Αριθμός 227/2006ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ
ΤΜΗΜΑ Δ΄
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 30 Νοεμβρίου 2004, με την εξής σύνθεση: Δ. Πετρούλιας, Σύμβουλος της Επικρατείας, Προεδρεύων σε αναπλήρωση του Προέδρου του Τμήματος και των αρχαιοτέρων του Συμβούλων που είχαν κώλυμα, Μ. Γκορτζολίδου, Ε. Νίκα, Σύμβουλοι, Α. Παπαδημητρίου, Ο. Παπαδοπούλου, Πάρεδροι. Γραμματέας η Α. Τριάδη, Γραμματέας του Δ’ Τμήματος.
Για να δικάσει την από 29 Μαΐου 2003 αίτηση:
της ..... ....... , κατοίκου Μοσχάτου (.........), η οποία παρέστη με τον δικηγόρο Βασίλειο Καπερνάρο (Α.Μ. 8473), που τον διόρισε στο ακροατήριο,
κατά του ...... , το οποίο παρέστη με τον δικηγόρο Σταύρο Βαρδαλά (Α.Μ. 3897), που τον διόρισε με απόσπασμα πρακτικού της διοικητικής του Επιτροπής.
Με την αίτηση αυτή η αιτούσα επιδιώκει να ακυρωθούν οι υπ’ αριθμ. : 1) 4214/27.3.2003, 2) 4215/27.3.2003 και 3) 4216/27.3.2003 αποφάσεις του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Πειραιά και κάθε άλλη σχετική πράξη ή παράλειψη της Διοικήσεως.
Η εκδίκαση άρχισε με την ανάγνωση της εκθέσεως της Εισηγήτριας, Παρέδρου Ο. Παπαδοπούλου.
Κατόπιν το δικαστήριο άκουσε τον πληρεξούσιο της αιτούσης, ο οποίος δήλωσε ότι υπάρχει ιδιαίτερο έννομο συμφέρον για τη συνέχιση της δίκης και στη συνέχεια ανέπτυξε και προφορικά τους προβαλλόμενους λόγους ακυρώσεως και ζήτησε να γίνει δεκτή η αίτηση και τον πληρεξούσιο του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Πειραιά, ο οποίος ζήτησε να γίνει δεκτή η αίτηση.
Μετά τη δημόσια συνεδρίαση το δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη σε αίθουσα του δικαστηρίου και
Αφού μελέτησε τα σχετικά έγγραφα
Σκέφθηκε κατά το Νόμο1. Επειδή, για την άσκηση της κρινόμενης αιτήσεως έχει καταβληθεί το νόμιμο παράβολο (330576/2003, 492074/2003 γραμμάτια παραβόλου).
2. Επειδή, ζητείται η ακύρωση των εξής πράξεων του Διευθυντή του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Πειραιώς: (α) της 4214/27.3.2003 πράξεως, με την οποία ανακαλείται η από 24.3.1999 βεβαίωση εγγραφής της αιτούσας στα μητρώα του Επιμελητηρίου με την ιδιότητα του συντονιστή ασφαλιστικών συμβούλων, (β) της 4215/27.3.2003 πράξεως, με την οποία ανακαλείται η από 2.6.1998 βεβαίωση εγγραφής και η από 17.1.2002 ανανέωση της εγγραφής της αιτούσας στα μητρώα με την ιδιότητα του ασφαλιστικού συμβούλου και (γ) της 4216/27.3.2003 πράξεως, με την οποία ανακαλείται η από 6.2.1997 βεβαίωση εγγραφής και η από 19.1.2002 ανανέωση της εγγραφής της αιτούσας στα μητρώα, με την ιδιότητα του ασφαλιστικού πράκτορα.
3. Επειδή, κατά το
άρθρο 3 του ν.
2081/1992 «Ρύθμιση του θεσμού των Επιμελητηρίων ...» (Α΄ 154), όργανα διοικήσεως των Επιμελητηρίων είναι το Διοικητικό Συμβούλιο και η Διοικητική Επιτροπή (παρ. 3) ( το Διοικητικό Συμβούλιο «συζητεί τα σημαντικότερα θέματα του εμπορίου, της μεταποίησης και των υπηρεσιών, απονέμει τιμητικές διακρίσεις ... εγκρίνει τον απολογισμό και τον προϋπολογισμό, καταργεί τη διοικητική επιτροπή ή μέλος της ... και αποφασίζει για κάθε θέμα, που σχετίζεται με την επιμελητηριακή δραστηριότητα» (παρ. 4), ενώ η Διοικητική Επιτροπή «είναι αρμόδια και υπεύθυνη για την καθημερινή εύρυθμη λειτουργία του Επιμελητηρίου, δυνάμενη να λαμβάνει οποιαδήποτε απόφαση προς το σκοπό αυτόν, συγκαλεί και εκτελεί τις αποφάσεις του διοικητικού συμβουλίου και φροντίζει για τη σύνταξη και εκτέλεση του προϋπολογισμού» (παρ. 5) (εξ άλλου, τις αποφάσεις της Διοικητικής Επιτροπής εκτελεί, κατά νόμον, ο διοικητικός προϊστάμενος (παρ. 9). Από τις ανωτέρω διατάξεις, οι οποίες είναι εφαρμοστέες και επί εγγραφής στα μητρώα του οικείου επιμελητηρίου των ασκούντων το επάγγελμα του ασφαλιστικού πράκτορα, του ασφαλιστικού συμβούλου ή του συντονιστή ασφαλιστικών συμβούλων, συνάγεται ότι η αρμοδιότητα εγγραφής και διαγραφής μελών στα μητρώα ανήκει στη Διοικητική Επιτροπή. Επομένως, ως συμπροσβαλλόμενες, καθ' ερμηνεία του δικογράφου, και ως μόνες παραδεκτώς προσβαλλόμενες με την κρινόμενη αίτηση πρέπει να θεωρηθούν οι από 24.3.2003 πράξεις της Διοικητικής Επιτροπής του Επιμελητηρίου, με τις οποίες αποφασίσθηκε η ανάκληση των βεβαιώσεων εγγραφής της αιτούσας στα οικεία μητρώα με την ιδιότητα του ασφαλιστικού συμβούλου, του ασφαλιστικού πράκτορα και του συντονιστή ασφαλιστικών συμβούλων (πρακτικό 31/24.3.2003), δηλαδή η διαγραφή, αναδρομικώς, της αιτούσας από τα αντίστοιχα μητρώα.
4. Επειδή, οι ανωτέρω παραδεκτώς προσβαλλόμενες πράξεις της Διοικητικής Επιτροπής του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Πειραιώς, εκδοθείσες από το ίδιο όργανο και με την ίδια διαδικασία, ερειδόμενες δε σε κοινή αιτιολογία, είναι συναφείς και παραδεκτώς συμπροσβάλλονται.
5. Επειδή, σύμφωνα με το άρθρο 45 παρ. 2 του π.δ. 18/1989 (Α' 8), «Η αίτηση ακυρώσεως είναι απαράδεκτη αν στρέφεται κατά εκτελεστής πράξης, κατά της οποίας προβλέπεται από το νόμο ενδικοφανής προσφυγή ... Στην περίπτωση αυτή η αίτηση ακυρώσεως επιτρέπεται μόνο κατά της πράξης που εκδίδεται επί της προσφυγής ...». Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, η Διοίκηση υποχρεούται να γνωστοποιεί στο πρόσωπο το οποίο αφορά η υποκειμένη σε ενδικοφανή προσφυγή πράξη, ότι κατά της πράξεως αυτής προβλέπεται ενδικοφανής προσφυγή, την προθεσμία εντός της οποίας πρέπει να ασκηθεί η προσφυγή αυτή, καθώς και το αρμόδιο για την εξέτασή της όργανο. Η γνωστοποίηση πρέπει να γίνεται είτε με την υποκειμένη σε ενδικοφανή προσφυγή εκτελεστή πράξη είτε με το έγγραφο κοινοποιήσεως της πράξεως αυτής. Εάν όμως η Διοίκηση δεν ενημερώσει για τα θέματα αυτά το πρόσωπο το οποίο αφορά η υποκειμένη σε ενδικοφανή προσφυγή πράξη, η παράλειψη του προσώπου αυτού να ασκήσει την προβλεπόμενη στο νόμο ενδικοφανή προσφυγή δεν καθιστά απαράδεκτη την ασκηθείσα κατά της πράξεως αίτηση ακυρώσεως (βλ. ΣτΕ 2892/1993 Ολομ., ΣτΕ 1255/2004 κ.ά.). Εξ άλλου, σύμφωνα με το άρθρο 11 του ν. 1569/1985 «Διαμεσολάβηση στις συμβάσεις ιδιωτικής ασφάλισης ...» (Α΄ 183), όπως αντικαταστάθηκε με την παρ. 13 του άρθρου 36 του ν. 2496/1997 (Α' 87), «Αν απορριφθεί από το αρμόδιο επιμελητήριο η αίτηση για εγγραφή σ’ αυτό, ο αιτών μπορεί να προσφύγει ενώπιον του Υπουργού Ανάπτυξης μέσα σε είκοσι [20] ημέρες από την κοινοποίηση της απορριπτικής απόφασης». Με τη διάταξη αυτή, η οποία εφαρμόζεται αναλόγως και επί διαγραφής μέλους από τα μητρώα του επιμελητηρίου, προβλέπεται η άσκηση ενδικοφανούς προσφυγής εκ μέρους του ενδιαφερομένου ενώπιον του καθ' ύλην αρμόδιου υπουργού (πρβλ. ΣτΕ 1023/2001, ΣτΕ 2477/1997).
