτρα (εφεξής «Λίστα Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων»), η οποία περιλαμβάνει αναλυτικότερα τις ως άνω προϋποθέσεις/κριτήρια για την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης. Λίστα ελέγχου κρατικών ενισχύσεων έχει εκδοθεί τόσο από την ΚΕΜΚΕ, όσο και από την ΕΥΚΕ στο πλαίσιο του συντονιστικού τους ρόλου.
Κρίνεται απαραίτητο η Λίστα Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων να συμπληρώνεται με την απαραίτητη περιγραφή και τεκμηρίωση και να συμπεριλαμβάνεται στον φάκελο της σχεδιαζόμενης δράσης που αποστέλλεται προς γνωμοδότηση στην οικεία ΑΜΚΕ.
3. Υποχρεώσεις των Υπηρεσιών Διαχείρισης των ΤΠΑ/ΠΠΑ
Κατόπιν των ανωτέρω, οι ΥΔ των ΤΠΑ/ΠΠΑ, καθώς και λοιποί φορείς σχεδιασμού, χρηματοδότησης και διαχείρισης δράσεων οι οποίες ενέχουν στοιχεία κρατικών ενισχύσεων, οφείλουν:
3.1) Κατά το στάδιο του σχεδιασμού δράσεων Κ.Ε. (σχεδιασμός Πρόσκλησης/ Ανακοίνωσης Πρόθεσης Χρηματοδότησης): να ενημερώνουν την αρμόδια ΑΜΚΕ και να συνεργάζονται με αυτή για την επιλογή των προσφορότερων διαδικασιών και κριτηρίων επιλογής ώστε να διασφαλίζεται η συμβατότητά με τα προβλεπόμενα στο σχετικό περί κρατικών ενισχύσεων νομικό πλαίσιο. Επίσης, οι ΥΔ θα πρέπει υποχρεωτικά να εφαρμόζουν το «Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου του ΕΠΑ» και το σχετικό «Εγχειρίδιο Διαδικασιών ΣΔΕ ΕΠΑ 2021-2025»3.
3.2) Πριν την έκδοση από τον αρμόδιο Υπουργό ή Περιφερειάρχη των προκηρύξεων ή προσκλήσεων που αφορούν σε Κ.Ε., να υποβάλλουν στην αρμόδια ΑΜΚΕ συμπληρωμένη τη Λίστα Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων προκειμένου να επιβεβαιωθεί η ύπαρξη ή μη Κ.Ε. και η πλήρωση του κριτηρίου συμβατότητας της εκάστοτε δράσης με τους κανόνες του ανταγωνισμού και των Κ.Ε.
Επισημαίνεται ότι στην πρόσκληση/ ανακοίνωση πρόθεσης χρηματοδότησης/ απόφαση ένταξης, οι ΥΔ θα πρέπει να περιλαμβάνουν υποχρεωτικά:
• την αξιολόγηση της αρμόδιας ΑΜΚΕ ως προς την ύπαρξη ή μη Κ.Ε.
• το συγκεκριμένο θεσμικό πλαίσιο όπως υποδεικνύεται από την ΑΜΚΕ, βάσει του οποίου η δράση εξετάσθηκε και κρίθηκε συμβατή με το θεσμικό πλαίσιο Κ.Ε. της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εάν εκ παραδρομής δεν περιληφθεί το θεσμικό πλαίσιο βάσει του οποίου η δράση εξετάσθηκε και κρίθηκε συμβατή με το θεσμικό πλαίσιο Κ.Ε. της Ευρωπαϊκής Ένωσης μια πρόσκληση/ανακοίνωση πρόθεσης χρηματοδότησης, τότε πρέπει οπωσδήποτε να περιληφθεί στην απόφαση ένταξης.
3.3) Κατά τη φάση υλοποίησης δράσεων Κ.Ε. και διενέργειας ελέγχων από ελεγκτικά όργανα σε πράξεις Κ.Ε., να απευθύνονται στην αρμόδια ΑΜΚΕ για υποστήριξη καθώς και επίλυση ζητημάτων που προκύπτουν.
