Άρθρα

**Αφορά περιπτώσεις υπόχρεων που ενώ τηρούν το βιβλίο της παρ. 23 του άρθρου 4, εκδίδουν άμεσα την απόδειξη λιανικών συναλλαγών για παροχή υπηρεσίας, οπότε δεν υπάρχει υποχρέωση ενημέρωση του βιβλίου. Σε περίπτωση παροχής υπηρεσιών σε ιδιώτες-φυσικά πρόσωπα που πραγματοποιείται εκτός του ιατρείου, εκδίδεται χειρόγραφη απόδειξη διαφορετικής σειράς, που χρειάζεται θεώρηση από τη Δ.Ο.Υ

***Εκδίδεται για παροχή υπηρεσιών σε άλλους υπόχρεους απεικόνισης συναλλαγών (επαγγελματίες, επιχειρήσεις κ.λπ.), στο Δημόσιο, Ν.Π.Δ.Δ. κ.λπ. ή σε αγρότες του ειδικού καθεστώτος Φ.Π.Α..

**** Εξαιρούνται οι κτηνίατροι

α) Το ποσό της αμοιβής (αναγράφεται και ολογράφως όταν η απόδειξη εκδίδεται χειρόγραφη),

β) Το ονοματεπώνυμο και η διεύθυνση του πελάτη,

γ) Επί παροχής υπηρεσιών χωρίς αμοιβή, στην απόδειξη λιανικής αναγράφεται η ένδειξη «δωρεάν»,

δ) Η ημερομηνία,   

ε) Η περιγραφή του είδος των παρεχόμενων υπηρεσιών δεν απαιτείται από τις διατάξεις.

> Χρόνος έκδοσης απόδειξης λιανικών συναλλαγών για παροχή υπηρεσίας: Η απόδειξη εκδίδεται με την ολοκλήρωση της υπηρεσίας. Όταν η παροχή υπηρεσίας διαρκεί, η απόδειξη εκδίδεται κατά το χρόνο που καθίσταται απαιτητό μέρος της αμοιβής για το μέρος αυτό και την υπηρεσία που παρασχέθηκε.

α) Η ημερομηνία έκδοσης,

β) Τα πλήρη στοιχεία των συμβαλλομένων (Ως πλήρη στοιχεία των συμβαλλομένων νοούνται το ονοματεπώνυμο ή η επωνυμία, η διεύθυνση και ο Α.Φ.Μ.. Για το Δημόσιο και τα εξομοιούμενα με αυτό πρόσωπα, καθώς και για τους διεθνείς οργανισμούς και τις ξένες αποστολές, αναγράφεται τουλάχιστον η επωνυμία και η διεύθυνση, καθώς και ο Α.Φ.Μ..),

γ) Το είδος των παρεχόμενων υπηρεσιών (Ειδικά επί παροχής ιατρικών υπηρεσιών το είδος αυτών αναγράφεται κατά γενική κατηγορία). Σύμφωνα με το υπ' αριθμ. Δ15Β 1030452 ΕΞ 21.2.2013, έγγραφο του Υ.Ο., έγιναν γνωστά τα ακόλουθα: "Με τις διατάξεις των παραγράφων 10 και 11 του άρθρου 6 του Κ.Φ.Α.Σ. ορίζεται το περιεχόμενο του τιμολογίου. Ειδικότερα, στην παράγραφο 11 προσδιορίζονται «τα πλήρη στοιχεία της συναλλαγής» μεταξύ των οποίων είναι και το είδος των υπηρεσιών, χωρίς να αναφέρεται εάν η περιγραφή του είδους πρέπει να είναι αναλυτική ή συνοπτική. Από τα ανωτέρω αναφερθέντα προκύπτει ότι εν προκειμένω η περιγραφή του είδους των υπηρεσιών μπορεί να είναι αναλυτική ή συνοπτική, ενώ δεν απαγορεύεται και η παραπομπή σε τυχόν σύμβαση.",

δ) Η ένδειξη "Απαλλάσσεται από το Φ.Π.Α.. άρθρο 22 Ν.2859/2000" (Εννοείται ότι σε περιπτώσεις που οι υπηρεσίες των ιατρών δεν απαλλάσσονται από το Φ.Π.Α., τότε δεν αναγράφεται η συγκεκριμένη ένδειξη).