6. Επειδή, εν προκειμένω, η αιτούσα δεν άσκησε κατά των προσβαλλομένων πράξεων διαγραφής της από τα μητρώα του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Πειραιώς την προβλεπόμενη στο άρθρο 11 του ν. 1569/1985 ενδικοφανή προσφυγή (βλ. σχετικώς και το 11438/24.11.2004 έγγραφο του Επιμελητηρίου προς το Δικαστήριο). Δεδομένου, όμως, ότι ούτε με τις υποκείμενες στην ενδικοφανή προσφυγή εκτελεστές πράξεις ούτε με τα έγγραφα κοινοποιήσεως των πράξεων αυτών ενημερώθηκε η αιτούσα για τη δυνατότητα ασκήσεως ενδικοφανούς προσφυγής, σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στην προηγούμενη σκέψη η κρινόμενη αίτηση ασκείται παραδεκτώς κατά των αποφάσεων της Διοικητικής Επιτροπής του Επιμελητηρίου, καίτοι δεν έχει εξαντληθεί η προβλεπόμενη στο νόμο διοικητική διαδικασία (βλ. ΣτΕ 5877/1995).
7. Επειδή, με το άρθρο μόνο του α.ν. 261/1968 (Α' 12) ορίσθηκε ότι «Ατομικαί διοικητικαί πράξεις, εκδοθείσαι κατά παράβασιν νόμου, ανακαλούνται υπό της Διοικήσεως ελευθέρως και άνευ οιασδήποτε διά το Δημόσιον συνεπείας, εντός ευλόγου από της εκδόσεως αυτών χρόνου. Επιφυλασσομένων των ειδικώς άλλως οριζουσών διατάξεων της κειμένης νομοθεσίας, χρόνος ήσσων της 5ετίας τουλάχιστον από της εκδόσεως των κατά τα άνω ανακλητέων πράξεων, εν ουδεμιά περιπτώσει δύναται να θεωρηθή ως μη εύλογος προς ανάκλησιν, ανεξαρτήτως τυχόν κτήσεως υπό τρίτων βάσει αυτών οιουδήπτε δικαιώματος». Η διάταξη αυτή, η οποία προβλέπει ότι η ανάκληση διοικητικής πράξεως σε χρόνο μικρότερο της πενταετίας από την έκδοσή της θεωρείται ότι γίνεται εντός ευλόγου χρόνου, δεν ορίζει, πάντως, ότι μετά την πάροδο της πενταετίας η ανάκληση γίνεται πέραν του ευλόγου χρόνου και ότι επομένως απαγορεύεται. Εάν η πάροδος ορισμένου χρόνου από την έκδοση της προσβαλλομένης πράξεως υπερβαίνει τον εύλογο για την ανάκληση χρόνο, είναι ζήτημα που κρίνεται από το Δικαστήριο κατά περίπτωση, βάσει των γενικών αρχών που διέπουν την ανάκληση των διοικητικών πράξεων (ΣτΕ 2566/2002). Περαιτέρω, σύμφωνα με τις γενικές αρχές του διοικητικού δικαίου, η Διοίκηση δεν δύναται να ανακαλεί, μετά την πάροδο εύλογου χρόνου, ακόμη και τις παράνομες πράξεις της, εφόσον έχει δημιουργηθεί καλοπίστως υπέρ του διοικουμένου πραγματική κατάσταση, δεκτική έννομης προστασίας. Η ανάκληση ωστόσο δεν κωλύεται από την παρέλευση μακρού χρόνου, όταν επιβάλλεται για λόγους δημοσίου συμφέροντος ή όταν η έκδοση της ανακαλουμένης πράξεως οφείλεται σε δόλια ενέργεια του διοικουμένου. Περί της συνδρομής, όμως, λόγων δημοσίου συμφέροντος ή δόλιας ενέργειας του διοικουμένου απαιτείται ειδικώς αιτιολογημένη κρίση της Διοικήσεως (βλ. ΣτΕ 490/1979, ΣτΕ 1988/1983, ΣτΕ 1093/1991, ΣτΕ 1335/1991, ΣτΕ 60/1997, ΣτΕ 3569/1998, ΣτΕ 1569/2001, ΣτΕ 895/2002).
8. Επειδή, ο ν. 1569/1985, όπως ίσχυε αρχικώς, προέβλεπε τα εξής:
Άρθρο 1:
«Οι ασφαλιστικοί πράκτορες και οι παραγωγοί ασφαλίσεων μεσολαβούν, σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου αυτού, για τη σύναψη συμβάσεων ιδιωτικής ασφάλισης (ασφαλιστικών συμβάσεων)».
Άρθρο 2: «Ασφαλιστικός πράκτορας είναι κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, το οποίο έχει ως αποκλειστικό έργο να αναλαμβάνει με σύμβαση έναντι προμήθειας ασφαλιστικές εργασίες σε ορισμένη περιφέρεια της ελληνικής επικράτειας, στο όνομα και για λογαριασμό μιας ή περισσότερων ασφαλιστικών επιχειρήσεων ...».
Άρθρο 7: «1. Για να χορηγηθεί άδεια άσκησης του επαγγέλματος του ασφαλιστικού πράκτορα απαιτούνται τα ακόλουθα δικαιολογητικά: α) Απόσπασμα ποινικού μητρώου, από το οποίο να προκύπτει ότι ο αιτών δεν έχει καταδικασθεί [για ορισμένα εγκλήματα] ... β) Υπεύθυνη δήλωση [του αιτούντος] ... ότι δεν εκκρεμεί σε βάρος του διώξη για κανένα από τα παραπάνω εγκλήματα. γ) Βεβαίωση ότι δεν τελεί σε δικαστική απαγόρευση ή αντίληψη. δ) Βεβαίωση ότι δεν τελεί σε κατάσταση πτώχευσης. ε) Απολυτήριο τουλάχιστο λυκείου ή εξαταξίου γυμνασίου ή ισότιμης σχολής της ημεδαπής ή της αλλοδαπής. στ) Έγγραφα που να πιστοποιούν ότι ο αιτών ...».
Άρθρο 15: «Μέσα σε δύο έτη αφότου ισχύσει ο νόμος αυτός μπορούν να αποκτούν άδεια ασφαλιστικού πράκτορα και να εγγράφονται στο μητρώο ασφαλιστικών πρακτόρων οι μέχρι την εφαρμογή του νόμου αυτού γενικοί πράκτορες και οι πράκτορες ασφαλιστικών επιχειρήσεων των οποίων οι συμβάσεις έχουν υποβληθεί στο Υπουργείο Εμπορίου, καθώς και οι νόμιμοι εκπρόσωποι ασφαλιστικών πρακτοριακών εταιρειών, εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 7 παρ. 1 εδάφια α΄, β΄, γ΄, δ΄ και στ΄ περίπτωση (ββ) και να μην έχουν τα ασυμβίβαστα του άρθρου 9.