4. Είδη Μέτρων Ενίσχυσης και υποχρεωτικά χρησιμοποιούμενα Πληροφοριακά Συστήματα.
Τα μέτρα ενίσχυσης που εκδίδονται από τις ΥΔ/φορείς δύναται να έχουν ένα συγκεκριμένο αποδέκτη ή περισσότερους αποδέκτες ανάλογα με την στόχευση που πρέπει να εξυπηρετηθεί. Επίσης, δύναται να διαχωρίζονται σε σχέση με το είδος των ωφελουμένων, ήτοι αποδέκτης μπορεί να είναι επιχειρήσεις με την κλασική έννοια του όρου ή να είναι μία υποδομή (αερολιμένας, συνεδριακό κέντρο, πολιτιστικός χώρος κτλ). Η διαχειριστική αντιμετώπιση κάθε είδους ενίσχυσης είναι διαφορετική σε κάθε περίπτωση, παρόλο που η αξιολογική κρίση για το εάν μία δράση ενέχει στοιχεία Κ.Ε. παραμένει η ίδια και σε γενικές γραμμές περιγράφηκε ανωτέρω στην ενότητα 2.
Μία απλουστευτική περιγραφή των διαδικασιών των διαφορετικών σταδίων παρακολούθησης μίας Κ.Ε. περιλαμβάνει τις έννοιες ΠΣΚΕ (πληροφοριακό σύστημα κρατικών ενισχύσεων), ΠΣΣΕΗΣ (πληροφοριακό σύστημα σώρευσης ήσσονος σημασίας), SANI (state aid notification interactive) και TAM (transparency award system).
Τα δύο τελευταία είναι πληροφοριακά συστήματα που έχουν αναπτυχθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και έχουν παρασχεθεί στα Κ/Μ για την εξυπηρέτηση συγκεκριμένων σκοπών που άπτονται του θεσμικού πλαισίου Κ.Ε. Η χρήση τους είναι υποχρεωτική από τα Κ/Μ και στην περίπτωση της Ελλάδας από τις αρμόδιες ΑΜΚΕ και την ΚΕΜΚΕ.
Το ΠΣΚΕ και το ΠΣΣΕΗΣ είναι πληροφοριακά συστήματα που έχει αναπτύξει η χώρα προκειμένου να μπορεί να ευθυγραμμίζεται με τις απαιτήσεις των κανόνων των Κ.Ε., διευκολύνουν σημαντικά σχεδόν το σύνολο των εργασιών που καλούνται να διενεργούν οι φορείς που εμπλέκονται στα στάδια έκδοσης και υλοποίησης δράσεων Κ.Ε για την επιχειρηματικότητα.
ΠΣΚΕ
Προκειμένου να εξυπηρετούνται οι φορείς που παρέχουν Κ.Ε. όταν η μορφή που αυτές παίρνουν είναι προς πολλούς αποδέκτες (επιχειρήσεις), το Υπ. Ανάπτυξης και Επενδύσεων δημιούργησε το ΠΣΚΕ. Αυτό αποτυπώνει τις διαδικασίες (ροές) και περιέχει/δέχεται τα δεδομένα που απαιτούνται για τη διαχείριση, έλεγχο και υλοποίηση των δράσεων ενίσχυσης για την στήριξη της επιχειρηματικότητας. Η χρήση του ΠΣΚΕ σε αυτές τις δράσεις είναι υποχρεωτική. Μέσω του ΠΣΚΕ επιτυγχάνεται η βελτίωση της διοικητικής αποτελεσματικότητας ως προς τη διαχείριση, την παρακολούθηση και τον έλεγχο έκαστου επενδυτικού σχεδίου κατά την υλοποίηση των μέτρων ενίσχυσης, η απαιτούμενη και υποχρεωτική λήψη μέριμνας για επίτευξη απόλυτης διαφάνειας και η αναγκαιότητα εξαγωγής αναφορών (reports) προκειμένου οι φορείς που έχουν την ευθύνη, πέραν της γνώσης επί στατιστικών στοιχείων, να επαληθεύουν και να επιβεβαιώνουν την συμβατότητα με το θεσμικό πλαίσιο των Κ.Ε.