> Χρόνος Τιμολογίου Παροχής Υπηρεσιών: Το Τ.Π.Υ. εκδίδεται με την ολοκλήρωση των προσφερόμενων υπηρεσιών. Όταν η παροχή υπηρεσίας διαρκεί, το Τ.Π.Υ. εκδίδεται κατά το χρόνο που καθίσταται απαιτητό μέρος της αμοιβής για το μέρος αυτό και την υπηρεσία που παρασχέθηκε. Ειδικά, το Τ.Π.Υ. που εκδίδεται προς το Δημόσιο, Ν.Π.Δ.Δ. (ασφαλιστικά ταμεία κ.λπ.), εκδίδεται με κάθε επαγγελματική είσπραξη. Σημείωση: Στην παράγραφο 4 του άρθρου 7 του νέου Κ.Φ.Α.Σ., αναφέρεται ότι "β) Στην παροχή υπηρεσιών, στο χρόνο που ορίζεται από τις διατάξεις της παραγράφου 14 και του πρώτου εδαφίου της παραγράφου 15 του άρθρου 6, με εξαίρεση την περίπτωση παροχής υπηρεσιών από τους ασκούντες ελευθέριο επάγγελμα προς το Δημόσιο και τα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου, όπου η απόδειξη εκδίδεται με κάθε επαγγελματική τους είσπραξη." Στη διάταξη αυτή ο νομοθέτης προφανώς εκ παραδρομής αναφέρει ότι εκδίδεται από τους ελεύθερους επαγγελματίες απόδειξη λιανικών συναλλαγών, όμως όπως ήδη αναφέραμε, οι ελεύθεροι επαγγελματίες εκδίδουν προς τα πρόσωπα αυτά τιμολόγιο παροχής υπηρεσιών.

Βλέπε και παρ. 2 της απόφασης ΠΟΛ.1036/22.2.2013.

α) Τα στοιχεία του αντισυμβαλλόμενου,

β) το συμφωνούμενο ποσό,

γ) Το ποσό της αμοιβής,

δ) Ο χρόνος έναρξης και λήξης της παροχής,

ε) Η περιγραφή της παρεχόμενης υπηρεσίας

Σημείωση: Σύμφωνα με την απόφαση ΠΟΛ.1036/22.2.2013, έγιναν γνωστά τα εξής:

"Δεδομένου ότι, από τις προαναφερόμενες διατάξεις δεν ορίζονται αναλυτικά οι ασφαλείς πληροφορίες που πρέπει να παρέχει κάθε υπόχρεος και για τη διευκόλυνση εκπλήρωσης της ανωτέρω υποχρέωσης αλλά και τη διευκόλυνση των αρμόδιων φοροελεγκτικών οργάνων, διευκρινίζεται ότι τα δεδομένα που προβλέπονταν από τις αντίστοιχες προϊσχύουσες διατάξεις της παραγράφου 5 του άρθρου 10 του Κ.Β.Σ. καλύπτουν τις πληροφορίες που είναι απαραίτητες για την εφαρμογή των διατάξεων της παραγράφου 23 του άρθρου 4 του Κ.Φ.Α.Σ. (π.χ. οι ιατροί αναγράφουν το ονοματεπώνυμο του ασθενή, τη χρονολογία επίσκεψης και τη διεύθυνση του ασθενή χωρίς να έχουν υποχρέωση να αναγράφουν και άλλα δεδομένα όπως την ώρα επίσκεψης)".