Οι πράκτορες αυτοί πρέπει να έχουν μέση ετήσια παραγωγή όχι κατώτερη από τα όρια που ορίζονται στο άρθρο 7 και να έχουν ασκήσει το επάγγελμα τουλάχιστο για δύο έτη. Για όσους δεν έχουν απολυτήριο λυκείου ή εξατάξιου γυμνασίου, η παραπάνω προϋπηρεσία απαιτείται να είναι τέσσερα έτη ...» (βλ. και την παρ. 5 του άρθρου 22 του ν. 1746/1988, Α' 2, με την οποία η ως άνω προθεσμία παρατάθηκε μέχρι 31.12.1988).
Άρθρο 16: «1. Παραγωγός ασφαλίσεων είναι το φυσικό πρόσωπο το οποίο χωρίς να έχει δικαίωμα να υπογράφει ασφαλιστήρια συμβόλαια παρουσιάζει, προτείνει και προπαρασκευάζει ασφαλιστικές συμβάσεις για λογαριασμό μίας ή περισσότερων ασφαλιστικών επιχειρήσεων ... 2. Η ασφαλιστική επιχείρηση μπορεί να αναθέτει στον παραγωγό ασφαλίσεων την
είσπραξη ασφαλίστρων ...».
Άρθρο 17: «1. Για την άσκηση του επαγγέλματος του παραγωγού ασφαλίσεων απαιτείται επαγγελματική άδεια, η οποία χορηγείται εφόσον ο ενδιαφερόμενος: α) Είναι έλληνας πολίτης ή ... β) Έχει απολυτήριο τουλάχιστο λυκείου ή εξατάξιου γυμνασίου ή ισότιμης σχολής της ημεδαπής ή της αλλοδαπής. Δεν απαιτείται η προϋπόθεση αυτή για τα μέλη της Εθνικής Αντίστασης και τους πολιτικούς πρόσφυγες. γ) Έχει τις προϋποθέσεις του άρθρου 7 παρ. 1 εδάφια α' έως δ'. δ) Δε συντρέχουν στο πρόσωπό του τα ασυμβίβαστα του άρθρου 9 καθώς και η ιδιότητα του ασφαλιστικού υπαλλήλου. Οι κατά την έναρξη ισχύος του νόμου αυτού υπηρετούντες έμμισθοι παραγωγοί ασφαλίσεων παραμένουν με το καθεστώς που ισχύει σήμερα. 2. Η άδεια χορηγείται με απόφαση του οικείου επιμελητηρίου σύμφωνα με την επόμενη παράγραφο. 3. Το ονοματεπώνυμο του παραγωγού ασφαλίσεων και ο αριθμός επαγγελματικής του άδειας καταχωρούνται σε ειδικό μητρώο παραγωγών ασφαλίσεων που τηρείται στο επαγγελματικό επιμελητήριο της περιφέρειας όπου ασκεί το επάγγελμά του ... Στο μητρώο αυτό καταχωρούνται σε ειδική μερίδα κάθε παραγωγού ασφαλίσεων οι ανακλήσεις και οι ανανεώσεις της άδειάς του. Το οικείο επιμελητήριο χορηγεί στον παραγωγό ασφαλίσεων επαγγελματική ταυτότητα, στην οποία σημειώνεται ο αριθμός και η διάρκεια της επαγγελματικής του άδειας. 4. Η άδεια ανακαλείται αν έπαυσαν να υπάρχουν οι προϋποθέσεις χορήγησής της. Οι διατάξεις του άρθρου 11 του νόμου αυτού εφαρμόζονται αναλόγως. 5. Ο παραγωγός ασφαλίσεων που έχει εγγραφεί στο ειδικό μητρώο παραγωγών ασφαλίσεων οφείλει μέσα στο πρώτο τρίμηνο κάθε τρίτου έτους λαμβάνοντας ως αφετηρία την 1η Ιανουάριου του έτους αμέσως μετά την εγγραφή του να υποβάλει στο αρμόδιο επιμελητήριο αίτηση για την ανανέωση της άδειάς του. Η αίτηση είναι απαράδεκτη, αν δεν συνοδεύεται από απόσπασμα ποινικού μητρώου και από πιστοποιητικό μη πτώχευσης. Το αρμόδιο επιμελητήριο ανανεώνει την άδεια με απόφασή του, αφού διαπιστώσει ότι εξακολουθούν να συντρέχουν οι προϋποθέσεις της παρ. 1 εδάφ. γ' και β' του άρθρου αυτού».
Άρθρο 18: «Μέσα σε δύο έτη από την ισχύ του νόμου αυτού μπορούν να αποκτήσουν άδεια παραγωγού ασφαλίσεων όσοι κατά την έναρξη ισχύος του εργάζονται ως ασφαλιστικοί πράκτορες και όσοι είναι εγγεγραμμένοι στα οικεία μητρώα ασφαλειομεσιτών (παραγωγοί), αν έχουν γραμματικές γνώσεις τουλάχιστο δευτέρας τάξης εξατάξιου γυμνασίου ή αντίστοιχης τάξης δημόσιας εμπορικής σχολής και τις προϋποθέσεις του άρθρου 17 παρ. 1 στοιχεία α', γ', δ'» (βλ. και την παρ. 5 του άρθρου 22 του ν. 1746/1988, με την οποία η ως άνω προθεσμία παρατάθηκε μέχρι 31.12.1988).
9. Επειδή, οι διατάξεις του ν. 1569/1985 αντικαταστάθηκαν, τροποποιήθηκαν και συμπληρώθηκαν ακολούθως με το ν. 2170/1993 (Α' 150). Ειδικότερα, τα άρθρα 1 και 2 του ν. 1569/1985 αντικαταστάθηκαν, με το άρθρο 11 -παρ. 1 και 2, αντιστοίχως- του ν. 2170/1993, ως εξής:
Άρθρο 1: «Διαμεσολάβηση στη σύναψη ασφαλιστικών συμβάσεων ... ασκούν οι ασφαλιστικοί πράκτορες, οι μεσίτες ασφαλίσεων, οι ασφαλιστικοί σύμβουλοι (τέως ‘παραγωγοί ασφαλίσεων’) καθώς και οι συντονιστές ασφαλιστικών συμβούλων ...».
Άρθρο 2: «1. Ασφαλιστικός πράκτορας είναι το φυσικό ή νομικό πρόσωπο που έχει ως αποκλειστικό έργο την ανάληψη με σύμβαση, έναντι προμήθειας, ασφαλιστικών εργασιών στο όνομα και για λογαριασμό μιας ή περισσότερων ασφαλιστικών επιχειρήσεων. Ο ασφαλιστικός πράκτορας παρουσιάζει, προτείνει, προπαρασκευάζει, προσυπογράφει ή συνάπτει ο ίδιος ή διαμέσου άλλων διαμεσολαβούντων για λογαριασμό μιας ή περισσότερων ασφαλιστικών επιχειρήσεων ασφαλιστικές συμβάσεις. Επίσης παρέχει στον ασφαλισμένο κάθε αναγκαία συνδρομή κατά τη διάρκεια της ασφαλιστικής σύμβασης ...».
Η παρ. 1 του άρθρου 3 του ν. 1569/1985 αντικαταστάθηκε ως εξής, με την παρ. 3 του άρθρου 11 του ν. 2170/1993: «Για την άσκηση του επαγγέλματος του ασφαλιστικού πράκτορα απαιτείται εγγραφή του ενδιαφερόμενου στο οικείο επιμελητήριο κατά τα οριζόμενα στα άρθρα 5 και 7 του παρόντος νόμου», τα δε άρθρα 5 και 7 του ν. 1569/1985 αντικαταστάθηκαν -με τις παρ. 5 και 8, αντιστοίχως, του άρθρου 11 του ν. 2170/1993- ως εξής:
Άρθρο 5: «Για να ασκήσει το επάγγελμά του, ο ασφαλιστικός πράκτορας είναι υποχρεωμένος να εγγραφεί, υπό την ιδιότητά του αυτή, στο αμιγές Επαγγελματικό Επιμελητήριο ή στο Επαγγελματικό Τμήμα του ενιαίου Επιμελητηρίου της έδρας του».