ΠΣΣΕΗΣ
Ένα βασικό «εργαλείο» που μας απαλλάσσει από την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης και την καθιστά (εφόσον υφίσταται) συμβιβάσιμη Κ.Ε. είναι ο Κανονισμός που ορίζει τις ενισχύσεις «ήσσονος σημασίας» (De
Minimis). Ο σε ισχύ κανονισμός είναι ο «ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 1407/2013 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 18ης Δεκεμβρίου 2013 σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 107 και 108 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας». Η δημιουργία του και η παράδοση προς χρήση αποτελεί την σοβαρή προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να διευκολύνει τα Κ/Μ στον απόλυτο δυνατό βαθμό τηρουμένων των αναλογιών (άρθρο 107 της ΣΛΕΕ).
Στον εν λόγω κανονισμό ορίζεται ότι; «το ανώτατο όριο των 200 000 ευρώ είναι το ποσό των ενισχύσεων ήσσονος σημασίας που μπορεί να λάβει μια επιχείρηση ανά κράτος μέλος κατά τη διάρκεια οποιασδήποτε περιόδου τριών ετών. Το ανώτατο αυτό όριο είναι απαραίτητο για να εξασφαλιστεί ότι κάθε μέτρο που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος κανονισμού μπορεί να θεωρείται ότι δεν επηρεάζει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών και δεν νοθεύει ούτε απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό».
Καθώς ορίζεται ένα ανώτατο ποσό, προκειμένου να μην το υπερβαίνει καμία επιχείρηση που κάνει χρήση του κανονισμού, προκύπτει η αναγκαιότητα να παρακολουθούνται οι ενισχύσεις που έχουν χορηγηθεί σε βάση 3ετίας και συνεπώς απαιτείται ένας μηχανισμός ελέγχου της σώρευσης ανά επιχείρηση, ήτοι ενός πληροφοριακού συστήματος που θα παρακολουθεί τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας (De Minimis) που απολαμβάνει η κάθε μια επιχείρηση.
Περαιτέρω, το άρθρο 6 του Κανονισμού αναφέρει: «Πριν από τη χορήγηση της ενίσχυσης, το οικείο κράτος μέλος φροντίζει επίσης να λάβει από την αποδέκτρια επιχείρηση δήλωση, σε έγγραφη ή ηλεκτρονική μορφή, για οποιαδήποτε άλλη ενίσχυση ήσσονος σημασίας την οποία έλαβε η οικεία επιχείρηση βάσει του παρόντος κανονισμού ή άλλων κανονισμών για ενισχύσεις ήσσονος σημασίας κατά τα δύο προηγούμενα οικονομικά έτη και κατά το τρέχον οικονομικό έτος». Συνεπώς προκύπτει η αναγκαιότητα, για πλήρη διασφάλιση, ένα κράτος μέλος να έχει καταρτίσει κεντρικό μητρώο ενισχύσεων ήσσονος σημασίας, το οποίο περιέχει πλήρεις πληροφορίες σχετικά με όλες τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας που έχουν χορηγηθεί από οποιαδήποτε αρχή.
Τις ανωτέρω υποχρεώσεις και αναγκαιότητες καλύπτει για την χώρα μας το ΠΣΣΕΗΣ.
Και για τα δύο πληροφορικά εθνικά συστήματα ΠΣΚΕ και ΠΣΣΕΗΣ θα ακολουθήσουν τεχνοκρατικές οδηγίες προς τις ΥΔ του ΕΠΑ προκειμένου να αναλυθούν πτυχές τους με περισσότερη σαφήνεια που εκφεύγουν του σκοπού της παρούσας.