> Χρόνος καταχώρισης Δεδομένου ότι σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 14 του άρθρου 6 το στοιχείο εκδίδεται με την ολοκλήρωση της παροχής υπηρεσίας, η καταχώρηση των πληροφοριών αυτών στα χειρόγραφα θεωρημένα έντυπα ή η ασφαλής εισαγωγή αυτών, επί μηχανογραφικής τήρησης, μέσω Η/Υ, με τη χρήση ειδικών ασφαλών φορολογικών διατάξεων σήμανσης του Ν. 1809/1988 (ΦΕΚ 222 Α'), γίνεται με την έναρξη της παροχής υπηρεσίας, με εξαίρεση το χρόνο λήξης της παροχής, ο οποίος μπορεί να καταχωρείται με την ολοκλήρωση αυτής.
Στην περίπτωση που το στοιχείο εκδίδεται αμέσως (με την έναρξη της παροχής υπηρεσίας) δεν απαιτείται η καταχώρηση των πληροφοριών αυτών.

Σημείωση: Από 1.1.2013 και μετά, δόθηκε η δυνατότητα σε ιατρούς και οδοντιάτρους να χρησιμοποιούν  μηχανισμούς (Ε.Α.Φ.Δ.Σ.Σ.) για τη διασφάλιση των πληροφοριών που προβλέπονται από τις διατάξεις της παραγράφου 23 του άρθρου 4 του Κ.Φ.Α.Σ.

Σύμφωνα με την απόφαση ΠΟΛ.1020/5.2.2013, έγιναν γνωστά τα ακόλουθα:
"Στην περίπτωση αυτή, οι πιο πάνω υπόχρεοι, προαιρετικά σημαίνουν ηλεκτρονικά την κάθε εγγραφή – καταχώριση των δεδομένων των πληροφοριών, που ορίζονται με την παραπάνω διάταξη του Κ.Φ.Α.Σ., στο μηχανογραφικό τους σύστημα (ανεξαρτήτως εάν αυτή εκτυπώνεται άμεσα ή όχι), αντί της απεικόνισης αυτών σε εκτυπούμενα θεωρημένα έντυπα.
Τα ηλεκτρονικά αρχεία (αρχεία «.._a.txt» και «…_b.txt») της σήμανσης κάθε καταχωρούμενης και σημαινόμενης εγγραφής φυλάσσονται, όπως και τα φορολογικά στοιχεία, για όσο χρόνο ορίζεται από τις διατάξεις της παραγράφου 5 του άρθρου 9 του Κ.Φ.Α.Σ με την υποχρέωση να εκτυπώνονται άμεσα όταν αυτό ζητηθεί από οποιονδήποτε φορολογικό έλεγχο. Όσοι από τους υπόχρεους αυτούς, διαθέτουν ήδη μηχανισμό για τη σήμανση των φορολογικών τους στοιχείων, δεν απαιτείται η χρήση ιδιαίτερου−ξεχωριστού μηχανισμού σήμανσης των εγγραφών των πληροφοριών αυτών, ούτε η υποβολή σχετικής γνωστοποίησης στην αρμόδια Δ.Ο.Υ."

>Αν δεν επιθυμούν να ακολουθήσουν την ανωτέρω διαδικασία, τότε πρέπει να εκδίδουν άμεσα, με την έναρξη παροχής της υπηρεσίας, θεωρημένη απόδειξη λιανικών συναλλαγών για παροχή υπηρεσίας (σε περίπτωση μηχανογραφικής έκδοσης απαιτείται η απόδειξη να φέρει σήμανση από Ε.Α.Φ.Δ.Σ.Σ.).

>Τυχόν αποθέματα θεωρημένων Α.Π.Υ. μπορούν να χρησιμοποιηθούν μέχρι εξαντλήσεώς τους για παροχή υπηρεσιών σε ιδιώτες - φυσικά πρόσωπα.

>Τα ήδη θεωρημένα έντυπα, χειρόγραφα ή μηχανογραφικά, τα οποία χρησιμοποιούνται ως πρόσθετα βιβλία της παραγράφου 5 του άρθρου 10 του Κ.Β.Σ. (Π.Δ. 186/1992) μπορεί να χρησιμοποιηθούν και για την καταχώριση των απαιτούμενων πληροφοριών, μέχρι την εξάντλησή τους, χωρίς να απαιτείται γνωστοποίηση στην αρμόδια Δ.Ο.Υ. Τα έντυπα καταχώρισης των πληροφοριών αυτών θεωρούνται στη Δ.Ο.Υ. με κωδικό TAXIS «332» και με περιγραφή «ΕΝΤΥΠΑ ΚΑΤΑΧΩΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΤΗΣ ΠΑΡ. 23 ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 4.