Άρθρο 7: «1. Προκειμένου να εγγραφεί, ως ασφαλιστικός πράκτορας, στο ... αρμόδιο Επιμελητήριο, ο ενδιαφερόμενος πρέπει να υποβάλει στο Επιμελητήριο αυτό τα ακόλουθα δικαιολογητικά: α) Απολυτήριο Λυκείου ή εξαταξίου Γυμνασίου ή ισότιμου ή ισοδύναμου σχολείου της ημεδαπής ή της αλλοδαπής. β) Πιστοποιητικό ποινικού μητρώου ... γ) Πιστοποιητικό ότι δεν τελεί υπό δικαστική απαγόρευση ή αντίληψη. δ) Πιστοποιητικό μη πτωχεύσεως. ε) Εγγραφα που να πιστοποιούν ότι ο ενδιαφερόμενος κατέχει γενικές εμπορικές ή επαγγελματικές γνώσεις και έχει εργασθεί ... 2. ... 3. Η εγγραφή γίνεται εφόσον το αρμόδιο Επιμελητήριο διαπιστώσει την πληρότητα των δικαιολογητικών των παρ. 1 και 2 του παρόντος».
Αντικαταστάθηκαν επίσης, με τις παρ. 15 και 16 του άρθρου 11 του ν. 2170/1993, τα άρθρα 13 και 14 του ν. 1569/1985 ως εξής:
Άρθρο 13: «1. Ο ασφαλιστικός πράκτορας που έχει εγγραφεί στο μητρώο ασφαλιστικών πρακτόρων, μέσα στο πρώτο τρίμηνο κάθε τρίτου έτους, λαμβάνοντας ως αφετηρία την 1η Ιανουαρίου του έτους αμέσως μετά την εγγραφή του, υποβάλλει στο αρμόδιο Επιμελητήριο νέα πιστοποιητικά των περιπτώσεων β΄, γ΄ και δ΄ στοιχείο Β της παρ. 1 του άρθρου 7 του παρόντος νόμου. 2. Αν τα πιστοποιητικά της προηγούμενης παραγράφου δεν είναι πλήρη, ο ασφαλιστικός πράκτορας διαγράφεται από το Επιμελητήριο».
Άρθρο 14: «1. Η απόφαση για τη διαγραφή κατά την παρ. 2 του άρθρου 13 του παρόντος νόμου κοινοποιείται στον ενδιαφερόμενο και στις επιχειρήσεις που αυτός πρακτορεύει με επιμέλεια του αρμόδιου Επιμελητηρίου. 2. ...». Με το άρθρο 13 παρ. 1 και 2 του ν. 2170/1993 αντικαταστάθηκαν, αντιστοίχως, τα άρθρα 16 και 17 του ν. 1569/1985 που ρύθμιζαν το επάγγελμα των «παραγωγών ασφαλίσεων», ονομάσθηκαν δε οι «παραγωγοί ασφαλίσεων» ασφαλιστικοί σύμβουλοι.
Ειδικότερα, ορίσθηκαν τα εξής:
Άρθρο 16: «1. Ασφαλιστικός σύμβουλος είναι το φυσικό ή νομικό πρόσωπο, το οποίο μελετά την αγορά, παρουσιάζει και προτείνει λύσεις ασφαλιστικής κάλυψης των αναγκών των πελατών με ασφαλιστικές συμβάσεις για λογαριασμό ασφαλιστικών επιχειρήσεων ή ασφαλιστικών πρακτόρων ή μεσιτών ... Ο ασφαλιστικός σύμβουλος δεν έχει δικαίωμα υπογραφής ασφαλιστηρίων ...».
Άρθρο 17: «1. Για να ασκήσει το επάγγελμά του, ο ασφαλιστικός σύμβουλος είναι υποχρεωμένος να εγγραφεί, υπό την ιδιότητά του αυτή, στο αμιγές Επαγγελματικό Επιμελητήριο ή στο Επαγγελματικό Τμήμα του ενιαίου Επιμελητηρίου της έδρας του. 2. Προκειμένου να εγγραφεί ως ασφαλιστικός σύμβουλος στο ... αρμόδιο Επιμελητήριο, ο ενδιαφερόμενος πρέπει να υποβάλει στο Επιμελητήριο αυτό τα ακόλουθα δικαιολογητικά: α) Απολυτήριο Λυκείου ή εξαταξίου Γυμνασίου ή ισότιμου ή ισοδύναμου σχολείου της ημεδαπής ή της αλλοδαπής. β) Πιστοποιητικό ποινικού μητρώου ... γ) Πιστοποιητικό ότι δεν τελεί υπό δικαστική απαγόρευση ή αντίληψη. δ) Πιστοποιητικό μη πτωχεύσεως. 3. ... 5. Οι διατάξεις των άρθρων 13 και 14 του παρόντος εφαρμόζονται αναλόγως και για τους ασφαλιστικούς συμβούλους».
Τέλος, με το άρθρο 14 παρ. 2 του ν. 2170/1993 αντικαταστάθηκε το άρθρο 20 του ν. 1569/1985 ως εξής:
«1. Συντονιστής ασφαλιστικών συμβούλων είναι το φυσικό ή νομικό πρόσωπο το οποίο για λογαριασμό μιας ασφαλιστικής επιχείρησης ... έναντι προμήθειας διαμεσολαβεί στη σύναψη ασφαλιστικών συμβάσεων διαμέσου ομάδας ασφαλιστικών συμβούλων, τους οποίους επιλέγει, εκπαιδεύει και εποπτεύει ... 2. Για την ανάθεση έργου συντονιστή απαιτείται η συνδρομή των προϋποθέσεων των παρ. 1 και 2 του άρθρου 17 ...». Ορισμένες από τις ως άνω διατάξεις του ν. 1569/1985 τροποποιήθηκαν και συμπληρώθηκαν στη συνέχεια με το άρθρο 36 του ν. 2496/1997 (Α΄ 87). Ειδικότερα, με την παρ. 15 του άρθρου 36 του ν. 2496/1997 αντικαταστάθηκε η παρ. 1 του άρθρου 13 του ν. 1569/1985 ως εξής: «Ο ασφαλιστικός πράκτορας που έχει εγγραφεί στο μητρώο ασφαλιστικών πρακτόρων, προκειμένου να ανανεώσει την εγγραφή του, μέσα στο πρώτο τρίμηνο κάθε τρίτου έτους, λαμβάνοντας ως αφετηρία την 1η Ιανουαρίου του έτους αμέσως μετά την εγγραφή του, υποβάλλει στο αρμόδιο επιμελητήριο νέα πιστοποιητικά των περιπτώσεων β, γ, δ και ε υποπερίπτ. Β της παραγράφου 1 του άρθρου 7 του παρόντος νόμου». Ορίσθηκε δε ότι η διάταξη αυτή εφαρμόζεται επίσης για τους ασφαλιστικούς συμβούλους και τους συντονιστές ασφαλιστικών συμβούλων (βλ. τις παρ. 27 και 28 του άρθρου 36 του ν. 2496/1997, με τις οποίες τροποποιήθηκαν, αντιστοίχως, οι διατάξεις των άρθρων 17 και 20 του ν. 1569/1985( βλ. ακόμη την παρ. 12 του άρθρου 36 του ν. 2496/1997, με την οποία τροποποιήθηκε το άρθρο 7 του ν. 1569/1985, την παρ. 24 του άρθρου 36 του ν. 2496/1997, με την οποία αντικαταστάθηκε η παρ. 1 του άρθρου 16 του ν. 1569/1985). Ορίσθηκε, περαιτέρω, με το άρθρο 36 παρ. 31 του ν. 2496/1997 ότι μέσα σε ένα έτος από την έναρξη ισχύος του νόμου αυτού «οι πρώην εγγεγραμμένοι στα οικεία μητρώα ασφαλιστικοί πράκτορες ή σύμβουλοι, οι οποίοι δεν ανανέωσαν την εγγραφή τους σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 13 παρ. 1 του ν. 1569/1985 μπορούν να ανανεώσουν την εγγραφή τους, εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 7 παρ. 1 εδ. β', γ', δ' και ε' του ίδιου νόμου και δεν συντρέχουν στο πρόσωπό τους τα ασυμβίβαστα του άρθρου 19α αυτού».