5. Ενημερωτικό υλικό για Κρατικές Ενισχύσεις
Η ΕΥΚΕ στο πλαίσιο της αρμοδιότητάς της ως ΑΜΚΕ του ν.4152/2013 για όλα τα συγχρηματοδοτούμενα από τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία (ΕΔΕΤ) έργα, έχει εκδώσει ένα σύνολο οδηγιών- καθορισμού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων για συγκεκριμένες κατηγορίες έργων.
Οι εν λόγω οδηγίες βρίσκονται αναρτημένες στον ιστότοπο του ΕΠΑ στην ενότητα «Θεσμικό Πλαίσιο» και οι ΥΔ δύνανται να τις συμβουλεύονται κατά την αρχική αξιολόγηση δράσεων για τον εντοπισμό στοιχείων Κ.Ε. Στις οδηγίες πολύ συχνά γίνεται αναφορά στην αποστολή στοιχείων προς την ΕΥΚΕ για την αξιολόγηση της ύπαρξης Κ.Ε. σε σχεδιαζόμενες δράσεις ή και αναφορά σε λοιπές εγκυκλίους που έχει εκδώσει η ΕΥΚΕ στο πλαίσιο της συντονιστικής της αρμοδιότητας για τις Κ.Ε. στα συγχρηματοδοτούμενα έργα. Επισημαίνεται ότι οι ΥΔ/φορείς που σχεδιάζουν δράσεις Κ.Ε. στο πλαίσιο του ΕΠΑ, όπως έχει αναφερθεί αναλυτικά στην ενότητα 3 ανωτέρω, οφείλουν να ενημερώνουν και να αποστέλλουν τα απαιτούμενα έγγραφα στην αρμόδια ΑΜΚΕ τους.
ΑΚΡΙΒΕΣ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ
Ο προϊστάμενος της Διεύθυνσης Οργάνωσης, Διοικητικής και Τεχνικής Υποστήριξης
κ.α.α.
ΓΕΝΝΑΙΟΥ ΕΥΣΤΑΘΙΑ
Ο Προϊστάμενος της Γενικής Διεύθυνσης
Δ. Ιακωβίδης
1Με τον όρο «δράση» στο έγγραφο εννοείται η Πρόσκληση/ Ανακοίνωση Πρόθεσης Χρηματοδότησης που προβλέπεται από το αρ. 4, της με αρ. πρωτ. 62564/4.6.2021 (Β' 2442) Υπουργικής Απόφασης με θέμα «Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου - Κανόνες Επιλεξιμότητας δαπανών για τα προγράμματα του ΕΠΑ 2021-2025».
2Ο ιστότοπος του ΕΠΑ είναι http://epa.gov.gr/
3Το Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου του ΕΠΑ εκδόθηκε με την αρ. πρωτ. 62564/4.6.2021 (Β' 2442) Υπουργική Απόφαση με θέμα «Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου - Κανόνες Επιλεξιμότητας δαπανών για τα προγράμματα του ΕΠΑ 2021-2025». Στη συνέχεια, η Υπηρεσία Συντονισμού του ΕΠΑ ενέκρινε το «Εγχειρίδιο Διαδικασιών ΣΔΕ ΕΠΑ 2021-2025» (πρώτη (1η) έκδοση, ημερομηνία έκδοσης 1.7.2021) που περιλαμβάνει πρόσθετες οδηγίες, διαδικασίες, τυποποιημένα έντυπα και οδηγούς για το ΣΔΕ ΕΠΑ. Τόσο το ΣΔΕ ΕΠΑ όσο και το Εγχειρίδιο Διαδικασιών ΣΔΕ ΕΠΑ 2021-2025 βρίσκονται αναρτημένα στην ιστοσελίδα του http://epa.gov.gr/, όπως έχουν εγκριθεί και ισχύουν.