Σημείωση: Σύμφωνα με την απόφαση ΠΟΛ. 1036/22.2.2013, διευκρινίζεται ότι, οι υπόχρεοι της παραγράφου 23 του άρθρου 4 του Κ.Φ.Α.Σ. μπορεί να θεωρήσουν τα έντυπα απεικόνισης ασφαλών πληροφοριών και με τους αντίστοιχους κωδικούς θεώρησης των πρόσθετων βιβλίων της παραγράφου 5 του άρθρου 10 του Κ.Β.Σ. (Π.Δ. 186/1992).

> Τυχόν αποθέματα αθεώρητων με την ένδειξη «Αθεώρητα βάσει της Α.Υ.Ο. ΠΟΛ.1083/2.6.2003», μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τις συναλλαγές των υπόχρεων με ιδιώτες - φυσικά πρόσωπα μέχρι εξαντλήσεώς τους, εφόσον καταχωρούνται τα απαραίτητα στοιχεία στο βιβλίο της παρ. 23 του άρθρου 4 του νέου Κ.Φ.Α.Σ.

> Ακυρωτικό στοιχείο: Σύμφωνα με την παρ. 4 της απόφασης ΠΟΛ.1036/22.2.2013, έγιναν γνωστά τα ακόλουθα:

"Δεδομένου ότι, από 1.1.2013 οι διατάξεις του Κ. Β. Σ. καταργήθηκαν και αντικαταστάθηκαν από τις διατάξεις του Κ.Φ.Α.Σ., μεταξύ των οποίων και η προαναφερόμενη διάταξη, που δεν αναφέρεται στις νέες διατάξεις του Κ.Φ.Α.Σ., διευκρινίζεται ότι, σε κάθε περίπτωση ακύρωσης εγγραφής μηχανογραφικά τηρούμενων φορολογικών βιβλίων, σε περίπτωση λανθασμένης έκδοσης μη σημαινόμενων (υποχρεωτικά ή προαιρετικά) φορολογικών στοιχείων, εφόσον δεν έγινε χρήση αυτών δεν εκδίδεται υποχρεωτικά ειδικό ακυρωτικό στοιχείο και μπορεί να εκδίδεται οποιοδήποτε μη φορολογικό παραστατικό (π.χ. λογιστικό σημείωμα κ.λπ.).
Αντίθετα, στην περίπτωση ακύρωσης φορολογικού στοιχείου που υποχρεωτικά ή προαιρετικά σημαίνεται με Ε.Α.Φ.Δ.Σ.Σ., εφόσον δεν έγινε χρήση αυτού, απαιτείται η έκδοση ακυρωτικού στοιχείου με σήμανση από Ε.Α.Φ.Δ.Σ.Σ. δεδομένου ότι, το ακυρωθέν φορολογικό στοιχείο έχει διαφυλαχθεί στη μνήμη του φορολογικού μηχανισμού (αρχεία a.txt, b.txt κ.λπ.). Συμπερασματικά, ακυρωτικό στοιχείο εκδίδεται μόνο στην περίπτωση ακύρωσης φορολογικού στοιχείου που έχει σημανθεί, προαιρετικά ή υποχρεωτικά, με φορολογικό μηχανισμό Ε.Α.Φ.Δ.Σ.Σ. και εφόσον δεν έγινε χρήση αυτού. Τέλος, επισημαίνεται ότι, για την ακύρωση τιμολογίου, σημαινόμενου ή μη, εφόσον έγινε χρήση αυτού (παράδοση στον αντισυμβαλλόμενο) εκδίδεται πιστωτικό τιμολόγιο".