10. Επειδή, από τις ανωτέρω διατάξεις προκύπτουν τα εξής: Για την άσκηση του επαγγέλματος του ασφαλιστικού πράκτορα, του ασφαλιστικού συμβούλου [του παραγωγού ασφαλίσεων υπό το αρχικό καθεστώς του ν. 1569/1985] και του συντονιστή ασφαλιστικών συμβούλων απαιτείται εγγραφή στο οικείο μητρώο του, αρμόδιου κατά τόπον, Επαγγελματικού Επιμελητηρίου. Τα ονόματα των ασφαλιστικών πρακτόρων, των ασφαλιστικών συμβούλων και των συντονιστών ασφαλιστικών συμβούλων καταχωρούνται, με αλφαβητική σειρά, σε ειδικό βιβλίο, στο οποίο αναγράφονται, μεταξύ άλλων, η ημερομηνία εγγραφής, οι ανανεώσεις και οι τυχόν διαγραφές. Τα μητρώα ασφαλιστικών πρακτόρων, ασφαλιστικών συμβούλων και συντονιστών ασφαλιστικών συμβούλων, τηρούνται χωριστά (βλ. και την παρ. 1 του άρθρου 6 του ν. 1569/1985, όπως αντικαταστάθηκε με την παρ. 9 του άρθρου 36 του ν. 2496/1997, την παρ. 3 του άρθρου 17 του ν. 1569/1985, όπως αντικαταστάθηκε με την παρ. 27 του άρθρου 36 του ν. 2496/1997, την παρ. 2 του άρθρου 20 του ν. 1569/1985, όπως αντικαταστάθηκε με την παρ. 28 του άρθρου 36 του ν. 2496/1997). Για κάθε μία από τις ως άνω επαγγελματικές ιδιότητες προβλέπονται στο νόμο αυτοτελείς προϋποθέσεις εγγραφής. Απαραίτητη προϋπόθεση για την εγγραφή στο μητρώο με την ιδιότητα του ασφαλιστικού συμβούλου ή παραγωγού ασφαλίσεων, του ασφαλιστικού πράκτορα και του συντονιστή ασφαλιστικών συμβούλων ήταν, σύμφωνα με τις διατάξεις που ίσχυαν τόσο κατά τον χρόνο εκδόσεως των ανακαλουμένων πράξεων όσο και κατά τον χρόνο της ανακλήσεώς τους, η κατοχή απολυτηρίου λυκείου ή εξαταξίου γυμνασίου ή ισότιμου ή ισοδύναμου σχολείου της ημεδαπής ή της αλλοδαπής. Απόκλιση από τον κανόνα αυτό προέβλεπε ο ν. 1569/1985, όπως αρχικώς ίσχυε, αφενός με τις μεταβατικές ρυθμίσεις των άρθρων 15 και 18, για τους ασφαλιστικούς πράκτορες και τους παραγωγούς ασφαλίσεων, αντιστοίχως, σύμφωνα με τις οποίες για χρονικό διάστημα τριών ετών συνολικώς από την έναρξη ισχύος του νόμου αυτού μπορούσαν, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, να αποκτήσουν άδεια ασφαλιστικού πράκτορα ή παραγωγού ασφαλίσεων και πρόσωπα που δεν είχαν απολυτήριο λυκείου ή εξαταξίου γυμνασίου, και αφετέρου με πάγια διάταξη (άρθρο 17 παρ. 1 περ. β εδάφ. δεύτερο) για τους παραγωγούς ασφαλίσεων που είχαν την ιδιότητα του πολιτικού πρόσφυγα ή του μέλους της Εθνικής Αντίστασης, οι οποίοι μπορούσαν να αποκτήσουν τη σχετική επαγγελματική άδεια και χωρίς να είναι κάτοχοι απολυτηρίου λυκείου ή εξαταξίου γυμνασίου. Εξ άλλου, η εγγραφή στο οικείο μητρώο ανανεώνεται κάθε τριετία. Για την ανανέωση δε υποβάλλονται κάθε φορά πιστοποιητικό ποινικού μητρώου, καθώς και πιστοποιητικά ότι ο ενδιαφερόμενος δεν τελεί υπό δικαστική απαγόρευση ή αντίληψη ή σε κατάσταση πτωχεύσεως, όχι όμως ο κατά το νόμο απαιτούμενος τίτλος σπουδών [απολυτήριο λυκείου ή εξαταξίου γυμνασίου], ο οποίος υποβάλλεται κατά την αρχική εγγραφή. Τέλος, κατά τις ανωτέρω διατάξεις, το αρμόδιο Επιμελητήριο προβαίνει στην εγγραφή στο μητρώο ή στην ανανέωσή της, αφού προηγουμένως διαπιστώσει την πληρότητα των προβλεπομένων δικαιολογητικών, μη δυνάμενο να αρκείται στην υποβολή εκ μέρους του ενδιαφερομένου υπεύθυνης δηλώσεως, αντί του απαιτουμένου κατά νόμον δικαιολογητικού.
11. Επειδή, από τα στοιχεία της κρινόμενης υποθέσεως προκύπτουν τα ακόλουθα:
Η αιτούσα, με την από 19.7.1991 αίτησή της στο Επαγγελματικό Επιμελητήριο Πειραιώς, ζήτησε την εγγραφή της στο μητρώο παραγωγών ασφαλίσεων, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 1569/1985, και τη χορήγηση επαγγελματικής αδείας και ταυτότητας, κατέθεσε δε, μεταξύ των λοιπών δικαιολογητικών, και υπεύθυνη δήλωση του ν. 1599/1986 στην οποία αναφέρει τα εξής: «δηλώνω ότι έχω τελειώσει την 9η Γυμνασίου σε γερμανικό σχολείο και ότι κατέχω πτυχίο ισότιμης σχολής με το απολυτήριο λυκείου( δηλώνω επίσης ότι θα προσκομίσω στην υπηρεσία σας μέχρι τις 31.12.1991 τον τίτλο σπουδών». Με την 4445/19.7.1991 απόφαση του εν λόγω Επιμελητηρίου, «μετά την εξέταση των δικαιολογητικών που κατέθεσε η ενδιαφερόμενη σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 1569/1985 [άρθρα 7, 9, 16, 17 κλπ]», χορηγήθηκε σ' αυτήν επαγγελματική άδεια παραγωγού ασφαλίσεων, καθώς και σχετικό δελτίο ταυτότητας, με ισχύ μέχρι 31.12.1991, η εγγραφή της δε καταχωρήθηκε στο ειδικό μητρώο παραγωγών ασφαλίσεων [αριθμός γενικού μητρώου 42853, αριθμός ειδικού μητρώου 4445], με ημερομηνία ενάρξεως ασκήσεως του επαγγέλματος την 19.7.1991. Στις 2.1.1992 η αιτούσα υπέβαλε στο Επιμελητήριο αίτηση για ανανέωση της ταυτότητάς της ως παραγωγού ασφαλίσεων, συνυπέβαλε δε, πλην των άλλων [αντίγραφο ποινικού μητρώου, πιστοποιητικό του Τμήματος Εκούσιας Δικαιοδοσίας του Πρωτοδικείου Αθηνών περί μη θέσεως της υπό δικαστική απαγόρευση ή αντίληψη, πιστοποιητικό του αυτού Πρωτοδικείου περί μη κηρύξεώς της σε κατάσταση πτωχεύσεως] και τα ακόλουθα δικαιολογητικά, σε επίσημη μετάφραση του Υπουργείου Εξωτερικών: α) πιστοποιητικό της Σχολής BACHSCHULE/ Δημοτικό/ Πρακτικό Λύκειο [REALSCHULE], ότι περάτωσε με επιτυχία στην εν λόγω σχολή τις τάξεις 5η, 6η, 7η, 8η, 9η του Πρακτικού Λυκείου, β) πιστοποιητικό της Εμπορικής σχολής του Οφενμπαχ THEODOR HEUSS ότι φοίτησε στην ειδική τάξη Ιατρικών βοηθών της σχολής αυτής από 5.9.1977 μέχρι 15.5.1979, γ) «Συμβόλαιο επαγγελματικής επιμορφώσεως» με την ιδιότητα του βοηθού ιατρού, για το χρονικό διάστημα 1.10.1978-31.7.1979, με αντισυμβαλλομένους την αιτούσα και την «εκπαιδευτή ιατρό» Ουλρίκε Κανν, το οποίο καταχωρήθηκε στους καταλόγους επαγγελματικής επιμορφώσεως του οικείου Ιατρικού Επιμελητηρίου, δ) πιστοποιητικό της ιατρού Ουλρίκε Κανν, ότι η αιτούσα εργάσθηκε στο ιατρείο της από 1.10.1978 μέχρι 31.3.1979 ως μαθητευόμενη στο επάγγελμα του ιατρικού βοηθού, και από 1.6.1979 μέχρι 30.9.1979 ως βοηθός ιατρού, ε) πιστοποιητικό άλλης ιατρού ότι απασχολήθηκε στο ιατρείο της, αρχικώς ως εκπαιδευόμενη και ακολούθως ως μαθητευόμενη, από τον Ιούλιο του έτους 1976 μέχρι τις 30.9.1978. Με την 4445/2.1.1992 απόφαση του Επιμελητηρίου της χορηγήθηκε άδεια παραγωγού ασφαλίσεων, «με έναρξη άσκησης του επαγγέλματος της από 19.7.1991», καθώς και δελτίο ταυτότητας με ισχύ μέχρι τις 31.12.1994. Ως αριθμός μητρώου σημειώνεται ο αρχικός αριθμός που αναγράφεται στην προαναφερθείσα 4445/19.7.1991 απόφαση [αριθμός γενικού μητρώου 42853, αριθμός ειδικού μητρώου 4445]. Στις 10.1.1995 η αιτούσα ζήτησε και πάλι την ανανέωση της εγγραφής της με την ιδιότητα πλέον του ασφαλιστικού συμβούλου [πρώην «παραγωγού ασφαλίσεων»], καταθέτοντας «τα απαιτούμενα από το ν. 2170/1993 –άρθρο17 δικαιολογητικά». Στα δικαιολογητικά που υποβλήθηκαν με την αίτηση αυτή δεν περιλαμβάνονται τίτλοι σπουδών. Σχετικώς εκδόθηκε η υπ' αριθμ. πρωτ. 899/10.1.1995 «βεβαίωση εγγραφής για την άσκηση του επαγγέλματος του ασφαλιστικού συμβούλου», με την οποία πιστοποιείται η εγγραφή της αιτούσας στο οικείο μητρώο με αριθμό 42853/4445/19.7.1991 και ορίζεται ότι η εγγραφή ισχύει μέχρι 21.12.1997. Αίτηση ανανεώσεως της εγγραφής στα μητρώα του Επιμελητηρίου με την ιδιότητα του ασφαλιστικού συμβούλου υποβλήθηκε ακολούθως στις 2.6.1998, χορηγήθηκε δε σχετικώς η υπ' αριθμ. πρωτ. 8330/2.6.1998 «βεβαίωση εγγραφής» στο μητρώο, με αριθμό 42853/9293/19.7.1991 και ισχύουσα μέχρι 31.12.2001. Τέλος, κατόπιν της από 16.1.2002 αιτήσεως ανανεώσεως, εκδόθηκε η από 17.1.2002 «βεβαίωση εγγραφής για την άσκηση του επαγγέλματος του ασφαλιστικού συμβούλου», με διάρκεια ισχύος μέχρι την 31.12.2004. Εξ άλλου, στις 5.2.1997 η αιτούσα ζήτησε την εγγραφή της στο μητρώο ασφαλιστικών πρακτόρων, εκδόθηκε δε σχετικώς η υπ' αριθμ. πρωτ. 2749/6.2.1997 «βεβαίωση εγγραφής για την άσκηση του επαγγέλματος του ασφαλιστικού πράκτορα» και ενεγράφη η αιτούσα στο οικείο μητρώο με αριθμό 42853/285/19.7.1991, μέχρι την 31.12.2000. Η εγγραφή αυτή ανανεώθηκε, κατόπιν σχετικής αιτήσεως, με την υπ’αριθμ. πρωτ. 2741/19.1.2001 βεβαίωση, μέχρι τις 31.12.2003. Περαιτέρω, κατόπιν της από 24.3.1999 αιτήσεως εκδόθηκε η υπ' αριθμ. πρωτ. 6536/24.3.1999 «βεβαίωση εγγραφής για την άσκηση του επαγγέλματος του συντονιστή ασφαλιστικών συμβούλων», ενεγράφη δε η αιτούσα στο οικείο μητρώο με αριθμό 42853/49/19.7.1991, μέχρι την 31.12.2002.
Η υποβληθείσα στις 8.1.2003 αίτηση για ανανέωση της εγγραφής με την ιδιότητα του συντονιστή ασφαλιστικών συμβούλων δεν έγινε δεκτή. Στις προαναφερθείσες αιτήσεις για ανανέωση των εγγραφών, καθώς και στις αιτήσεις για εγγραφή το πρώτον με την ιδιότητα του ασφαλιστικού πράκτορα και του συντονιστή ασφαλιστικών συμβούλων υπάρχουν σημειώσεις της υπηρεσίας, που αναφέρονται σε «πτυχίο γερμανικής σχολής – ισοτιμία», με μνεία της αρχικής από 19.7.1991 εγγραφής. Με το 2735/20.2.2003 έγγραφο του Επιμελητηρίου γνωστοποιήθηκε στην αιτούσα ότι επίκειται ανάκληση των βεβαιώσεων εγγραφής της στο μητρώο με τις ιδιότητες του ασφαλιστικού συμβούλου, του ασφαλιστικού πράκτορα και του συντονιστή ασφαλιστικών συμβούλων, επειδή δεν είχε τον απαιτούμενο κατά νόμον τίτλο σπουδών. Με το ίδιο έγγραφο η αιτούσα κλήθηκε να προσέλθει στην αρμόδια υπηρεσία στις 28.2.2003 για να προσκομίσει τα σχετικά δικαιολογητικά και να εκθέσει τις απόψεις της επί του ζητήματος. Ακολούθως, με το από 24.3.2003 πρακτικό της Διοικητικής Επιτροπής του Επιμελητηρίου αποφασίσθηκε η ανάκληση των βεβαιώσεων εγγραφής της αιτούσας στο μητρώο, με τις ιδιότητες του ασφαλιστικού συμβούλου, του ασφαλιστικού πράκτορα και του συντονιστή
ασφαλιστικών συμβούλων, με την αιτιολογία ότι δεν διέθετε τον απαιτούμενο κατά νόμον τίτλο σπουδών. Τέλος, εκδόθηκαν οι τρεις προσβαλλόμενες με την κρινόμενη αίτηση πράξεις του Διευθυντή του Επιμελητηρίου, συγκεκριμένα δε (α) η 4214/27.3.2003 πράξη με την οποία ανακαλείται η από 24.3.1999 βεβαίωση εγγραφής με την ιδιότητα του συντονιστή ασφαλιστικών συμβούλων, (β) η 4215/27.3.2003 πράξη με την οποία ανακαλείται η από 2.6.1998 «αρχική βεβαίωση εγγραφής» και η από 17.1.2002 ανανέωση με την ιδιότητα του ασφαλιστικού συμβούλου και (γ) η 4216/27.3.2003 πράξη με την οποία ανακαλείται η από 6.2.1997 «αρχική βεβαίωση εγγραφής» και η από 19.1.2002 ανανέωση με την ιδιότητα του ασφαλιστικού πράκτορα.
12. Επειδή, όπως εκτέθηκε ανωτέρω στη σκέψη 10, προϋπόθεση, κατά τις διατάξεις που ίσχυαν στον κρίσιμο εν προκειμένω χρόνο, για την κτήση της επαγγελματικής ιδιότητας του παραγωγού ασφαλίσεων/ασφαλιστικού συμβούλου, του ασφαλιστικού πράκτορα και του συντονιστή ασφαλιστικών συμβούλων και για την εγγραφή στο μητρώο του Επιμελητηρίου, με τις ως άνω ιδιότητες, ήταν η κατοχή απολυτηρίου λυκείου ή εξαταξίου γυμνασίου ή ισότιμου ή ισοδύναμου σχολείου της ημεδαπής ή της αλλοδαπής. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου, που παρατίθενται αναλυτικά στη σκέψη 11, για την αρχική εγγραφή της στο Επιμελητήριο με την ιδιότητα του παραγωγού ασφαλίσεων η αιτούσα, όσον αφορά τον τίτλο σπουδών της, αρχικώς υπέβαλε υπεύθυνη δήλωση και εν συνεχεία προσκόμισε πιστοποιητικό γερμανικής σχολής [..........], ότι περάτωσε με επιτυχία στην εν λόγω σχολή τις τάξεις 5η, 6η, 7η, 8η, 9η του Πρακτικού Λυκείου, πιστοποιητικό Εμπορικής Σχολής του Οφενμπαχ ότι φοίτησε στην ειδική τάξη ιατρικών βοηθών της σχολής αυτής από 5.9.1977 μέχρι 15.5.1979, καθώς και ορισμένες βεβαιώσεις επαγγελματικής επιμορφώσεως, δήλωσε δε ότι «έχει τελειώσει την 9η Γυμνασίου σε γερμανικό σχολείο και ότι κατέχει πτυχίο ισότιμης σχολής με το απολυτήριο λυκείου». Εξ άλλου, κανένα άλλο σχετικό στοιχείο δεν προσκομίσθηκε κατά την εγγραφή της αιτούσας στα μητρώα με τις ιδιότητες του ασφαλιστικού πράκτορα και του συντονιστή ασφαλιστικών συμβούλων. Όπως, όμως, βεβαιώνεται στο υπ' αριθμ. Φ.814/728/132844/Ζ1/24.11.2004 έγγραφο του Υπουργείου Παιδείας προς το Δικαστήριο, οι ως άνω τίτλοι δεν συνιστούν τους απαιτούμενους κατά νόμον τίτλους σπουδών, δεν αντιστοιχούν δηλαδή σε απολυτήριο λυκείου ή εξαταξίου γυμνασίου της ημεδαπής, πράγμα που δεν αμφισβητείται άλλωστε με την αίτηση ακυρώσεως. Υπό τα δεδομένα αυτά, η άρνηση του Επιμελητηρίου να ανανεώσει την εγγραφή της αιτούσας στο μητρώο με την ιδιότητα του συντονιστή ασφαλιστικών συμβούλων, καθώς και η διαγραφή της αιτούσας από το μητρώο με την ως άνω ιδιότητα, αιτιολογούνται νομίμως και επαρκώς, εφόσον δε η διαγραφή εχώρησε σε εύλογο χρονικό διάστημα από την αρχική εγγραφή [εγγραφή στο μητρώο συντονιστών ασφαλιστικών συμβούλων στις 24.3.1999, διαγραφή από το μητρώο στις 24.3.2003], δεν στοιχειοθετείται παράβαση των γενικών αρχών ανακλήσεως των διοικητικών πράξεων (βλ. ΣΕ 1549/1992, ΣτΕ 2997/1994, ΣτΕ 3890/1994, ΣτΕ 6334/1996, ΣτΕ 60/1997, ΣτΕ 3493/1997, ΣτΕ 1569/2001, ΣτΕ 1153/2002, ΣτΕ 2217/2002, ΣτΕ 155/2004). Επομένως, εν σχέσει προς την απόφαση διαγραφής από τα μητρώα με την ιδιότητα του συντονιστή ασφαλιστικών συμβούλων, οι προβαλλόμενοι λόγοι ακυρώσεως περί ελλείψεως αιτιολογίας και περί παραβάσεως των γενικών αρχών ανακλήσεως των διοικητικών πράξεων είναι αβάσιμοι. Αβάσιμος είναι και ο λόγος περί παραβάσεως της αρχής της προστατευόμενης εμπιστοσύνης, διότι οι αρχές ανακλήσεως των διοικητικών πράξεων, σύμφωνα με τις οποίες οι ευνοϊκές για τον διοικούμενο παράνομες διοικητικές πράξεις μπορούν να ανακληθούν, μέσα σε εύλογο κατ' αρχήν χρόνο από την έκδοσή τους, αποτελούν σύνθεση της αρχής της νομιμότητας και της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, εν προκειμένω δε, όπως προεκτέθηκε, δεν στοιχειοθετείται παράβαση των γενικών αυτών αρχών (βλ. ΣτΕ 2403/1997 Ολομ, ΣτΕ 6334/1996). Απορριπτέος είναι ο λόγος ότι η προσβαλλόμενη πράξη, κατά παράβαση ουσιώδους τύπου, δεν περιέχει αιτιολογία στο κείμενό της, προεχόντως διότι μνεία της αιτιολογίας γίνεται και στο σώμα των αποφάσεων διαγραφής. Τέλος, ενόψει της αυτοτέλειας της εγγραφής για κάθε μία από τις τρεις κατηγορίες, ο ισχυρισμός της αιτούσας ότι, εάν δεν έχει νομίμως ανακληθεί η εγγραφή της στο μητρώο με την ιδιότητα του ασφαλιστικού συμβούλου/παραγωγού ασφαλίσεων, δεν είναι δυνατή η ανάκληση της εγγραφής της με την ιδιότητα του συντονιστή ασφαλιστικών συμβούλων, είναι επίσης αβάσιμος.
13. Επειδή, η αιτούσα ενεγράφη το πρώτον στα μητρώα του Επιμελητηρίου, με την ιδιότητα του παραγωγού ασφαλίσεων, δυνάμει της 4445/19.7.1991 αποφάσεως του εν λόγω Επιμελητηρίου, «μετά την εξέταση των δικαιολογητικών που κατέθεσε», αντί δε του προβλεπόμενου, κατά νόμον, τίτλου σπουδών υπέβαλε, όπως έχει εκτεθεί, υπεύθυνη δήλωση του Ν. 1599/1986. Της χορηγήθηκε επαγγελματική άδεια παραγωγού ασφαλίσεων και δελτίο ταυτότητας, με ημερομηνία ενάρξεως ασκήσεως επαγγέλματος την 19.7.1991, η εγγραφή της δε καταχωρήθηκε στο γενικό μητρώο με αριθμό 42853 και στο ειδικό μητρώο παραγωγών ασφαλίσεων με αριθμό 4445. Η αρχική αυτή εγγραφή, που ίσχυε μέχρι την 31.12.1991, ανανεώθηκε στις 2.1.1992, κατόπιν υποβολής και τίτλων σπουδών, μέχρι την 31.12.1994. Στη συνέχεια, στις 10.1.1995 ανανεώθηκε εκ νέου η εγγραφή της αιτούσας, μέχρι την 31.12.1997, με την ιδιότητα πλέον του ασφαλιστικού συμβούλου, ενόψει των τροποποιήσεων του ν. 2170/1993 που μετονόμασε τους παραγωγούς ασφαλίσεων σε ασφαλιστικούς συμβούλους. Στις 16.5.1997 δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως ο ν. 2496/1997, ο οποίος τροποποίησε και συμπλήρωσε ορισμένες διατάξεις του ν. 1569/1985 και, όπως προαναφέρθηκε, όρισε, στο άρθρο 36 παρ. 31, ότι μέσα σε ένα έτος από την έναρξη ισχύος του «οι πρώην εγγεγραμμένοι στα οικεία μητρώα ασφαλιστικοί πράκτορες ή σύμβουλοι, οι οποίοι δεν ανανέωσαν την εγγραφή τους σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 13 παρ. 1 του ν. 1569/1985 μπορούν να ανανεώσουν την εγγραφή τους, εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 7 παρ. 1 εδ. β', γ', δ' και ε' του ίδιου νόμου και δεν συντρέχουν στο πρόσωπό τους τα [προβλεπόμενα] ασυμβίβαστα». Ενόψει του νέου νόμου υποβλήθηκε από την αιτούσα στις 2.6.1998 αίτηση εγγραφής στα μητρώα με την ιδιότητα του ασφαλιστικού συμβούλου και εκδόθηκε σχετικώς η από 2.6.1998 βεβαίωση εγγραφής με αριθμό μητρώου 42853/9293/19.7.1991, δηλαδή με αριθμό γενικού μητρώου αυτόν της πρώτης εγγραφής αλλά διαφορετικό αριθμό ειδικού μητρώου. Η εγγραφή αυτή, ισχύουσα μέχρι την 31.12.2001, ανανεώθηκε στις 17.1.2002 μέχρι την 31.12.2004. Πριν από την εκπνοή όμως του ανωτέρω χρόνου ισχύος, εκδόθηκε η απόφαση της Διοικητικής Επιτροπής περί διαγραφής της αιτούσας από το μητρώο του Επιμελητηρίου με την ιδιότητα του ασφαλιστικού συμβούλου. Στην απόφαση δε αυτή αναφέρεται ότι ανακαλείται η από 2.6.1998 βεβαίωση εγγραφής (βλ. και την 4215/27.3.2003 πράξη του Διευθυντή του Επιμελητηρίου, σύμφωνα με την οποία ανακαλείται η από 2.6.1998 «αρχική βεβαίωση εγγραφής» και η από 17.1.2002 ανανέωση της εγγραφής). Η Διοίκηση υποστηρίζει ότι η από 19.7.1991 εγγραφή της αιτούσας στα μητρώα με την ιδιότητα του ασφαλιστικού συμβούλου [πρώην παραγωγού ασφαλίσεων] ίσχυσε μέχρι 31.12.1997, διότι δεν ανανεώθηκε εντός του πρώτου τριμήνου του έτους 1998, και ότι, συνεπώς, αρχική εγγραφή πρέπει να θεωρείται η διενεργηθείσα στις 2.6.1998, με νέο αριθμό ειδικού μητρώου (βλ. το 2940/26.2.2004 έγγραφο του Επιμελητηρίου προς το Συμβούλιο της Επικρατείας). Οι ισχυρισμοί, όμως, αυτοί, με τους οποίους κατ' ουσίαν προβάλλεται ότι για τον υπολογισμό του ευλόγου χρόνου θα πρέπει να ληφθεί υπόψη όχι η αρχική, από 19.7.1991, εγγραφή, αλλά η νέα εγγραφή της 2.6.1998 είναι αβάσιμοι. Και τούτο διότι, πάντως, κατά νόμον, η μη έγκαιρη ανανέωση της εγγραφής δεν συνεπάγεται αυτοδικαίως διαγραφή από τα μητρώα, αλλά απαιτείται η έκδοση σχετικής αποφάσεως, που κοινοποιείται στον ενδιαφερόμενο και στις επιχειρήσεις με τις οποίες αυτός συνεργάζεται (βλ. τις μνημονευόμενες ανωτέρω διατάξεις των άρθρων 13 και 14 του ν. 1569/1985, σε συνδυασμό με το άρθρο 17 του νόμου αυτού), τέτοια δε απόφαση διαγραφής, λόγω μη έγκαιρης ανανεώσεως της εγγραφής της αιτούσης, δεν προκύπτει ότι εκδόθηκε εν προκειμένω.
14. Επειδή, από την αρχική εγγραφή της αιτούσας στο Επιμελητήριο, με την ιδιότητα του παραγωγού ασφαλίσεων στις 19.7.1991 και με την ιδιότητα του ασφαλιστικού πράκτορα στις 6.2.1997 [και όχι 1995 όπως ανακριβώς αναφέρει η αιτούσα στην αίτηση ακυρώσεως και το υπόμνημά της], μέχρι την έκδοση των προσβαλλομένων πράξεων περί διαγραφής της από τα οικεία μητρώα στις 24.3.2003 παρήλθε διάστημα δώδεκα ετών και έξι ετών, περίπου, αντιστοίχως. Τα χρονικά αυτά διαστήματα, τα οποία είναι πάντως μεγαλύτερα της πενταετίας, υπερβαίνουν, κατά την κρίση του Δικαστηρίου, τον εύλογο για την ανάκληση των πράξεων εγγραφής της χρόνο, ενόψει του ότι η ανάκληση αφορά πράξεις δυνάμει των οποίων η αιτούσα ασκούσε κύρια επαγγελματική δραστηριότητα. Περαιτέρω, η Διοίκηση δεν διαπιστώνει, με ειδικώς αιτιολογημένη κρίση της, τη συνδρομή λόγων δημοσίου συμφέροντος που επιτάσσουν την ανάκληση των ευνοϊκών αυτών διοικητικών πράξεων και μετά την πάροδο του ευλόγου χρόνου, ούτε από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτει η συνδρομή τέτοιων λόγων, λαμβανομένου ιδίως υπόψη ότι, όπως προεκτέθηκε, στις μεταβατικές διατάξεις αλλά και σε πάγια ρύθμιση του ν. 1569/1985 προβλέπεται, κατ' εξαίρεση, δυνατότητα ασκήσεως της συγκεκριμένης επαγγελματικής δραστηριότητας χωρίς τον κατ' αρχήν απαιτούμενο τίτλο σπουδών. Εξ άλλου, ούτε στην προσβαλλόμενη πράξη ούτε σε άλλα στοιχεία του φακέλου υπάρχει η, σύμφωνα με τα γενόμενα δεκτά στη σκέψη 7, απαιτούμενη ειδικώς αιτιολογημένη κρίση ότι η εγγραφή της αιτούσας στα οικεία μητρώα, παρά την έλλειψη του προβλεπόμενου τίτλου σπουδών, οφείλεται σε δόλια ενέργειά της ή ότι συνιστά δόλια ενέργεια η αρχικώς υποβληθείσα υπεύθυνη δήλωσή της για την, κατά τ’ ανωτέρω, απαιτούμενη ισοτιμία του κατεχομένου από αυτήν αλλοδαπού τίτλου σπουδών. Την έλλειψη δε ειδικώς αιτιολογημένης κρίσεως δεν μπορεί να αναπληρώσει, η το πρώτον στο έγγραφο των απόψεων του Επιμελητηρίου προς το Δικαστήριο, διατυπούμενη κρίση περί κακής πίστεως της αιτούσας (πρβλ. ΣτΕ 490/1979,ΣτΕ 1988/1983, ΣτΕ 2581/1983, ΣτΕ1093/1991, ΣτΕ 3569/1998, ΣτΕ 303/2002). Με τα δεδομένα αυτά, η διαγραφή της αιτούσας από τα μητρώα του Επιμελητηρίου με τις ιδιότητες του ασφαλιστικού συμβούλου και του ασφαλιστικού πράκτορα δεν είναι νόμιμη, διότι, όπως βασίμως προβάλλεται, αντίκειται στις διαλαμβανόμενες σε προηγούμενη σκέψη γενικές αρχές ανακλήσεως των διοικητικών πράξεων, και πρέπει, κατά το μέρος τούτο, να γίνει δεκτή η αίτηση ακυρώσεως.
15. Επειδή, συνεπώς, η αίτηση ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί κατά το μέρος που στρέφεται κατά της ανακλήσεως της εγγραφής της αιτούσας στο μητρώο του Επιμελητηρίου με την ιδιότητα του συντονιστή ασφαλιστικών συμβούλων, να γίνει δε δεκτή κατά τα λοιπά, σύμφωνα με τα ανωτέρω.
Διά ταύταΑπορρίπτει την αίτηση κατά της από 24.3.2003 αποφάσεως της Διοικητικής Επιτροπής του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Πειραιώς, κατά το μέρος που με την απόφαση αυτή ανακαλείται η εγγραφή της αιτούσας στο μητρώο του Επιμελητηρίου με την ιδιότητα του συντονιστή ασφαλιστικών συμβούλων.
Δέχεται εν μέρει την αίτηση και ακυρώνει την από 24.3.2003 απόφαση της Διοικητικής Επιτροπής του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Πειραιώς, κατά το μέρος που ανακαλεί την εγγραφή της αιτούσας στο μητρώο του Επιμελητηρίου με τις ιδιότητες του ασφαλιστικού συμβούλου και του ασφαλιστικού πράκτορα.
Διατάσσει την απόδοση του παραβόλου.
Συμψηφίζει τη δικαστική δαπάνη μεταξύ των διαδίκων.
Η διάσκεψη έγινε στην Αθήνα στις 24 Ιουνίου 2005
Ο Προεδρεύων Σύμβουλος
Η Γραμματέας του Δ` Τμήματος
και η απόφαση δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση της 24ης Ιανουαρίου 2006.
Ο Πρόεδρος του Δ` Τμήματος
Η Γραμματέας